Phối hợp đa phương thức trong điều trị cho bệnh nhân da bọng nước tự miễn

Tiến sĩ, bác sĩ Quách Thị Hà Giang thăm khám cho người bệnh mắc bệnh da liễu. (Ảnh minh họa)

Cách đây 7 năm, người bệnh (nữ, 40 tuổi) thấy trên da xuất hiện bọng nước nhanh vỡ để lại các tổn thương kèm đau rát nhiều, sau đó xuất hiện bọng nước nhăn nheo, dễ vỡ, trợt da vùng mặt, thân. Bệnh nhân đã khám tại bệnh viện địa phương và điều trị corticoid toàn thân, nhưng tổn thương không kiểm soát được, vẫn xuất hiện nhiều tổn thương mới tại niêm mạc miệng, thân do điều trị corticoid kéo dài.

Người bệnh đến khám tại Bệnh viện Da liễu Trung ương với biểu hiện bọng nước nông, vỡ để lại các vết trợt, nề đỏ, tiết dịch ở ngực, bụng và tay chân kèm theo có vết trợt ở vùng miệng. Các thương tổn ở da và miệng khiến người bệnh cảm thấy đau rát, khó ăn uống, ảnh hưởng rất nhiều tới sinh hoạt thường ngày. Đồng thời bệnh nhân có biểu hiện của tác dụng phụ do dùng corticoid kéo dài: bộ mặt giả Cushing, teo da, giãn mạch.

Tại đây, người bệnh đã được làm xét nghiệm mô bệnh học và xét nghiệm miễn dịch xác định loại kháng thể gây bệnh. Thạc sĩ, bác sĩ Lê Văn Trung, thành viên nhóm chuyên môn Bệnh da bọng nước tự miễn cho biết: bệnh nhân được chẩn đoán bệnh pemphigus thông thường-một bệnh thường gặp trong các bệnh da bọng nước tự miễn. Người bệnh đã được chỉ định nhập viện với mức độ bệnh nặng và điều trị phối hợp truyền thuốc sinh học rituximab-kháng thể đơn dòng nhắm đích CD20 trên bề mặt tế bào B. Cùng với đó, bệnh nhân được giảm nhanh liều corticoid toàn thân để hạn chế các tác dụng phụ.

Sau khi kết hợp thêm rituximab, tổn thương da ở thân cải thiện rõ rệt, không xuất hiện tổn thương mới, các tổn thương da cũ đã lành hết để lại các dát thâm da. Tuy nhiên, các tổn thương trợt niêm mạc miệng vẫn tái xuất hiện và tồn tại dai dẳng, gây đau rát, dễ chảy máu và khó ăn uống cho người bệnh.

Ca bệnh này được thảo luận và hội chẩn kỹ, các bác sĩ chỉ định phối hợp tiêm corticoid nội thương tổn niêm mạc miệng. Sau hai lần tiêm, tổn thương niêm mạc miệng cải thiện nhiều, bắt đầu liền thương, bệnh nhân cảm thấy dễ chịu, thuận tiện hơn trong việc ăn uống.

Hình ảnh tổn thương niêm mạc miệng trước và sau hai lần tiêm corticoid nội tổn thương. (Ảnh: BSCC)

Tại đợt tái khám mới nhất, các bác sĩ ghi nhận không còn tổn thương da, tổn thương miệng ít và đang lành dần và không còn cảm giác đau rát. Đây là kết quả khả quan cho thấy vai trò của quá trình điều trị phối hợp và theo dõi liên tục trong quản lý bệnh da bọng nước tự miễn.

Tiến sĩ, bác sĩ Quách Thị Hà Giang, Trưởng khoa Bệnh da tự miễn và vảy nến, Trưởng nhóm chuyên môn Bệnh da bọng nước tự miễn cho biết: pemphigus thông thường là bệnh da bọng nước tự miễn có thể gây tổn thương bọng nước, vết trợt ở cả da và niêm mạc như miệng… Tổn thương thường kéo dài hoặc tái phát, ảnh hưởng nhiều đến ăn uống và sinh hoạt của người bệnh. Tỷ lệ mắc pemphigus thông thường trên thế giới dao động từ 0,1-0,5 ca/100.000 dân mỗi năm.

