Giúp người trẻ tìm cho mình một hình thức vận động phù hợp

Vấn đề nan giải trong việc phân bổ quỹ thời gian ngắn ngủi

Khoảng thời gian từ 5 đến 7 giờ tối mỗi ngày vốn được xem là thời điểm lý tưởng để tập luyện thể thao sau một ngày bận rộn. Tuy nhiên, thực tế bủa vây người trẻ lúc này thường là sự mệt mỏi giữa dòng xe tan tầm, những giờ tăng ca dang dở hay các lớp học phụ đạo. Đằng sau những lời chê trách là thế hệ "lười biếng" hay "thiếu kỷ luật" khi bỏ bê việc vận động. Dẫu vậy, nếu đặt mình vào guồng quay khốc liệt ấy, ta sẽ nhận ra việc lảng tránh thể thao chỉ đơn thuần là hệ quả tất yếu của một tinh thần và thể xác đã hoàn toàn cạn kiệt.

Với Hoàng Phương Trang – sinh viên năm 2 chuyên ngành Truyền thông đại chúng - Học viện Báo chí và Tuyên truyền, hiện đang học tập tại Hà Nội, rào cản lớn nhất nằm ở nhịp sinh hoạt không cố định và những áp lực không tên từ việc học tập, chạy dự án và công việc làm thêm. Giống như bao sinh viên ngành truyền thông khác, Trang chia sẻ: “Ngoài việc học trên trường, nhằm đảm bảo trau dồi kỹ năng thực tiễn, mình cần tham gia thêm rất nhiều các hoạt động ngoại khóa, thử sức bản thân ở các vị trí khác nhau trong ngành nhằm đảm bảo đưa ra được những lựa chọn nghề nghiệp tốt nhất sau khi ra trường. Bên cạnh đó, mình mình còn phải cân đối thời gian để đi làm thêm nữa.”. Khi cơ thể liên tục ở trong trạng thái căng cứng để đuổi kịp tiến độ, chút thời gian rảnh rỗi hiếm hoi cuối ngày thường chỉ còn đủ để Trang phục hồi lại năng lượng.

Nói chuyện với nhóm phóng viên, Trang cũng bày tỏ rằng mình thực sự ý thức rõ về những tác hại của việc ít vận động và nhiều lần muốn bắt đầu một thói quen vận động lành mạnh cho mình, bạn chia sẻ: “Vào thời gian nghỉ hè năm vừa qua, mình đã đăng ký thẻ tập Gym tại một phòng tập gần nhà để bắt đầu việc tập luyện. Tuy vậy, dù đã rất cố gắng nhưng khi vào mùa thi cử, mình gần như không thể sắp xếp được thời gian để tiếp tục duy trì việc tập luyện do có quá nhiều công việc cần xử lý trong ngày.”

Nếu với Phương Trang, việc không vận động là sự nhượng bộ trước mệt mỏi, thì với Trần Hoàng Vũ – một nhân viên IT 23 tuổi, hiện đang sinh sống và làm việc tại Hà Nội, việc thiếu đi các hoạt động thể dục trong thời gian dài đã thực sự đem đến những hệ lụy khôn lường về sức khỏe. Anh Vũ chia sẻ: “Trước khi tốt nghiệp, mình thường xuyên làm việc khuya đến 4 giờ sáng, 8 giờ sáng đi học, áp lực công việc thời điểm đó khiến mình hầu như không có thời gian cho việc vận động, dù là những hình thức đơn giản nhất. Và cái giá phải trả là dù mới chỉ 23 tuổi, mình nhiều lần bị căng cơ, không thể cử động được cổ, vai gáy và thường xuyên phải tập vật lý trị liệu để khắc phục.”

Hệ lụy từ việc ngồi quá nhiều và bỏ bê cơ thể đã buộc Hoàng Vũ phải thay đổi trước khi quá muộn. Để khắc phục tình trạng này và đưa cơ thể về lại trạng thái cân bằng, anh đã tự bắt đầu quá trình phục hồi bằng những hình thức vận động đơn giản và dễ áp dụng nhất. Vũ chia sẻ: “Sau giờ làm việc, mình có chơi đá bóng và tennis cùng bạn bè nhưng một hình thức giải trí, đồng thời cũng để giải tỏa căng thẳng. Mình thấy khá may mắn khi cơ thể dần khỏe mạnh trở lại”.

Ảnh: Sau giờ làm việc, anh Vũ dành thời gian vận động bằng các môn thể thao cùng bạn bè nhằm giải tỏa căng thẳng, nâng cao sức khỏe

Ngày 16/5, tại hội thảo tổng kết Sáng kiến Hợp tác Thể thao vì Sức khỏe Cộng đồng, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cùng các chuyên gia y tế, giáo dục đã cảnh báo về "khủng hoảng thiếu vận động" ở giới trẻ Việt Nam. Theo thống kê, Việt Nam nằm trong nhóm quốc gia có tỷ lệ thanh thiếu niên ít vận động ở mức cao, với 91% trẻ em gái và 82% trẻ em trai chưa đáp ứng khuyến nghị vận động tối thiểu mỗi ngày, cho thấy lối sống tĩnh tại ngày càng phổ biến ở giới trẻ. Những con số này phần nào có thể được giải thích bằng những áp lực công việc, học tập và cuộc sống đang đè nặng trên vai thế hệ trẻ. Cho dù vậy, nó vẫn phản ánh một hệ quả đáng buồn: sức khỏe của thế hệ tương lai đang chịu sự đe dọa nghiêm trọng.

