Giữ gìn và phát huy giá trị văn hoá cổ truyền của dân tộc qua “hội thi bánh chưng bánh tét”

Cái tên "bánh chưng" và "bánh tét" xuất hiện từ thời các vua Hùng và có nhiều cách lý giải cho tên gọi của chúng. Trước hết từ “chưng” trong “bánh chưng” nghĩa là chưng cất, hàm ý chỉ đây là loại bánh phải đun khá lâu nhờ hơi nước sôi để làm bánh chín. Còn từ “bánh tét”, ban đầu tên của nó là “bánh tết” nhưng về sau vì tính chất vùng miền mà “bánh tết” được đọc thành "bánh tét". Cũng có một số nơi gọi bánh tét là bánh đòn với từ “đòn” trong “đòn roi” vì hình dáng giống cái roi để dạy trẻ. Khi trẻ hư, các bà mẹ hay nói: “coi chừng ăn đòn con nhé!”.

Người xưa quan niệm, hình vuông của bánh chưng là biểu tượng cho đất đai sản xuất, hình tròn của bánh tét thì tượng trưng cho sự thịnh vượng và hạnh phúc. Vậy nên khi Tết đến, trên mâm cúng gia tiên luôn có 2 loại bánh này với mong muốn một năm mới được ấm no và đầy đủ.

Sản phẩm của các tổ công đoàn dự thi tại hội thi “Gói bánh chưng bánh tét”.

Từ khi bánh chưng bánh tét ra đời, trải qua nhiều thế hệ, món bánh ấy đã trở thành món ăn đặc trưng trong ngày Tết cổ truyền. Vào dịp này, nhà nào cũng có dăm ba cặp bánh để cúng gia tiên. Các cụ ngày xưa tin rằng chỉ cần có nồi bánh chưng, bánh tét và dăm ba cân thịt lợn là có Tết. Với nhiều gia đình, chiếc bánh truyền thống này không còn đơn thuần là món ăn mà đã trở thành niềm vui, niềm hân hoan sum họp trong những ngày đầu năm mới. Đến ngày 27, 28 Tết, các gia đình sẽ bận rộn chuẩn bị cho phần gói bánh. Lúc này, các bà, các mẹ tất bật rửa lá dong, ngâm gạo, đãi đỗ, trẻ con thì háo hức xem bố mẹ gói bánh và rồi cả gia đình quây quần quanh trông nồi bánh qua đêm.

Ngày nay xã hội càng phát triển, cuộc sống càng bộn bề, nhiều gia đình không còn giữ thói quen gói bánh chưng bánh tét nhưng vào ngày Tết vẫn không thiếu chiếc bánh đặt lên bàn thờ tổ tiên, dù không nấu được vẫn phải ra chợ mua để có không khí Tết.

Ở Gia Lai, trong không khí ấm áp rộn ràng ngày đầu xuân, nhằm giúp học sinh có thêm trải nghiệm về ngày Tết cổ truyền, nhiều trường học trên địa bàn tỉnh từ cấp 1, 2, 3 như: Trường THPT Chuyên Hùng Vương, Trường THCS Trần Phú, Trường TH Cù Chính Lan, Trường TH Nguyễn Thị Minh Khai… đã tổ chức các hoạt động ý nghĩa với nội dung đề cao các giá trị văn hóa truyền thống, kết hợp các hoạt động nhằm hòa nhập nét đẹp của Tết xưa và nay như: phiên chợ cuối năm, gian hàng Tết trang trí theo phong cách cổ truyền, các trò chơi dân gian, các phong tục, món ăn ngày Tết... Đối với học sinh, hoạt động thiết thực này rất có ý nghĩa vì giúp các em được rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm, nâng cao sự tự tin, khả năng sáng tạo.

Ông Nguyễn Minh Nhựt, Phó Hiệu trưởng, Chủ tịch Công đoàn Trường cao đẳng Gia Lai, trao quà cho các đội đạt giải.

Như mọi năm, mùa Xuân Giáp Thìn năm nay tại Trường Cao đẳng Gia Lai đã chào đón năm mới bằng hoạt động tổ chức Hội thi gói bánh chưng bánh tét với chủ đề “Tết sum vầy, Xuân gắn kết” nhằm chào mừng kỷ niệm 94 năm ngày thành lập Đảng cộng sản Việt Nam (3/2/1930-3/2/2024). Thông qua hội thi còn nhằm khơi dậy và bảo tồn nét đặc trưng của Tết cổ truyền dân tộc, tạo sự đoàn kết, gắn bó và không khí vui tươi, phấn khởi cho toàn thể đoàn viên, người lao động nhà trường. Hội thi do công đoàn trường phát động, diễn ra từ chiều thứ 6 ngày 26/1 đến sáng ngày 27/1/2024 với sự góp mặt của 7 tổ Công đoàn với gần 200 đoàn viên tham gia. Kết thúc hội thi, Ban tổ chức trao các giải thưởng cho tập thể, cá nhân có phần thi xuất sắc nhất.

Việc tổ chức các hội thi gói bánh chưng bánh tét là một cách giúp chúng ta gìn giữ Tết xưa trong cuộc sống bận rộn ngày nay. Mỗi giỏ bánh chưng bánh tét đều chứa đựng nhiều tinh hoa văn hóa ẩm thực và các giá trị truyền thống của dân tộc Việt Nam.