Lần đầu tiên Việt Nam có vaccine cúm dạng xịt mũi dành cho trẻ em

Khám sàng lọc cho bệnh nhi. (Ảnh: VNVC)

Ngày 28/10, Hệ thống Tiêm chủng VNVC chính thức ra mắt và triển khai vaccine cúm công nghệ mới dạng xịt mũi của Tập đoàn dược phẩm AstraZeneca (Anh). Đây là lần đầu tiên vaccine cúm dạng xịt được đưa vào sử dụng tại Việt Nam, giúp trẻ em có thêm phương thức phòng bệnh bên cạnh các loại vaccine cúm dạng tiêm truyền thống.

Điểm khác biệt của vaccine là không cần sử dụng kim tiêm mà được đưa trực tiếp vào niêm mạc mũi, nơi virus cúm thường xâm nhập cơ thể. Phương thức này đặc biệt phù hợp với những trẻ có tâm lý lo lắng, sợ đau hoặc khó hợp tác khi tiêm chủng.

Bác sĩ chuyên khoa I Bạch Thị Chính, Giám đốc Chuyên môn Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết vaccine cúm công nghệ mới dạng xịt đánh dấu bước tiến trong phát triển các giải pháp phòng cúm không cần kim tiêm.

Đây là vaccine cúm sống giảm độc lực, giúp phòng 3 chủng virus cúm gồm A/H1N1, A/H3N2 và B/Victoria. Vaccine đã có hơn 20 năm giám sát an toàn trên thế giới, được triển khai tại 34 quốc gia và vùng lãnh thổ, với hơn 200 triệu liều được phân phối trên toàn cầu.

Theo bác sĩ Chính, ngoài ưu điểm không cần kim tiêm, vaccine còn có khả năng kích thích đáp ứng miễn dịch theo ba cơ chế bổ trợ nhau, được ví như hệ thống miễn dịch ba lớp.

Trong đó, miễn dịch niêm mạc mũi họng góp phần bảo vệ cơ thể ngay tại cửa ngõ virus cúm thường xâm nhập; miễn dịch toàn thân tạo kháng thể chống lại virus; còn miễn dịch tế bào giúp nhận diện và loại bỏ các tế bào nhiễm virus.

Sự phối hợp của 3 cơ chế này giúp cơ thể chủ động nhận diện và chống lại virus cúm. Theo dữ liệu nghiên cứu được VNVC công bố, vaccine ghi nhận hiệu quả phòng cúm lên đến 88% đối với các chủng virus tương đồng với chủng có trong vaccine.

Hướng dẫn khách hàng trước khi thực hiện tiêm vaccine.

Về lịch sử dụng, trẻ từ 2 đến dưới 9 tuổi chưa từng tiêm vaccine cúm cần sử dụng hai liều, cách nhau ít nhất bốn tuần. Trẻ đã có tiền sử tiêm phòng cúm có thể sử dụng một liều tùy theo lịch sử tiêm chủng. Trẻ từ 9 đến dưới 18 tuổi sử dụng một liều.

Do virus cúm liên tục biến đổi, vaccine cần được sử dụng hằng năm để duy trì khả năng bảo vệ.

Mặc dù có phương thức sử dụng đơn giản, vaccine cúm dạng xịt lại đặt ra yêu cầu khắt khe về công nghệ sản xuất, bảo quản và vận hành dây chuyền lạnh.

Cụ thể, vaccine phải được bảo quản ở nhiệt độ âm sâu từ âm 20 đến âm 30 độ C. Trước khi sử dụng, vaccine phải được rã đông theo quy trình nghiêm ngặt, sau đó bảo quản ở nhiệt độ 2-8 độ C trong thời hạn tối đa 15 tuần theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

Quy trình này đòi hỏi hạ tầng kho lạnh âm sâu chuyên biệt, hệ thống giám sát nhiệt độ liên tục cùng năng lực điều phối, phân phối và quản lý thời hạn sử dụng chặt chẽ nhằm bảo đảm chất lượng vaccine trong toàn bộ quá trình bảo quản, vận chuyển và sử dụng.

Theo VNVC, hệ thống kho lạnh âm sâu có khả năng bảo quản cùng lúc hàng triệu liều vaccine, cùng hạ tầng dây chuyền lạnh và kinh nghiệm triển khai các vaccine thế hệ mới, là những điều kiện để AstraZeneca lựa chọn VNVC làm đối tác duy nhất tại Việt Nam triển khai vaccine cúm dạng xịt.

