Bảo tồn và khai thác hiệu quả nguồn dược liệu tại Việt Nam

Chưa tận dụng hiệu quả giá trị của cây thuốc

Từ xa xưa, con người đã biết cách sử dụng các loại cây, động vật và tự nhiên để làm thuốc phòng và chữa bệnh. Theo thời gian, các kinh nghiệm này được lưu truyền, chọn lọc và nghiên cứu để tìm kiếm những bằng chứng khoa học đáng tin cậy hơn. Việt Nam có hơn 4.000 loại cây thuốc, nhưng việc tận dụng chưa hiệu quả. Để cây thuốc trở thành hàng hóa thương mại, cần có đầu tư nghiên cứu, trồng trọt ở quy mô lớn và tuân thủ quy trình chăm sóc cây để đảm bảo chất lượng.

Hiện nay, một số doanh nghiệp chỉ tập trung khai thác nguồn dược liệu để kiếm lợi nhuận mà không quan tâm đến bảo tồn và phát triển bền vững nguồn cây thuốc quý. Việc này đẩy nhanh quá trình cạn kiệt nguồn dược liệu, đặc biệt là các loại cây như cây vàng đắng và cây hoàng liên.

Vườn Đương quy. Ảnh: Báo Hà Giang

Để bảo tồn và phát triển nguồn dược liệu quý, cần tập trung vào việc nghiên cứu, trồng, khai thác, chế biến và sản xuất thuốc. Doanh nghiệp cần tạo ra vùng nguyên liệu phục vụ sản xuất thuốc và đảm bảo sự cân nhắc giữa lợi ích kinh tế và bảo tồn tài nguyên. Ngoài ra, cần giải quyết vấn đề xã hội bằng cách bảo đảm đời sống cho người dân vùng có dược liệu, hướng dẫn cách khai thác, bảo tồn và phát triển cây thuốc một cách phù hợp.

Chính phủ Việt Nam đã quan tâm và chỉ đạo sát sao về việc phát triển cây dược liệu, đồng thời tạo ra các chương trình đầu tư nghiên cứu, trồng và phát triển cây dược liệu. Để phát triển cây dược liệu bền vững, cần định hướng, lựa chọn cây phát triển trước và sau, và xây dựng dự báo chiến lược để đưa ra kế hoạch cụ thể. Ngoài ra, cần có quy hoạch vùng sản xuất cây dược liệu, mối liên kết giữa nhà nước, nhà nông, nhà khoa học và doanh nghiệp để đảm bảo sự thành công của việc phát triển cây dược liệu.

Phát triển cây dược liệu ở các địa phương có lợi thế

Các tỉnh miền núi phía Bắc, như Lai Châu, Điện Biên, Sơn La, Hà Giang, Lào Cai, được định hướng thành vùng trồng dược liệu với quy mô lớn. Tuy vậy, việc phát triển vùng trồng dược liệu còn nhiều hạn chế, chưa khai thác hết tiềm năng lợi thế của các địa phương. Để cây dược liệu trở thành ngành mũi nhọn của các tỉnh miền núi phía Bắc, cần xây dựng chiến lược riêng cho mỗi địa phương, thu hút và phát triển các loại cây dược liệu đặc hữu, đồng thời xây dựng cơ sở hạ tầng và chính sách hỗ trợ doanh nghiệp.

Hỗ trợ phát triển vùng trồng dược liệu quý. Ảnh: Báo Chính phủ

Việc phát triển vùng dược liệu không chỉ bảo tồn các nguồn dược liệu quý, mà còn góp phần thay đổi đời sống của người dân nông thôn. Trồng cây dược liệu mang lại thu nhập cao hơn và giúp nông dân an cư trên đất của mình, thay vì phải đi làm ăn xa. Việc kết hợp chặt chẽ giữa nhà nông, chính quyền và doanh nghiệp đảm bảo số lượng và chất lượng dược liệu, và tạo ra mối liên kết hỗ trợ mang lại hiệu quả kinh tế cao.

Phát triển vùng dược liệu và bảo tồn các nguồn dược liệu quý cũng đã tạo ra hiệu ứng tích cực trong đời sống của người dân nông thôn. Các vùng trồng dược liệu, như vùng Bắc Hà (tỉnh Lào Cai), đã mang lại thu nhập gấp nhiều lần so với các loại cây ngô trước đây. Trồng cây cát cánh tại đây đã giúp gia đình nông dân nâng cao chất lượng cuộc sống, mua sắm được các thiết bị gia đình và sửa nhà cửa. Nhiều hộ dân trồng cây dược liệu đã có thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi năm, giúp họ an cư và ổn định cuộc sống tại vùng cao nguyên.

Để phát triển vùng dược liệu và đảm bảo bền vững nguồn tài nguyên, việc hợp tác chặt chẽ giữa "Nhà nông - Chính quyền - Doanh nghiệp" là điều cần thiết. Các doanh nghiệp dược liệu nên ký cam kết với người nông dân, đảm bảo mua hàng theo hợp đồng bao tiêu đầu ra. Chính quyền địa phương cần hỗ trợ các chương trình khuyến nông, cơ sở hạ tầng và quy trình kỹ thuật theo tiêu chuẩn quốc tế. Cùng với đó, cần đào tạo cán bộ kỹ thuật để hỗ trợ người dân trong việc trồng, sản xuất và phát triển dược liệu.

Mô hình "Nhà nông - Chính quyền - Doanh nghiệp" đã mang lại kết quả tích cực, giúp đảm bảo số lượng và chất lượng dược liệu, đồng thời đảm bảo nguồn dược liệu chuẩn hóa cho doanh nghiệp. Việc này không chỉ đảm bảo lợi ích kinh tế cho các doanh nghiệp, mà còn góp phần giảm phụ thuộc vào thị trường nguyên liệu dược liệu từ nước ngoài, bảo vệ và phát triển nguồn dược liệu quý trong nước.

Việc phát triển vùng dược liệu không chỉ giúp bảo tồn nguồn dược liệu quý, mà còn tạo ra sự đổi mới trong nông nghiệp và cải thiện cuộc sống của người dân nông thôn. Đối với nước Việt Nam, việc tập trung vào bảo tồn và phát triển hiệu quả nguồn dược liệu là một trong những hướng phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường quan trọng, đồng thời mang lại lợi ích về sức khỏe và cuộc sống cho cộng đồng. Cần có sự đồng lòng và hợp tác chặt chẽ của các bên liên quan để thực hiện mục tiêu này, góp phần xây dựng một Việt Nam vững mạnh, phát triển và bền vững trong tương lai.