Nắng nóng cực đoan: Người cao tuổi đối mặt nhiều nguy cơ sức khỏe

Cục Phòng bệnh - Bộ Y tế vừa có văn bản gửi Sở Y tế các tỉnh, thành phố về việc tăng cường các biện pháp dự phòng, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và người lao động trước tác động của nắng nóng, hạn hán và xâm nhập mặn.

Theo Cục Phòng bệnh, năm 2026 chịu ảnh hưởng của hiện tượng El Nino nên tình trạng khô nóng xuất hiện sớm, số ngày nắng nóng gia tăng và được dự báo còn gay gắt hơn trung bình nhiều năm. Lượng mưa thiếu hụt phổ biến từ 10-40%, nhiều lưu vực sông xuống mức thấp nhất trong chuỗi quan trắc cùng kỳ.

Cơ quan y tế nhận định đây là dấu hiệu cảnh báo sớm nguy cơ hạn hán, thiếu nước sinh hoạt và tác động nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng, đặc biệt với nhóm lao động thường xuyên làm việc ngoài trời.

Để chủ động bảo vệ sức khỏe người dân trong mùa nắng nóng, Cục Phòng bệnh yêu cầu ngành y tế địa phương tăng cường truyền thông, hướng dẫn các biện pháp chăm sóc sức khỏe, sử dụng nước sinh hoạt an toàn và phòng chống các bệnh liên quan đến thời tiết cực đoan.

Gia tăng nguy cơ say nắng, đột quỵ do nhiệt

Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, các vấn đề sức khỏe thường gặp trong mùa nắng nóng gồm say nắng, say nóng và đột quỵ do nhiệt. Nguyên nhân chủ yếu do cơ thể tiếp xúc quá lâu với nhiệt độ cao hoặc thay đổi nhiệt độ đột ngột giữa môi trường lạnh và nóng.

Những nhóm có nguy cơ cao gồm người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai; người lao động ngoài trời như công nhân xây dựng, lao động nông nghiệp, công nhân lò gạch, luyện kim… và người mắc bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.

Bộ Y tế cho biết các biểu hiện nhẹ thường là mệt mỏi, khát nước, chóng mặt, chuột rút, tim đập nhanh. Trường hợp nặng có thể xuất hiện đau đầu dữ dội, khó thở, buồn nôn, co giật, ngất xỉu, thậm chí tử vong nếu không được xử trí kịp thời.

Khi phát hiện người có dấu hiệu say nắng, cần nhanh chóng đưa nạn nhân vào nơi thoáng mát, nới lỏng quần áo, chườm mát cơ thể và bổ sung nước từng ngụm nhỏ. Nếu người bệnh có biểu hiện nặng cần gọi cấp cứu hoặc đưa tới cơ sở y tế gần nhất.

Hạn chế ra ngoài từ 10h đến 16h

Một trong những khuyến cáo đáng chú ý được Bộ Y tế đưa ra là hạn chế ra ngoài trời trong những ngày nắng nóng gay gắt, đặc biệt trong khoảng thời gian từ 10 giờ sáng đến 16 giờ chiều.

Những người đang ở trong phòng điều hòa nhiệt độ thấp không nên đi ra ngoài trời nắng đột ngột mà cần có thời gian để cơ thể thích nghi với môi trường bên ngoài bằng cách tăng dần nhiệt độ điều hòa hoặc nghỉ trong bóng mát trước khi ra ngoài.

Người dân được khuyến nghị mặc quần áo sáng màu, rộng rãi, thoáng mát và thấm hút mồ hôi tốt; đội mũ rộng vành, đeo kính chống nắng khi di chuyển ngoài trời.

Bộ Y tế cũng khuyến cáo tăng cường ăn rau xanh, trái cây, bổ sung các món canh trong bữa ăn hàng ngày và uống tối thiểu từ 1,5 - 2 lít nước mỗi ngày. Nên uống nước thành nhiều lần, không uống quá nhiều trong một lúc để tránh rối loạn điện giải.

Bên cạnh đó, duy trì rèn luyện thể lực phù hợp giúp nâng cao sức đề kháng và khả năng thích nghi của cơ thể với điều kiện thời tiết nắng nóng.

Người cao tuổi, người bệnh nền cần đặc biệt thận trọng

Ở người cao tuổi, khả năng điều hòa thân nhiệt suy giảm, cảm giác khát nước kém hơn người trẻ nên rất dễ rơi vào tình trạng mất nước, tụt huyết áp, đột quỵ hoặc suy tim cấp khi nhiệt độ môi trường tăng cao.

Người có bệnh nền cần tuân thủ điều trị, dùng thuốc đầy đủ, theo dõi huyết áp và sức khỏe thường xuyên; tránh ra ngoài trời vào thời điểm nắng gắt, hạn chế lao động nặng và cần nghỉ ngơi tại nơi thông thoáng.

Gia đình nên quan tâm theo dõi sức khỏe người cao tuổi trong những ngày nắng nóng cực đoan; bảo đảm đủ nước uống, dinh dưỡng hợp lý và môi trường sống thoáng mát để giảm nguy cơ biến chứng nguy hiểm.

Đối với người lao động phải làm việc ngoài trời, Bộ Y tế khuyến cáo nên bố trí thời gian làm việc vào sáng sớm hoặc chiều muộn; sau khoảng 45 phút đến 1 giờ làm việc cần nghỉ từ 15-20 phút tại nơi thoáng mát.

Người lao động cũng cần sử dụng đầy đủ phương tiện bảo hộ như mũ, kính, quần áo chống nắng; uống nước thường xuyên và tuyệt đối không sử dụng đồ uống có cồn trong thời gian làm việc để hạn chế nguy cơ say nóng, sốc nhiệt.