Các chuyên gia phân tích nguyên nhân ban đầu bệnh lý hoại tử xương hàm đối với những người từng mắc Covid-19

Phim chụp bệnh nhân bị hoại tử xương sọ. Ảnh: Bệnh viện Chợ Rẫy

Cụ thể, Bệnh viện Răng Hàm Mặt Trung ương tại TP. Hồ Chí Minh từ tháng 2-2022 đến nay tiếp nhận 16 bệnh nhân, trong đó có 3 bệnh nhân hoại tử hàm trên lan lên đến sàn sọ và được chuyển qua Bệnh viện Chợ Rẫy hội chẩn, điều trị.

Còn tại Bệnh viện Chợ Rẫy trong vòng 2 tháng cũng tiếp nhận 11 ca với tình trạng viêm xoang, viêm hoại tử vùng hàm mặt và xương sọ, trong đó có 2 ca tử vong. Đặc điểm chung của bệnh lý này là xảy ra chủ yếu trên bệnh nhân có đái tháo đường, có dùng thuốc corticoid và hậu Covid-19.

Đặc điểm chung của bệnh lý này là xảy ra chủ yếu xảy ra trên bệnh nhân có đái tháo đường và từng mắc Covid-19, trong đó có một số ca tử vong. Điều này đã gây nên tâm lý hoang mang, lo lắng cho rất nhiều người dân.

Trước tình trạng trên, ngày 14/7, Cục Quản lý Khám chữa bệnh, Bộ Y tế đã có văn bản gửi Bệnh viện Răng Hàm Mặt Trung ương TP. Hồ Chí Minh và Bệnh Viện Chợ Rẫy đề nghị báo cáo tình hình người bệnh hoại tử xương hàm. Đồng thời, đề nghị thành lập Hội đồng chuyên môn để xem xét, xác định nguyên nhân gây bệnh hoại tử xương hàm mặt ở một số bệnh nhân từng mắc Covid-19. Cục này yêu cầu hai bệnh viện báo cáo nhanh tình hình người bệnh đến khám, điều trị, kết quả điều trị bệnh hoại tử xương hàm từ tháng 2/2022 đến nay về Bộ Y tế trước ngày 16/7/2022.

Một số bệnh viện tại TP. Hồ Chí Minh đã tiếp nhận nhiều bệnh nhân bị hoại tử xương hàm bất thường trong đó có một số ca tử vong (hình minh họa)

Liên quan đến bệnh lý nêu trên, theo bác sĩ Nguyễn Văn Tuấn – Trưởng Khoa Phẫu thuật hàm mặt bệnh viện Răng Hàm Mặt Trung ương, thực tế các bệnh nhân bị hoại tử xương hàm, sọ tại bệnh viện đã từng mắc Covid-19, song bệnh này có phải do di chứng hậu Covid-19 hay không thì cần thêm thời gian và các dữ liệu liên quan.

PGS-TS-BS Trần Minh Trường – Chủ tịch Hội Phẫu thuật đầu cổ TP. Hồ Chí Minh, nguyên Phó Giám đốc bệnh viện Chợ Rẫy cho biết, các bệnh nhân này kết quả chụp phim cho thấy hoại tử nặng hốc mũi lan nhiều ra nền sọ. Có nhiều bệnh nhân nhìn răng và xương sọ bên ngoài rất đẹp nhưng nội soi vào bên trong thấy các xương bị chết từ trong tủy xương, xuất hiện nhiều ổ viêm nấm trong tủy nên theo lâm sàng, bác sĩ nghĩ nhiều đến khả năng tắc mạch máu nuôi sau nhiễm Covid-19, nhất là thể Detla.

Cũng theo BS Trường, cốt tủy viêm xương là bệnh lý hiếm gặp nên việc chẩn đoán bệnh rất khó khăn và thường nhầm lẫn với những bệnh lý khác như viêm xoang, bệnh lý về mắt hoặc các bệnh lý răng hàm mặt khác.

“Đến nay, Bộ Y tế chưa có phác đồ điều trị về bệnh lý này nên ngay cả những trường hợp được chẩn đoán đúng bệnh thì giải pháp nào để xử lý về mặt chuyên môn cũng là vấn đề còn nhiều tranh luận. Đây là loạt ca bệnh xuất hiện trong thời gian ngắn chưa từng có tiền lệ nên việc giải thích bệnh cho bệnh nhân và người nhà gặp nhiều khó khăn. Tuy nhiên, nếu không phẫu thuật, tình trạng bệnh sẽ diễn tiến ngày càng nặng. Việc điều trị nội khoa sẽ không mang lại kết quả. Bệnh nhân không sớm thì muộn cũng sẽ bị nhiễm trùng, nhiễm độc, suy đa tạng và chắc chắn sẽ tử vong” – BS Trường nhấn mạnh.

TS-BS Nguyễn Ngọc Khang – Phó Khoa Ngoại Thần kinh, bệnh viện Chợ Rẫy thông tin, do bệnh còn mới nên khi nhập viện, các bác sĩ chưa chẩn đoán được. Tuy nhiên, sau khi bệnh nhân xuất viện về quay lại khám thì bệnh nặng hơn. Nhận thấy sự bất thường nên ê-kíp hội chẩn nhiều chuyên khoa, tiến hành nhiều lần để lựa chọn giải pháp tốt nhất cho bệnh nhân.

Nhiều câu hỏi đặt ra khi lựa chọn phương án điều trị. Nếu xương sọ mổ cắt hết đi thì tạo lại xương sọ hay để một thời gian rồi mới tạo sọ cho bệnh nhân? Lấy xương sọ trước thì lấy cái gì đỡ não cho bệnh nhân? Nhưng nếu để lại thì tình trạng viêm màng não sẽ làm bệnh nhân tử vong…

“Sau nhiều trăn trở, cuối cùng chúng tôi đã quyết định thống nhất lựa chọn phương pháp can thiệp an toàn nhất cho bệnh nhân. Sau can thiệp, tình trạng viêm không còn tái diễn sau khi bệnh nhân được lấy ổ viêm và tiếp tục sử dụng kháng sinh để điều trị” – BS Khang thông tin.

Y văn thế giới cũng đã ghi nhận các trường hợp tương tự với 4 yếu tố nguy cơ được nghi ngờ dẫn đến viêm hoại tử xương hàm mặt, xương sọ sau Covid-19. Trong đó, có thể do virus SARS-CoV-2 bám vào thụ thể ACE-2, tập trung nhiều ở niêm mạc mũi, miệng làm tắc vi mạch máu nuôi xương hàm trên, gây nên tình trạng tăng đông, tắc mạch máu nuôi dưỡng xương. Có giả thuyết cho rằng do việc sử dụng thuốc kháng viêm (corticoid) hoặc tình trạng nhiễm khuẩn, nhiễm nấm. Cuối cùng là người bệnh bị tiểu đường gây biến chứng mạch máu, giảm sức đề kháng nên dễ bị bội nhiễm.

Về cơ bản, theo các chuyên gia hiện chưa có bằng chứng nào để chứng minh những ca bệnh hoại tử xương hàm gần đây do Covid-19 gây ra, tuy nhiên nhiều chuyên gia lâm sàng đánh giá có yếu tố liên quan Covid-19./.

Phạm Sinh (TH)