Bánh chưng ngày Tết: Bí quyết cân bằng dinh dưỡng từ những nguyên liệu quen thuộc

Bánh chưng là sự kết hợp của gạo nếp, đậu xanh, thịt lợn, lá dong. (Ảnh: Internet)

Gạo nếp - Bổ trung ích khí, làm ấm tỳ vị

Theo Đông y, gạo nếp có vị ngọt, tính ấm, quy kinh Tỳ - Vị - Phế. Tác dụng chính là bổ trung ích khí, kiện tỳ dưỡng vị, chỉ hãn (giảm ra mồ hôi), làm ấm cơ thể.

Vào dịp Tết - thời điểm giao mùa, tiết trời còn lạnh - thực phẩm tính ấm như gạo nếp giúp tăng cường dương khí, hỗ trợ tiêu hóa, đặc biệt phù hợp với người thể hàn, hay lạnh bụng, tiêu chảy mạn tính.

Tuy nhiên, nếp có tính dẻo và khó tiêu nếu dùng đơn độc hoặc quá nhiều. Chính vì vậy, sự kết hợp với các nguyên liệu khác trong bánh chưng giúp điều hòa và cân bằng tính chất này.

Đậu xanh - Thanh nhiệt, giải độc, điều hòa vị ngọt của nếp

Đậu xanh có vị ngọt, tính mát, quy kinh Tâm - Vị, có công dụng thanh nhiệt, giải độc, lợi thủy tiêu phù.

Trong bánh chưng, lớp đậu xanh được đặt giữa gạo nếp và thịt mỡ. Xét theo nguyên lý âm - dương, đậu xanh (tính mát) đóng vai trò điều hòa tính ấm của gạo nếp và thịt lợn, giúp món ăn không quá “nhiệt”, hạn chế cảm giác đầy trệ, nóng trong.

Sự phối hợp này thể hiện rõ triết lý cân bằng của y học cổ truyền: một món ăn ngon không chỉ ở hương vị mà còn ở sự hài hòa về dược tính.

Lá dong không chỉ tạo màu xanh cho bánh mà còn có giá trị dược liệu theo y học cổ truyền. (Ảnh: Internet)

Thịt lợn - Bổ huyết, nhuận táo, tăng năng lượng

Thịt lợn, đặc biệt là phần ba chỉ dùng để gói bánh chưng, có vị ngọt mặn, tính bình, tác dụng bổ hư, ích khí, dưỡng âm, nhuận táo.

Trong những ngày Tết, cơ thể thường hoạt động nhiều, di chuyển, tiếp khách, thức khuya… nên cần nguồn năng lượng dồi dào. Chất đạm và lipid từ thịt lợn cung cấp năng lượng bền vững, giúp cơ thể duy trì thể lực.

Lớp mỡ trong bánh chưng còn giúp làm mềm và “bôi trơn” khối nếp - đậu, hạn chế táo bón do ăn nhiều thực phẩm tinh bột, tạo nên sự cân bằng giữa dưỡng chất và công năng tiêu hóa.

Lá dong - Thanh nhiệt, bảo vệ tiêu hóa

Lá dong - lớp “áo xanh” của bánh chưng - không chỉ có tác dụng gói bọc mà còn mang giá trị dược liệu. Theo kinh nghiệm dân gian và y học cổ truyền, lá dong có tính mát, giúp thanh nhiệt, giải độc nhẹ, hỗ trợ tiêu hóa.

Khi bánh được luộc nhiều giờ, tinh chất từ lá dong thẩm thấu vào nếp, góp phần trung hòa độ béo và tăng hương thơm tự nhiên. Đồng thời, lớp lá còn bảo vệ thực phẩm khỏi vi khuẩn và tác động môi trường, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm trong điều kiện bảo quản ngày Tết.

Nên ăn bánh chưng với lượng vừa phải và kết hợp cùng dưa hành. (Ảnh: Internet)

Hạt tiêu, hành - Ôn trung tán hàn, kích thích tiêu hóa

Gia vị như hạt tiêu, hành tím ướp cùng thịt không chỉ làm tăng hương vị mà còn mang giá trị dược tính:

• Hạt tiêu có vị cay, tính ấm, tác dụng ôn trung, tán hàn, kích thích tiêu hóa.
• Hành có vị cay, tính ấm, giúp thông dương khí, giải cảm nhẹ, tăng cường lưu thông khí huyết.

Chính nhờ những vị cay ấm này, bánh chưng - dù giàu năng lượng - vẫn dễ tiêu hơn, hạn chế tình trạng đầy bụng khi dùng với lượng hợp lý.

San San (t/h)