Nghiên cứu tại Bệnh viện Da liễu Trung ương cho thấy tuổi trung bình bệnh nhân pemphigus là 54,3 tuổi, nhóm tuổi 50-69 chiếm tỷ lệ cao nhất (61,9%). Tỷ lệ tử vong dao động từ 5 đến 15%, chủ yếu do biến chứng nhiễm trùng nếu không được điều trị kịp thời. Trước đây liệu pháp điều trị ức chế miễn dịch chủ yếu là corticoid toàn thân, kết quả điều trị còn hạn chế và có nhiều tác dụng không mong muốn.

Tháng 6/2018, Cục quản lý thực phẩm và dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) đã phê duyệt thuốc rituximab để điều trị cho bệnh nhân pemphigus. Đây là thuốc sinh học đầu tiên được cấp phép cho pemphigus và là tiến bộ lớn trong điều trị bệnh. Bệnh viện Da liễu Trung ương đã sử dụng rituximab điều trị cho người bệnh pemphigus và đạt được nhiều kết quả tích cực, giúp bệnh nhân kiểm soát tốt được bệnh, giảm nhanh liều cũng như ngừng hoàn toàn corticoid toàn thân. Hiện tại, có hàng trăm người bệnh bệnh da bọng nước tự miễn đang được sử dụng thuốc sinh học và được theo dõi quản lý thường xuyên tại phòng khám chuyên đề Bệnh da bọng nước tự miễn, Bệnh viện Da liễu Trung ương

Tiến sĩ Quách Thị Hà Giang khuyến cáo người dân, nhất là những người có vết trợt, loét miệng kéo dài hoặc tái diễn nên đến cơ sở chuyên khoa để được chẩn đoán xác định nguyên nhân và điều trị kịp thời. Với bệnh nhân bệnh da bọng nước tự miễn, tái khám và dùng thuốc theo chỉ định vẫn cần thiết ngay cả khi tổn thương da và niêm mạc miệng đã hết. Người bệnh không nên tự ý ngừng thuốc, thay đổi liều hoặc tự tiêm thuốc vào tổn thương vì có thể gây biến chứng nguy hiểm. Việc điều trị cần theo dõi lâu dài, phối hợp nhiều phương pháp bởi bác sĩ chuyên khoa để kiểm soát bệnh tốt và hạn chế tác dụng phụ.

Hiện tại phòng khám chuyên đề Bệnh da bọng nước tự miễn, Bệnh viện Da liễu Trung ương đang quản lý hàng trăm bệnh nhân bệnh da bọng nước tự miễn với các mức độ bệnh khác nhau. Phòng khám áp dụng phác đồ mới nhất của Bộ Y tế, hiệp hội Da liễu châu Âu, Mỹ và cá thể hóa điều trị trong quản lý và điều trị các bệnh lý bệnh da bọng nước tự miễn nhằm kiểm soát bệnh ổn định lâu dài, giảm các tác dụng không mong muốn, nâng cao chất lượng cuộc sống người bệnh.

Ca bệnh điển hình này sẽ được báo cáo tại Hội nghị Da liễu khu vực Á-Úc lần thứ 27, Hội nghị da liễu thường niên 2026 và Hội nghị nghiên cứu da liễu lần thứ IV sẽ được tổ chức từ ngày 11-14/11 tới đây tại Hà Nội. Đây là sự kiện khoa học lớn nhất ngành Da liễu Việt Nam năm 2026, quy tụ khoảng 2.000 đại biểu, chuyên gia, nhà khoa học và bác sĩ da liễu từ các nước châu Á và nhiều quốc gia trên thế giới.