Ruộng bậc thang - Kiệt tác từ bàn tay lao động

Ruộng bậc thang là hình thức canh tác độc đáo của đồng bào các dân tộc ở nhiều tỉnh vùng cao phía Bắc nói chung và Hà Giang nói riêng. Trải qua hàng trăm năm, dưới bàn tay lao động cần cù và óc sáng tạo của người nông dân đã tạo nên những thửa ruộng bậc thang uốn lượn, trải dài tít tắp theo các sườn đồi. Không chỉ đem lại những mùa vàng no ấm, những thửa ruộng bậc thang còn là một bức tranh thiên nhiên kỳ vĩ, thơ mộng.
Ruộng bậc thang - Kiệt tác từ bàn tay lao động
Tuần văn hóa du lịch “Qua những miền di sản ruộng bậc thang Hoàng Su Phì” trở thành sản phẩm du lịch hấp dẫn. Ảnh: Yên Hoa

Bức tranh kiệt tác

Ruộng bậc thang ở tỉnh ta chủ yếu nằm ở các huyện Hoàng Su Phì và Xín Mần. Theo các nhà nghiên cứu dân gian, ruộng bậc thang có lịch sử hình thành cách đây 200 – 300 năm, gắn với lịch sử cư trú của các dân tộc La Chí, Dao, Tày, Nùng, Cờ Lao, Phù Lá... Với đặc trưng địa hình đồi núi dốc, thiếu đất canh tác, các dân tộc đã chọn các sườn đồi có độ dốc vừa phải, có nguồn nước, san thành các tầng bậc để giữ nước và trồng lúa. Khai khẩn ruộng bậc thang là một quá trình công phu, tốn nhiều công sức. Việc này thường được tiến hành vào mùa Xuân, để đến tháng 4, tháng 5 (âm lịch) là có thể canh tác ngay cho kịp thời vụ.

Khi thời tiết thuận lợi, người dân sẽ phát cỏ, dọn sạch mặt đất, rồi tiến hành cuốc đất và san ủi thành các tầng bậc. Việc đắp bờ cũng đòi hỏi sự khéo léo, nhất là với những thửa ruộng có độ dốc cao, bà con phải lấy đá kè chặt từ ruộng dưới lên đến mặt ruộng trên để bảo vệ ruộng và tránh bị rửa trôi lớp đất màu mỡ. Hệ thống dẫn nước vào ruộng cũng phải được bố trí hợp lý, kết nối chặt chẽ với nhau, đảm bảo nước chảy đều từ thửa ruộng cao xuống ruộng thấp. Từng công đoạn đều được thực hiện bằng những công cụ như dao, cuốc, xẻng, xà beng, cày, bừa.

Ruộng bậc thang - Kiệt tác từ bàn tay lao động
Những thửa ruộng bậc thang đẹp như bức tranh ở Hoàng Su Phì. Ảnh: Ng.Phương

Công việc khai khẩn được nối tiếp từ năm này qua năm khác, từ thế hệ này sang thế hệ khác mới hình thành nên những thửa ruộng bậc thang uốn lượn, trải dài theo các sườn núi như ngày nay. Những thửa ruộng bậc thang mùa nước đổ như mặt gương soi khổng lồ giữa núi rừng, hay những thảm lúa vàng óng như dải lụa mềm mại vào mùa lúa chín không chỉ tạo nên một bức tranh thiên nhiên độc đáo mà còn là bản hùng ca về tinh thần lao động và óc sáng tạo của những con người nơi rẻo cao.

Trải qua bao biến thiên của thời gian, ruộng bậc thang đã trở thành phương thức canh tác phổ biến của nhiều dân tộc ở Hà Giang. Những thửa ruộng ấy không chỉ giúp bà con đảm bảo an ninh lương thực, mà còn được đồng bào coi là thứ tài sản quý giá, trao tặng cho con cái khi dựng vợ, gả chồng và được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Khai thác “đa tầng” giá trị

Để nâng cao thu nhập trên những thửa ruộng bậc thang, người dân không chỉ cấy lúa nước mà còn tìm cách chuyển đổi cây trồng, tăng vụ. Một số địa phương đã áp dụng giống lúa đặc sản, chất lượng cao vào sản xuất để xây dựng sản phẩm OCOP như gạo Già dui, Nếp cái hoa vàng... Ngoài ra, người dân ở các huyện như Hoàng Su Phì, Xín Mần còn kết hợp hình thức xen canh cá – lúa, góp phần gia tăng giá trị trên cùng đơn vị diện tích canh tác.

