Quỹ Phòng bệnh chính thức ra mắt đi vào hoạt động

Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan trao Quyết định và tặng hoa chúc mừng Quỹ Phòng bệnh. (Ảnh: LÊ HẢO)

Theo Tiến sĩ Trần Khánh Thu, Giám đốc Quỹ Phòng bệnh, việc thành lập Quỹ Phòng bệnh đánh dấu một bước phát triển của công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân. Đây không chỉ là sự đổi tên hay chuyển đổi tổ chức từ Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá, mà là sự chuyển từ một cơ chế tài chính tập trung vào một yếu tố nguy cơ sang một cơ chế tài chính phục vụ mục tiêu chủ động phòng bệnh, phát hiện sớm, giảm yếu tố nguy cơ và nâng cao sức khỏe người dân.

Một cơ sở thực tiễn quan trọng cho việc thành lập Quỹ Phòng bệnh đó là khoảng trống nguồn lực dành cho phòng bệnh trong nhiều năm qua. Mặc dù, đã có các quy định, yêu cầu những nguồn ngân sách nhất định cho y tế dự phòng, nhưng trên thực tế nhiều địa phương vẫn chưa đạt được; chưa tương xứng với tầm quan trọng của công tác này.

Trong khi đó, Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị một lần nữa đã yêu cầu cần phải chuyển mạnh từ tư duy khám, chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh, và Luật Phòng bệnh xác định nguyên tắc phòng bệnh chủ động là chính, người dân là chủ thể trung tâm. Chính vì vậy, việc thành lập một cơ chế tài chính chuyên biệt, linh hoạt cho phòng bệnh vì vậy là một bước đi hết sức kịp thời và đúng đắn.

Tiến sĩ Trần Khánh Thu, Giám đốc Quỹ Phòng bệnh báo cáo quá trình hình thành và định hướng hoạt động của Quỹ Phòng bệnh. (Ảnh: LÊ HẢO)

Đầu tư cho phòng bệnh mang lại hiệu quả kinh tế cao. Tổng quan hệ thống 52 nghiên cứu can thiệp y tế công cộng cho thấy trung bình mỗi 1 USD chi cho phòng bệnh thu về khoảng 14 USD lợi ích. Phòng bệnh là khoản đầu tư sinh lợi giúp giảm chi phí điều trị trong dài hạn, củng cố cơ sở kinh tế cho việc dành nguồn tài chính ổn định, chuyên biệt cho phòng bệnh.

Tiến sĩ Trần Khánh Thu cho biết, trong giai đoạn tới, Quỹ tiếp tục coi phòng, chống tác hại của thuốc lá là nhiệm vụ quan trọng, lâu dài, phù hợp mục tiêu của Chiến lược quốc gia đến năm 2030. Quỹ Phòng bệnh sẽ lựa chọn ưu tiên theo bốn nhóm tiêu chí: giảm gánh nặng bệnh tật; thu hẹp quy mô và mức độ dễ tổn thương của đối tượng; cung cấp các bằng chứng về hiệu quả; chi phí-hiệu quả; và khả năng triển khai và nhân rộng: với bệnh không lây nhiễm chiếm khoảng 80% số ca tử vong, kiểm soát yếu tố nguy cơ, phát hiện sớm và quản lý tại cộng đồng là một trọng tâm; thừa cân, béo phì học đường và dinh dưỡng người cao tuổi là những ưu tiên mới nổi.

Để Quỹ Phòng bệnh hoạt động hiệu quả ngay từ những ngày đầu, Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan đề nghị Ban Lãnh đạo Quỹ khẩn trương kiện toàn tổ chức, ổn định bộ máy và hoàn thiện các điều kiện để Quỹ hoạt động theo đúng quy định. Đây là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu trong giai đoạn hiện nay, góp phần cụ thể hóa tinh thần của Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chủ động phòng bệnh từ sớm, từ xa, tập trung chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân. Mặt khácđặc biệt coi trọng công tác quản lý và sử dụng nguồn lực của Quỹ. Mọi nguồn lực được huy động cho công tác phòng bệnh phải được quản lý chặt chẽ, sử dụng đúng mục đích, đúng quy định, công khai và minh bạch.

"Quỹ cần tránh tư tưởng hoạt động dàn trải, hình thức; cần lựa chọn những nhiệm vụ, chương trình, hoạt động phòng bệnh có tính cấp thiết, có tác động rộng và có khả năng đo lường kết quả" - Bộ trưởng Đào Hồng Lan chỉ rõ.

Người đứng đầu ngành y tế khẳng định: Phòng bệnh là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, do vậy, Quỹ cần tăng cường phối hợp các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ Y tế, các bộ, ngành, địa phương, tổ chức xã hội, tổ chức quốc tế, các cơ sở nghiên cứu, đào tạo và cộng đồng doanh nghiệp để huy động thêm các nguồn lực hợp pháp, cùng chung tay thực hiện mục tiêu phòng bệnh.

Ngay từ đầu, Quỹ cần hướng tới phương thức quản trị hiện đại, minh bạch, dựa trên dữ liệu và kết quả. Việc phân bổ, quản lý và đánh giá nguồn lực cần từng bước được thực hiện trên cơ sở bằng chứng, lấy hiệu quả thực tế làm thước đo.