Phỏng vấn Chuyên gia về sức khỏe: Giải pháp nào là hiệu quả cho thế hệ trẻ?

Nhằm mục tiêu giải quyết vấn đề nan giải về việc lựa chọn và duy trì các hình thức vận động nhằm đảm bảo sức khỏe cho giới trẻ hiện nay, nhóm phóng viên đã có cuộc trao đổi với Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Hải Yến - Chuyên gia dinh dưỡng, Nội khoa (Bệnh viện Đa khoa Trung ương Thái Nguyên).

Theo bác sĩ Yến, sai lầm lớn nhất khiến người trẻ thất bại trong việc duy trì thói quen tập luyện chính là việc vay mượn mục tiêu của người khác. Lời giải cốt lõi cho bài toán này được bác sĩ đưa ra là: “Tính cá thể hóa” trong việc lựa chọn hình thức vận động.

Bác sĩ Nguyễn Hải Yến khẳng định: “Việc lựa chọn hình thức vận động phù hợp cần phải chú ý đến tính cá thể hóa, nghĩa là ứng với mỗi cá nhân có điều kiện và thể trạng khác nhau thì sẽ phù hợp với một hình thức vận động khác nhau.”

Ảnh: Bác sĩ Nguyễn Hải Yến chia sẻ với nhóm phóng viên về giải pháp vận động cho thế hệ trẻ

Điều này có nghĩa là, một bộ môn đang “Làm mưa làm gió” trên mạng xã hội chưa chắc đã là lựa chọn an toàn, đồng thời phù hợp với thời gian làm việc của bạn. Bác sĩ Yến nhấn mạnh, người trẻ cần đưa ra quyết định dựa trên thể trạng nền, mức độ luyện tập hiện tại, mục tiêu cá nhân và thậm chí là cả điều kiện môi trường xung quanh. Khả năng chịu tải của mỗi cơ thể là không giống nhau, thời gian biểu và đặc điểm công việc cũng là điều tương tự. Việc ép bản thân chạy một cự ly dài trong khi bản thân chưa từng có nền tảng thể lực là con đường ngắn nhất dẫn đến chấn thương và sự nản lòng.

"Điều quan trọng là duy trì sự đều đặn thay vì chạy theo cường độ quá cao," Bác sĩ Yến chia sẻ. "Cần tăng tải từ từ, có kiểm soát và dành đủ thời gian nghỉ ngơi để tránh quá tải hoặc chấn thương." Thay vì đặt mục tiêu tập 2 tiếng mỗi ngày tại phòng gym rồi kiệt sức bỏ cuộc sau một tuần, việc duy trì những bài tập nhẹ nhàng 20-30 phút mỗi ngày lại mang đến những chuyển biến bền vững hơn cho cơ thể.

Lựa chọn hình thức vận động hợp lý với nhu cầu, đặc điểm cơ thể và lịch trình cá nhân. Ảnh: Khánh Phương

Đặc biệt, trong bối cảnh nhịp sống nhanh và thực tế áp lực công việc của thế hệ trẻ với điều kiện thời tiết mùa hè nắng nóng gay gắt, bác sĩ Yến đưa ra những lưu ý sát sườn để việc vận động không trở thành "gánh nặng":“Trong thời tiết nắng nóng, cơ thể vừa phải duy trì vận động vừa điều hòa thân nhiệt, khiến nguy cơ mất nước, rối loạn điện giải và kiệt sức do nhiệt tăng cao. Vì vậy, các bạn nên ưu tiên chủ động sắp xếp thời gian tập luyện vừa phải, phù hợp với lịch trình sinh hoạt để đảm bảo cơ thể khỏe mạnh, không biến việc luyện tập trở thành một phần áp lực đi kèm với những áp lực của cuộc sống."

Hơn ai hết, chính mỗi cá nhân là vị bác sĩ tốt nhất của cơ thể mình. Bác sĩ khuyến cáo người trẻ tuyệt đối không nên phớt lờ các tín hiệu cảnh báo. "Việc lắng nghe cơ thể là vô cùng quan trọng. Nếu xuất hiện các dấu hiệu như chóng mặt, buồn nôn, khó thở, tim đập nhanh bất thường hay cảm thấy kiệt sức kéo dài sau khi tập, các bạn trẻ cần ngay lập tức giảm cường độ hoặc tạm nghỉ để cơ thể được phục hồi."

Xây dựng thói quen thể thao, suy cho cùng, là hành trình chúng ta học cách tôn trọng, thấu hiểu và chăm sóc năng lực thể chất của chính mình, và quyết tâm thay đổi vì một nhịp sống lành mạnh.