Ruộng bậc thang - Kiệt tác từ bàn tay lao động
Mùa vàng Thông Nguyên (Hoàng Su Phì). Ảnh: Minh Ty

Không chỉ là phương thức sản xuất nông nghiệp, ruộng bậc thang còn là loại hình di sản văn hóa đặc biệt, sản phẩm đặc thù trong kế hoạch xây dựng thương hiệu du lịch của huyện Hoàng Su Phì nói riêng và của tỉnh ta nói chung. Từ phương thức canh tác ruộng bậc thang, đã sản sinh ra các tín ngưỡng liên quan tới nông nghiệp như: Tết Khu cù tê, Lễ xin giống của dân tộc La Chí; Lễ Cầu mùa của dân tộc Dao đỏ; Lễ hội Lồng Tồng của dân tộc Tày... tạo nên kho tàng văn hóa đặc sắc cho cộng đồng nơi đây, trở thành điểm nhấn đặc biệt thu hút khách du lịch.

Từ năm 2012, ruộng bậc thang Hoàng Su Phì đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận di tích cấp Quốc gia với tổng diện tích gần 765 ha. Việc danh lam thắng canh ruộng bậc thang Hoàng Su Phì được xếp hạng di tích cấp Quốc gia, kết hợp với bảo tồn bản sắc văn hóa, những lễ hội truyền thống của đồng bào các dân tộc... đã mang lại tiềm năng lớn trong phát triển du lịch. Khai thác lợi thế này, từ năm 2012, huyện Hoàng Su Phì đã tổ chức Chương trình Tuần văn hóa du lịch “Qua những miền di sản ruộng bậc thang”, vừa tạo cơ hội để du khách tham quan, chiêm ngưỡng ruộng bậc thang mùa lúa chín, gắn với trải nghiệm các hoạt động lao động, sản xuất như gặt lúa, bắt cá Chép ruộng, kết hợp với tổ chức các hoạt động văn nghệ, thể thao hấp dẫn, góp phần từng bước xây dựng nên sản phẩm du lịch độc đáo, đồng thời giúp người dân tăng thêm thu nhập, ổn định cuộc sống.

Tích cực chuyển đổi cơ cấu cây trồng, xen canh, tăng vụ, kết hợp nông nghiệp với du lịch đã nâng cao giá trị cho di sản ruộng bậc thang, giúp người dân vùng cao từng bước làm giàu trên những “công trình kiến trúc vĩ đại” được cha ông trao truyền lại.

Theo Yên Hoa/ Báo Hà Giang
suckhoeviet.org.vn

Tin liên quan

Hà Nội triển khai mô hình "trạm y tế 4.0", mở rộng chăm sóc sức khỏe từ cơ sở

Hà Nội triển khai mô hình "trạm y tế 4.0", mở rộng chăm sóc sức khỏe từ cơ sở

Mới đây, Sở Y tế Hà Nội phối hợp với Bệnh viện Đa khoa Đức Giang và UBND các phường Bồ Đề, Long Biên tổ chức lễ bàn giao mô hình trạm y tế chuyển đổi số toàn diện. Đây là hoạt động cụ thể hóa Nghị quyết số 72 của Bộ Chính trị về tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, trong đó nhấn mạnh vai trò của y tế cơ sở.
Ngành y tế Hà Nội sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ y tế phục vụ Đại hội XIV của Đảng

Ngành y tế Hà Nội sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ y tế phục vụ Đại hội XIV của Đảng

Việc bảo đảm an ninh, y tế, phòng chống dịch bệnh, an toàn thực phẩm, vệ sinh môi trường và sẵn sàng ứng phó với mọi tình huống y tế là một trong những nhiệm vụ then chốt, góp phần trực tiếp vào thành công của Đại hội.
Tổng Bí thư Tô Lâm dự khởi công Dự án Khu phức hợp Y tế - Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi

Tổng Bí thư Tô Lâm dự khởi công Dự án Khu phức hợp Y tế - Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi

Ngày 17/1, Tổng Bí thư Tô Lâm dự và phát biểu chỉ đạo tại Lễ khởi công Dự án Khu phức hợp Y tế - Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi Đại học Y Hà Nội.

