Tháo gỡ khó khăn để ngành nông nghiệp phát triển nhanh và bền vững

Khơi mở động lực tăng trưởng mới cho ngành nông nghiệp Việt Nam.

Theo ngành chức năng, Nông nghiệp Việt Nam đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng, từ dựa chủ yếu vào mở rộng quy mô, sản lượng sang nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh

Trong 9 tháng năm 2026, khu vực nông nghiệp tiếp tục tăng trưởng 4,02%, kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 56,3 tỷ USD, tăng 7,8% so với cùng kỳ. Những kết quả này khẳng định vai trò và đóng góp quan trọng của ngành đối với nền kinh tế đất nước, nhưng cũng đặt ra yêu cầu cần phải tiếp tục khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế và các dư địa tăng trưởng mới…Trên cơ sở đó, Hội nghị tập trung đánh giá thực trạng, tiềm năng và dư địa tăng trưởng của ngành, từng vùng, địa phương và chuỗi giá trị nông sản; nhận diện những điểm nghẽn, vấn đề thực tiễn cần tháo gỡ; đề xuất nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm nhằm phát huy vai trò của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (ĐMST&CĐS) trong nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của ngành giai đoạn 2026–2030, trong đó chú trọng khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế của khu vực phía Nam.

Hội nghị do đồng chí: Hồ Quốc Dũng, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ (giữa), đồng chí Trịnh Việt Hùng, Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ NN-MT (bìa phải); và đồng chí Nguyễn Văn Long, Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Thượng tướng, Thứ trưởng Bộ Công an, đồng chủ trì.

Phát huy tiềm năng của khu vực phía Nam và định hướng phát triển theo ba vùng kinh tế nông nghiệp trọng điểm.

Thứ trưởng Bộ NN-MT Nguyễn Hoàng Hiệp cho rằng, Khu vực phía Nam giữ vai trò quan trọng trong phát triển nông nghiệp hàng hóa, xuất khẩu và bảo đảm an ninh lương thực quốc gia. Trong đó, hai chuỗi tôm và cá tra đạt kim ngạch xuất khẩu khoảng 6,84 tỷ USD, chiếm 60,5% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản. Để có thành quả này, việc ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (ĐMST & CĐS) giữ vai trò then chốt, tạo nền tảng đổi mới phương thức sản xuất, nâng cao.

Thứ trưởng Bộ NN-MT Nguyễn Hoàng Hiệp trình bày tham luận

Đồng quan điểm, ông Trần Chí Hùng, Phó Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ chia sẻ: TP. Cần Thơ đã đẩy mạnh ứng dụng KH-CN, ĐMST& CĐS vào sản xuất, tiêu thụ nông sản và quản lý nhà nước về nông nghiệp, và đạt khá nhiều thành quả: 9 tháng đầu năm 2026, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản của TP. Cần Thơ tăng 4,30% so với cùng kỳ. Kết quả này cho thấy vai trò quan trọng của nông nghiệp, đồng thời đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức sản xuất, nâng cao hiệu quả ứng dụng công nghệ và phát triển bền vững.

Phó Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ Trần Chí Hùng chia sẻ cách làm của Cần Thơ trong ứng dụng KH-CN, ĐMST&CĐS vào sản xuất nông nghiệp

Phó Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ Trần Chí Hùng cho biết: TP ứng dụng KH-CN trên 03 phương diện chủ yếu: Thứ nhất, Phối hợp với Bộ NN-MT, các đơn vị chuyên môn trực thuộc Bộ, các nhà khoa học, doanh nghiệp và hợp tác xã, thực hiện nghiên cứu, chuyển giao KH-CN và CĐS vào sản xuất nông nghiệp; chú trọng ứng dụng các nền tảng FarMoRe, Rice Crop Manager (RCM), cảm biến IoT quản lý tưới ngập khô xen kẽ (AWD), nhật ký canh tác điện tử và bản đồ số phục vụ đo đạc, báo cáo giảm phát thải (MRV)…

Thứ hai, ứng dụng công nghệ nâng cao chất lượng, truy xuất nguồn gốc và giá trị thương mại nông sản; phát triển sản phẩm OCOP gắn với thương mại số.…Thứ ba, đẩy mạnh CĐS trong quản lý nhà nước và giám sát sản xuất:

Cùng với Cần Thơ, nhiều tỉnh, thành khu vực phía Nam cũng đạt những thành quả tích cực khi đẩy mạnh ứng dụng KH-CN, CĐS vào sản xuất nông nghiệp…Tuy nhiên, tiềm năng và dư địa tăng trưởng của khu vực vẫn chưa được khai thác tương xứng; một số chuỗi sản phẩm còn hạn chế về năng suất, chất lượng, quy mô liên kết, năng lực chế biến sâu, bảo quản và truy xuất nguồn gốc. Tỷ trọng rau quả chế biến mới đạt khoảng 22-25% cho thấy dư địa lớn cần khai thác để nâng cao giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nông sản.

