Nhiều chính sách dân số mới có hiệu lực từ 1/7: Tăng hỗ trợ sinh con, cấm tiết lộ giới tính thai nhi

Thứ trưởng Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho biết, sau nhiều năm thực hiện chính sách kế hoạch hóa gia đình, Việt Nam đã đạt mức sinh thay thế.

Bộ Y tế vừa phối hợp với Cơ quan Liên hợp quốc về bình đẳng giới và trao quyền cho phụ nữ (UN Women tại Việt Nam) tổ chức hội nghị trực tiếp và trực tuyến toàn quốc nhằm quán triệt, phổ biến Luật Dân số, nghị định và 2 thông tư hướng dẫn thi hành luật.

Thứ trưởng Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho biết sau nhiều năm thực hiện chính sách kế hoạch hóa gia đình, Việt Nam đã đạt mức sinh thay thế.

Tuy nhiên, nước ta đang đối mặt với hàng loạt thách thức mới như mức sinh giảm xuống dưới ngưỡng thay thế, mất cân bằng giới tính khi sinh kéo dài và tốc độ già hóa dân số diễn ra nhanh.

Theo ông Tuyên, vì vậy chính sách dân số cần chuyển mạnh từ trọng tâm "dân số-kế hoạch hóa gia đình" sang "dân số và phát triển", phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Theo đó, Luật Dân số được Quốc hội thông qua và sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.

Để cụ thể hóa Luật Dân số, Chính phủ đã ban hành Nghị định 168/2026/NĐ-CP với nhiều chính sách mới như hỗ trợ thai sản khi sinh con thứ hai, hỗ trợ chăm sóc người cao tuổi tại gia đình, cộng đồng và các cơ sở chuyên biệt.

Cụ thể, nghị định hướng dẫn tăng chế độ nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai. Theo đó, lao động nữ sinh con thứ hai được nghỉ thai sản 7 tháng, tăng thêm một tháng so với quy định hiện hành; lao động nam có vợ sinh con thứ hai được nghỉ 10 ngày làm việc, tăng gấp đôi so với trước.

Đồng thời mở rộng chính sách hỗ trợ tài chính khi sinh con. Mức hỗ trợ 2 triệu đồng/trường hợp được áp dụng cho nhiều nhóm đối tượng hơn trước, trong đó có phụ nữ ở vùng mức sinh thấp và phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi. Kinh phí hỗ trợ do ngân sách địa phương bảo đảm và ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện chi trả.

Để nâng cao chất lượng dân số, nghị định cũng hướng dẫn mở rộng chương trình sàng lọc trước sinh và sơ sinh theo lộ trình ưu tiên.

Theo đó, chi phí trong thời gian chờ cơ quan thẩm quyền quyết định, mức hỗ trợ tối đa là 900.000 đồng/trường hợp sàng lọc trước sinh và 600.000 đồng/trường hợp sàng lọc sơ sinh.

Ngoài ra, nghị định cũng hướng dẫn triển khai các mô hình chăm sóc người cao tuổi tại nhà và cộng đồng, bao gồm câu lạc bộ chăm sóc người cao tuổi, điểm chăm sóc ban ngày tại cộng đồng và quy định về người chăm sóc người cao tuổi. Đây là giải pháp nhằm đáp ứng yêu cầu của quá trình già hóa dân số đang diễn ra nhanh tại Việt Nam.

Cục trưởng Cục Dân số Lê Thanh Dũng cho biết, mất cân bằng giới tính khi sinh xuất hiện ở Việt Nam từ năm 2006 và đến nay vẫn chưa được khắc phục. Nguyên nhân trực tiếp chủ yếu là việc lạm dụng các tiến bộ khoa học-công nghệ để lựa chọn giới tính thai nhi.

Theo ông Dũng, Luật Dân số tiếp tục nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức, đồng thời bổ sung quy định cấm thông báo, tiết lộ giới tính thai nhi, trừ các trường hợp do Bộ trưởng Bộ Y tế quy định nhằm phục vụ chẩn đoán và điều trị bệnh.

Việc ban hành danh mục các bệnh được phép thông báo giới tính thai nhi sẽ tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động tư vấn, chẩn đoán và can thiệp y tế đối với các bệnh di truyền liên kết giới tính, bất thường nhiễm sắc thể giới tính hoặc rối loạn phát triển giới tính, đồng thời ngăn chặn việc lợi dụng kết quả chẩn đoán để lựa chọn giới tính thai nhi.