Cùng chuyên mục

Lễ hội đền thờ Trạng Trình: Kỷ niệm 440 năm ngày mất của danh nhân văn hóa Nguyễn Bỉnh Khiêm

Lễ hội đền thờ Trạng Trình: Kỷ niệm 440 năm ngày mất của danh nhân văn hóa Nguyễn Bỉnh Khiêm

(SKV) - Trong 3 ngày 15;16;17/01/2026 (tức ngày 27;28;29/11 năm Ất Tỵ), tại Khu di tích Quốc gia đặc biệt Đền thờ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm (thôn Trung Am, xã Nguyễn Bỉnh Khiêm, thành phố Hải Phòng), Ủy ban nhân dân xã Nguyễn Bỉnh Khiêm long trọng tổ chức Lễ hội Đền thờ Trạng Trình – kỷ niệm 440 năm ngày mất của Danh nhân văn hóa Nguyễn Bỉnh Khiêm (1585–2026).
Hoa mai anh đào khoe sắc, báo hiệu mùa xuân về trên phố núi Đà Lạt

Hoa mai anh đào khoe sắc, báo hiệu mùa xuân về trên phố núi Đà Lạt

Những ngày đầu năm, khắp các con đường, triền đồi và khu dân cư tại Đà Lạt lại rực rỡ sắc hồng của hoa mai anh đào – loài hoa đặc trưng, gắn liền với mùa xuân nơi phố núi cao nguyên. Mai anh đào thường nở rộ từ cuối tháng 12 đến khoảng tháng 2 hằng năm, khi tiết trời se lạnh, nắng nhẹ. Khác với sắc vàng của mai phương Nam hay vẻ trắng tinh khôi của hoa đào miền Bắc, mai anh đào mang sắc hồng phớt dịu dàng, tạo nên vẻ đẹp vừa lãng mạn vừa trầm mặc, rất riêng của Đà Lạt.
Phú Quốc - Điểm đến xu hướng toàn cầu năm 2026

Phú Quốc - Điểm đến xu hướng toàn cầu năm 2026

Đảo ngọc Phú Quốc lọt Top 4 điểm đến du lịch xu hướng toàn cầu năm 2026, nhờ sức hút từ thiên nhiên nguyên sơ, văn hóa định hướng du lịch bền vững.
Tu viện Bát Nhã – Không gian tu học thanh tịnh giữa cao nguyên Lâm Đồng

Tu viện Bát Nhã – Không gian tu học thanh tịnh giữa cao nguyên Lâm Đồng

SKV- Nằm trên địa bàn xã Lộc Thành, thành phố Bảo Lộc, tỉnh Lâm Đồng, Nay là xã Damb'ri, tỉnh Lâm Đồng Tu viện Bát Nhã là một trong những tu viện Phật giáo nổi tiếng của khu vực Tây Nguyên. Với không gian thanh tịnh, cảnh quan thiên nhiên trong lành và đời sống tu học nghiêm mật, tu viện từ lâu đã trở thành điểm tựa tâm linh cho tăng ni, Phật tử cũng như điểm đến tìm về sự an yên của nhiều du khách. Và cứ mỗi độ xuân về thì phượng vàng khoe sắc rực rỡ trên Tu viện Bát Nhã trở thành điểm đến thu hút đông đảo du khách nhờ sắc vàng rực rỡ của hoa phượng.
Sa Pa chào đón Lễ hội Mùa Đông và Lễ hội Hoa Sen Đá 2025

Sa Pa chào đón Lễ hội Mùa Đông và Lễ hội Hoa Sen Đá 2025

Ngày 25/10, Lễ hội Mùa Đông Sa Pa năm 2025 và Lễ hội Hoa Sen Đá đã chính thức khai mạc tại Khu du lịch Quốc gia Sa Pa.
Là Cà Nha Trang và hành trình từ trái tim đến những cung đường nhân văn

Là Cà Nha Trang và hành trình từ trái tim đến những cung đường nhân văn

(SKV) - Trong dòng chảy phát triển của ngành du lịch Việt Nam, người ta thường nhắc nhiều đến những điểm đến kỳ thú hay những dịch vụ xa hoa độc đáo. Nhưng tại công ty lữ hành Là Cà Nha Trang, chúng tôi quan niệm rằng linh hồn của mỗi chuyến đi không nằm ở cảnh sắc, mà nằm ở sự kết nối giữa những con người. Ngay từ những ngày đầu thành lập, chúng tôi đã chọn xây dựng văn hóa doanh nghiệp dựa trên nền tảng của những giá trị nhân văn sâu sắc – nơi sự tử tế và tình yêu thương là kim chỉ nam cho mọi hoạt động kinh doanh lữ hành.