Tại Hội nghị, bên cạnh đóng góp ý kiến, nêu kiến nghị góp phần tháo gỡ những khó khăn trên; các đại biểu tập trung phân tích, đánh giá tiềm năng, lợi thế và định hướng phát triển theo ba vùng kinh tế nông nghiệp trọng điểm: (1) Tây Nguyên và duyên hải Nam Trung Bộ; (2) Đông Nam Bộ; (3) Đồng bằng sông Cửu Long. Trên cơ sở đặc thù của từng vùng, xác định ngành hàng, sản phẩm chủ lực và các khâu cần ưu tiên đột phá; thúc đẩy liên kết vùng, liên kết địa phương và liên kết các chủ thể trong chuỗi giá trị. Trọng tâm là nâng cao chất lượng giá trị lúa gạo theo hướng chất lượng cao, phát thải thấp; đồng thời phát triển bền vững các ngành hàng nông sản khác.

Đổi mới phương thức triển khai, lấy hiệu quả ứng dụng làm thước đo trong ứng dụng khoa học - công nghệ

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, đồng chí Hồ Quốc Dũng, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ, cho biết: 9 tháng đầu năm, doanh nghiệp trong nước xuất khẩu đạt 84 tỷ USD. Cả nước xuất khẩu hơn 420 tỷ USD, nhưng 84% là của doanh nghiệp FDI. Trong khi đó, danh mục xuất khẩu chủ yếu của doanh nghiệp trong nước tập trung ở lĩnh vực nông nghiệp, nông lâm thủy hải sản. Vì vậy, với hơn 60% dân số đang sống ở nông thôn, nông nghiệp là trụ đỡ của nền kinh tế; phát triển nông nghiệp có vai trò rất lớn trong giải quyết sinh kế, đời sống của người dân. Chỉ riêng một tỷ USD sầu riêng đã giúp hàng triệu người dân thay đổi cuộc sống…Nếu giải quyết được bài toán ứng dụng khoa học công nghệ trong nông nghiệp, sẽ góp phần giải quyết bài toán phát triển bền vững chung của đất nước và nâng cao đời sống người dân.

Đồng chí Hồ Quốc Dũng, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ, phát biểu chỉ đạo

Cho rằng: Ứng dụng khoa học công nghệ trong nông nghiệp là lĩnh vực có thể triển khai hiệu quả và có thể thực hiện ngay so với các lĩnh vực khác…Tới đây sẽ có cuộc họp tại phía Nam do Thủ tướng chủ trì để chỉ đạo, Phó Thủ tướng nhấn mạnh một số nhiệm vụ ngành NN-MT, các bộ ngành liên quan và các địa phương cần tập trung thực hiện, trong đó Bộ NN –MT phối hợp với Bộ Công an, Cơ quan thường trực, Ban Chỉ đạo 57 và Bộ Khoa học và Công nghệ khẩn trương rà soát, đánh giá hiện trạng hoạt động khoa học công nghệ liên quan đến ngành nông nghiệp; xác định kế hoạch và danh mục các vấn đề lớn cần giải quyết, phù hợp với lợi thế và yêu cầu phát triển của ngành nông nghiệp nói chung và khu vực phía Bắc nói riêng:.

“Thứ hai, đổi mới mạnh mẽ, thực chất cơ chế liên kết giữa Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp, hợp tác xã và các hộ sản xuất nông nghiệp theo chuỗi giá trị. Đây là điểm nghẽn lớn nhất, trong đó khó khăn lớn nhất là làm sao đưa được kết quả nghiên cứu vào thực tiễn. Trong 5 năm vừa qua, chỉ có khoảng 12% đề tài nghiên cứu gắn được với doanh nghiệp. Số còn lại không đưa được ra thị trường, dù có nhiều nghiên cứu rất giá trị. Do vậy, các sở ngành liên quan phải có giải pháp, kế hoạch cụ thể để tháo gỡ điểm nghẽn theo chức năng, nhiệm vụ. Chúng ta đã phê duyệt chương trình với 4.800 nhiệm vụ cho các lĩnh vực, Nhà nước bỏ ra gần 17.000 tỷ đồng để nghiên cứu, nhưng việc thương mại hóa kết quả còn rất khó khăn.

Những điểm nghẽn được xác định tại hội nghị cần tiếp tục được tháo gỡ. Tôi đề nghị Bộ NN-MT giữ vai trò đầu mối, điều phối, kết nối nhu cầu phát triển của các ngành hàng, địa phương với doanh nghiệp; chủ trì hiệu quả các chương trình liên kết ưu tiên theo chuỗi; đồng thời phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ hoàn thiện cơ chế đặt hàng nhiệm vụ khoa học và công nghệ trong nông nghiệp, các vấn đề liên quan đến chuyển giao và thương mại hóa kết quả nghiên cứu; hoàn thiện quy định về sở hữu trí tuệ, định mức kinh tế - kỹ thuật, cơ chế huy động nguồn lực xã hội cho nghiên cứu và các điều kiện triển khai công nghệ mới, hướng vào những nhiệm vụ ưu tiên đã nêu.” - Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng, nhấn mạnh.