Phát triển mạnh nghề trồng và chế biến cây dược liệu, tạo đột phá kinh tế nông thôn

Trong khoảng một thập kỷ trở lại đây, ngành trồng cây dược liệu tại Ninh Bình đã có những bước tiến rõ rệt, góp phần quan trọng vào chuyển dịch cơ cấu cây trồng và phát triển nông nghiệp theo hướng hàng hóa. Nhiều mô hình hợp tác xã (HTX), tổ hợp tác đã ra đời, không chỉ đảm bảo đầu ra ổn định mà còn nâng cao giá trị kinh tế từ dược liệu bản địa.

Điển hình là HTX Sản xuất và tiêu thụ Dược liệu Yên Sơn (Tam Điệp), được thành lập năm 2017, hiện đang canh tác khoảng 16 ha cây dược liệu như cà gai leo, nghệ, đinh lăng, hà thủ ô…với chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm. HTX Dược liệu Đông Sơn chuyên trồng cây tràm và chưng cất tinh dầu có giá trị cao, góp phần nâng thu nhập cho hàng chục hộ dân.

Phát triển mạnh nghề trồng và chế biến cây dược liệu, tạo đột phá kinh tế nông thôn

Tại huyện Yên Khánh, HTX Nấm và Dược liệu Khánh Công đã khai thác hiệu quả 15 ha đất nông nghiệp để trồng nấm dược liệu và các loại thảo dược quý. Trong khi đó, Tổ hợp tác trồng cây dược liệu Cách Tâm (Kim Sơn) và HTX Sản xuất – Chế biến Dược liệu Nam Sơn (Tam Điệp) mới thành lập những năm gần đây nhưng đã thể hiện tiềm năng lớn nhờ hướng đi bền vững, ứng dụng công nghệ chế biến sâu.

Một trong những mô hình tiêu biểu của Ninh Bình trong phát triển cây dược liệu là làng nghề Sinh Dược, (xã Gia Sinh, huyện Gia Viễn trước đây) – nơi nổi tiếng với lịch sử hàng trăm năm trồng và sử dụng thuốc nam, gắn liền với truyền thuyết về thiền sư Nguyễn Minh Không đời Lý. Tên gọi "Sinh Dược" được lưu truyền từ câu chuyện tìm thuốc chữa bệnh “hóa hổ” cho vua, đến nay vẫn còn đậm dấu ấn trong đời sống dân gian.

Được công nhận là làng nghề truyền thống vào tháng 4/2022, vùng đồi núi Sinh Dược sở hữu hệ thực vật phong phú với hàng trăm loài cây thuốc quý như bình vôi, hoài sơn, ngành ngạnh, hương nhu, sả chanh, trầu không...Đây là lợi thế để người dân địa phương phát triển sản phẩm chăm sóc sức khỏe tự nhiên, an toàn và được thị trường ưa chuộng.

Thành lập từ năm 2014, HTX Sinh Dược đã quy hoạch vùng trồng cây thuốc nam, tổ chức sản xuất, chế biến thành nhiều sản phẩm có giá trị cao như: dầu gội, cao xoa bóp, xà bông thảo dược, đặc biệt là muối ngâm chân dược liệu – sản phẩm OCOP 4 sao của tỉnh Ninh Bình. Sản phẩm này không chỉ gìn giữ bài thuốc cổ truyền mà còn được cải tiến hiện đại, phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng.

Năm 2024, HTX đạt doanh thu trên 30 tỷ đồng, tạo việc làm thường xuyên cho hơn 70 lao động địa phương với thu nhập ổn định từ 6 – 15 triệu đồng/người/tháng. HTX hiện vận hành 3 xưởng chế biến đạt chuẩn an toàn vệ sinh, từng bước xây dựng thương hiệu dược liệu Sinh Dược trên thị trường cả nước.

Không dừng lại ở trồng trọt và chế biến, làng nghề Sinh Dược còn đẩy mạnh du lịch sinh thái – dược liệu. Với diện tích hơn 2.000m², du khách có thể trải nghiệm tắm khoáng thảo dược, nghỉ dưỡng homestay, ẩm thực thuốc nam, tham quan phòng tranh nghệ thuật từ lá Bồ Đề hay trực tiếp tìm hiểu quy trình trồng, thu hái, chế biến cây dược liệu.

Nhờ cách làm bài bản, sáng tạo, mô hình làng nghề Sinh Dược đang trở thành điểm đến hấp dẫn với du khách trong và ngoài nước, góp phần lan tỏa giá trị văn hóa bản địa và thúc đẩy du lịch cộng đồng phát triển.