Ông Atul Tandon, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc AstraZeneca Việt Nam cho biết, việc giới thiệu vaccine phòng cúm dạng xịt phun sương qua đường mũi tại Việt Nam đánh dấu thêm một bước tiến trong nỗ lực mở rộng các lựa chọn phòng ngừa cúm mùa dựa trên bằng chứng khoa học.

Theo ông, những tiến bộ trong khoa học không chỉ được đo bằng các đột phá công nghệ mà còn bằng khả năng đưa các tiến bộ đó đến gần hơn với người dân.

“Thông qua hợp tác cùng VNVC, chúng tôi mong muốn hỗ trợ người dân tiếp cận thuận lợi hơn với các giải pháp phòng ngừa phù hợp, đồng thời thúc đẩy đối thoại khoa học và nâng cao nhận thức về vai trò của tiêm chủng trong bảo vệ sức khỏe cộng đồng”, ông Atul Tandon chia sẻ.

Ngay khi vaccine cúm dạng xịt mũi được triển khai, nhiều phụ huynh đã đưa con đến các trung tâm tiêm chủng VNVC để được tư vấn và sử dụng phương thức chủng ngừa mới, nhất là những gia đình có trẻ sợ kim tiêm.

Anh Thanh Tùng (34 tuổi, Hà Nội) đưa hai con trong độ tuổi tiểu học đến VNVC Long Biên để sử dụng vaccine cúm dạng xịt. Anh cho biết cả hai bé đều sợ kim tiêm, nên mỗi lần đi tiêm chủng, gia đình phải chuẩn bị tâm lý từ trước.

“Nhà có hai con sợ kim tiêm nên mỗi lần đưa các bé đi tiêm cũng khá vất vả. Nghe có vaccine cúm dạng xịt mũi, tôi muốn tìm hiểu ngay. Các con được bác sĩ hướng dẫn, chỉ cần thở bình thường khi xịt nên quá trình thực hiện nhẹ nhàng và dễ chịu hơn rất nhiều”, anh Tùng chia sẻ.

Việc bổ sung lựa chọn phòng cúm cho trẻ em diễn ra trong bối cảnh cúm mùa và các bệnh hô hấp đang gia tăng tại nhiều địa phương.

Theo Tổ chức Y tế thế giới, mỗi năm toàn cầu ước tính có khoảng một tỷ ca cúm mùa, trong đó 3-5 triệu ca bệnh nặng. Một nghiên cứu quốc tế ước tính năm 2018 có khoảng 109,5 triệu đợt mắc cúm ở trẻ dưới 5 tuổi, với khoảng 870.000 trường hợp nhập viện do nhiễm trùng hô hấp dưới cấp tính liên quan đến cúm.

Hệ thống kho lạnh bảo quản vaccine.

Tại Việt Nam, đầu tháng 10, Bệnh viện Nhi đồng 2, Thành phố Hồ Chí Minh ghi nhận trung bình hơn 2.300 lượt khám hô hấp mỗi ngày. Tại Bệnh viện Nhi đồng 1, bệnh hô hấp chiếm khoảng 70% tổng lượt khám, với các tác nhân chủ yếu gồm cúm mùa, adenovirus và virus hợp bào hô hấp.

Tại Hà Nội, số ca cúm A đến khám tại Bệnh viện Nhi Trung ương tăng cao, một số trường hợp diễn biến nặng với các biến chứng như viêm phổi, suy hô hấp.

Đáng chú ý, theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh, trong một tuần giữa tháng 10, thành phố ghi nhận 34.664 ca viêm đường hô hấp cấp, tăng hơn 64% so với mức trung bình bốn tuần trước đó. Trong các mẫu xét nghiệm dương tính với cúm, virus A/H1N1 chiếm gần 77%.

Bác sĩ Trương Hữu Khanh, Phó Chủ tịch Hội Truyền nhiễm Thành phố Hồ Chí Minh nhận định, vaccine cúm dạng xịt mũi bổ sung lựa chọn dự phòng cho trẻ, nhất là những trẻ sợ kim tiêm, tạo thuận lợi để phụ huynh chủ động phòng cúm hằng năm.

“Dù sử dụng hình thức nào, chủ động phòng cúm hằng năm vẫn cần thiết để giảm nguy cơ mắc bệnh và các biến chứng liên quan”, bác sĩ Khanh lưu ý.