Ngộ độc vitamin A và cách xử trí

Vitamin A là một trong những vi chất thiết yếu của cơ thể.

Vitamin A là một trong những vi chất thiết yếu của cơ thể, là một chất tan trong dầu bao gồm retinol, retinal, retinyl este.

Trên thực tế uống vitamin A khi cơ thể bị thiếu hụt vitamin A thì đối tượng có thể phải bổ sung là phụ nữ mang thai hoặc cho con bú và người mắc các vấn đề sức khỏe, cụ thể:

- Thiếu hụt vitamin A: Nếu bạn có triệu chứng của thiếu hụt vitamin A, chẳng hạn như khó thở vào ban đêm, rối loạn thị lực, da khô.

- Phụ nữ mang thai hoặc cho con bú: Phụ nữ mang thai hoặc cho con bú cần bổ sung đủ lượng vitamin A để hỗ trợ sự phát triển của thai nhi và trẻ sơ sinh. Tuy nhiên, việc bổ sung vitamin A trong trường hợp này nên được thực hiện dưới sự hướng dẫn của bác sĩ.

- Mắc các vấn đề sức khỏe cụ thể: Các tình trạng sức khỏe như bệnh tiểu đường, bệnh viêm nhiễm mạn tính, hoặc tình trạng yếu thế miễn dịch có thể ảnh hưởng đến sự hấp thụ và sử dụng vitamin A của cơ thể.

- Ở trẻ em, theo khuyến nghị của Bộ Y tế, một năm có 2 đợt (đợt 1 ngày 1 và 2/6, đợt 2 ngày 1 và 2/12) bổ sung vitamin A liều cao cho trẻ, nhằm phòng các bệnh về mắt như mù lòa, quáng gà. Trẻ chỉ uống được vitamin A liều cao ở các trạm y tế.

Cho trẻ đi uống vitamin A theo đợt tại các trạm y tế.

Việc tự ý bổ sung vitamin A quá mức cần thiết sẽ gây nhiều hệ lụy, ngộ độc, ảnh hưởng gan, thậm chí tử vong. Ở người lớn nếu dùng vitamin liều cao trên 1.500.000 đơn vị/ngày, trẻ em trên 300.000 đơn vị/ngày sẽ nguy cơ ngộ độc cấp sau khi uống thuốc từ 4 - 6 giờ. Trường hợp dùng liều cao trên 100.000 đơn vị/ngày liên tục trong 10 - 15 ngày có nguy cơ ngộ độc với các triệu chứng điển hình tiêu chảy, gan to, da đổi màu, tăng calci, phù. Trẻ nhỏ ngộ độc có nguy cơ tăng áp lực nội sọ, ù tai…

Sử dụng vitamin A liên tục kéo dài gây hại cho gan, thậm chí có nguy cơ dẫn đến xơ gan. Nếu sử dụng liều cao hơn sẽ ngộ độc nặng.

Thông thường vitamin A có trong thực phẩm như gan, thịt, cá, trứng, sữa, Các loại rau quả màu xanh, vàng, đỏ đậm như bông cải xanh, cà rốt, bí đỏ, đu đủ, gấc, rau dền… có chứa nhiều provitamin A carotenoid (chủ yếu là beta carotene). Ngoài ra, vitamin A còn có trong sữa mẹ, đặc biệt sữa non. Do đó, trong vòng 6 tháng đầu đời, trẻ bú mẹ hoàn toàn không cần bổ sung vitamin này.

Triệu chứng của ngộ độc vitamin A

Triệu chứng cấp tính

Tình trạng ngộ độc vitamin A cấp tính có thể dẫn tới một số triệu chứng như: Buồn ngủ, cáu gắt, đau bụng, buồn nôn, nôn mửa.

Triệu chứng mạn tính

Tình trạng nồng độ vitamin A cao trong thời gian dài có thể dẫn tới một số triệu chứng như: Mờ mắt, đau và viêm xương, chán ăn, chóng mặt, buồn nôn, nhạy cảm với ánh sáng, da khô, ngứa và bong da, loét miệng, vàng da, rụng tóc.

Bổ sung vitamin A quá liều lượng sẽ gây ngộ độc.

Cách xử trí khi ngộ độc vitamin A

Cách hiệu quả nhất để điều trị tình trạng ngộ độc vitamin A là ngừng thuốc bổ sung vitamin A. Sau vài tuần ngừng thuốc, người bệnh sẽ hồi phục hoàn toàn. Các biến chứng sẽ được điều trị tùy thuộc vào ảnh hưởng của nó với cơ thể.

Nếu xảy ra các tác động trên da, mắt, gan, thận… sẽ phải điều trị các biến chứng này, ví dụ:

• Kích ứng da do vitamin A bôi tại chỗ: Giảm lượng bôi, giảm tần suất và tăng cường sử dụng chất làm mềm dịu da.
• Đối với tình trạng khô mắt: Sử dụng nước mắt nhân tạo, thuốc nhỏ mắt chứa methylcellulose.
• Bệnh giả u não giả: Ngừng dùng vitamin A và điều trị bằng acetazolamide để giảm áp lực nội sọ.
• Các trường hợp cấp tính: Có thể phải nhập viện và theo dõi chặt chẽ. Đối với hạ huyết áp cần được kiểm soát bằng cách truyền dịch, tăng canxi máu có thể cần dùng calcitonin và/hoặc corticosteroid.

Khả năng phục hồi sau ngộ độc vitamin A phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của tình trạng và thời điểm điều trị. Hầu hết đều phục hồi hoàn toàn sau khi ngừng sử dụng vitamin A. Tuy nhiên, các trường hợp phát sinh biến chứng như tổn thương thận, gan thì khả năng và thời gian phục hồi sẽ phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của tổn thương.

Vì vậy, nếu phát hiện các triệu chứng ngộ độc vitamin A, bạn cần đi thăm khám bác sĩ ngay để được tư vấn và điều trị kịp thời, đúng cách.

Dù vitamin A là vi chất quan trọng với cơ thể nhưng mọi người cần tính toán đúng lượng vitamin A cần thiết để cung cấp mỗi ngày, tránh tình trạng ngộ độc xuất hiện và gây ảnh hưởng tới sức khỏe.