Các tin khác

Sa Pa lọt top 8 điểm đến vùng núi và thị trấn nhỏ ở châu Á năm 2025

Sa Pa lọt top 8 điểm đến vùng núi và thị trấn nhỏ ở châu Á năm 2025

Theo bảng xếp hạng của nền tảng du lịch kỹ thuật số Agoda vừa công bố, Sa Pa (tỉnh Lào Cai) vươn lên vị trí thứ 6 trong danh sách các "Điểm đến vùng núi và thị trấn nhỏ ở châu Á năm 2025".
TripAdvisor vinh danh Chùa Bái Đính là "Điểm đến nổi bật"

TripAdvisor vinh danh Chùa Bái Đính là "Điểm đến nổi bật"

Chùa Bái Đính (Ninh Bình) vừa được TripAdvisor vinh danh trao giải thưởng danh giá "Giải Travellers’ Choice - Điểm đến nổi bật với tích xanh đặc biệt".
Dê Thành Minh - Tinh hoa Dê Hương Sơn giữa lòng Hà Nội

Dê Thành Minh - Tinh hoa Dê Hương Sơn giữa lòng Hà Nội

SKV - Giữa nhịp sống hối hả của thủ đô, có một nơi lưu giữ trọn vẹn hương vị núi rừng Hương Sơn, nơi từng miếng thịt dê thơm ngon như kể câu chuyện về một vùng đất giàu truyền thống ẩm thực. Đó chính là điểm đến dành cho những ai yêu thích khám phá và trải nghiệm hương vị đậm đà, độc đáo. Với tâm huyết của những người con xa quê, nhà hàng mang đến thực khách không chỉ những món ăn ngon mà còn là cả tình yêu, sự tự hào về đặc sản quê hương.
Quần thể di tích, danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc là Di sản Văn hóa thế giới

Quần thể di tích, danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc là Di sản Văn hóa thế giới

Chiều 12/7 (giờ Paris), tại Kỳ họp lần thứ 47 của Ủy ban Di sản Thế giới (UNESCO), Giáo sư Nikolay Nenov (Bulgaria), Chủ tịch Kỳ họp đã chính thức gõ búa ghi danh Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc là Di sản văn hóa thế giới.
Phiên chợ bản làng Hòa Bình – Nơi lưu giữ hồn quê xứ Mường

Phiên chợ bản làng Hòa Bình – Nơi lưu giữ hồn quê xứ Mường

SKV - Từ những con đường uốn lượn qua rừng núi đại ngàn, qua những mái nhà sàn thấp thoáng giữa bạt ngàn màu xanh, phiên chợ vùng cao Hòa Bình hiện ra như một bức tranh sống động, mộc mạc và đậm chất nhân văn. Ở nơi ấy, không chỉ có những món hàng trao đổi, mà còn là không gian văn hóa, là nơi kết nối tình người, gìn giữ phong tục truyền thống của đồng bào các dân tộc nơi đại ngàn Tây Bắc.
Lào Cai – Yên Bái hợp nhất: Khơi nguồn tiềm năng du lịch Tây Bắc

Lào Cai – Yên Bái hợp nhất: Khơi nguồn tiềm năng du lịch Tây Bắc

Phép cộng địa lí, văn hóa và hạ tầng giữa Lào Cai và Yên Bái đang mở ra một chương mới cho du lịch Tây Bắc, nơi “hành lang cao nguyên” được định hình thành chuỗi điểm đến đa sắc – hiện đại – bền vững trong giai đoạn 2025–2030.
“Ngọt Vải” – Bản sắc Việt bừng sáng tại phần thi Trang phục Diễu hành của Miss Cosmo Việt Nam 2025

“Ngọt Vải” – Bản sắc Việt bừng sáng tại phần thi Trang phục Diễu hành của Miss Cosmo Việt Nam 2025

(SKV) - Ngày 9/6/2025, trong khuôn khổ show diễn “sắc màu lễ hội” – chương trình Carnival Costume đầu tiên có quy mô toàn quốc được tổ chức tại Quảng trường 2/4, TP. Nha Trang, NTK trẻ Nguyễn Lan Anh đã gây ấn tượng mạnh với thiết kế “Ngọt Vải” – một trong Top 45 trang phục độc đáo được trình diễn bởi các thí sinh Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam - Miss Cosmo Vietnam 2025.
Hoàng Gia Caffe - Nét Hội An giữa lòng Hà Nội

Hoàng Gia Caffe - Nét Hội An giữa lòng Hà Nội

Nằm khiêm nhường tại địa chỉ LK3, VT35 KĐT Xa La, quận Hà Đông, Hoàng Gia Caffe không chỉ là một điểm đến lý tưởng cho những ai yêu thích hương vị cà phê nguyên chất mà còn là không gian nghỉ ngơi, cân bằng tinh thần giữa bộn bề cuộc sống đô thị.
Nà Ka – Nơi những đóa hoa và nụ cười cùng khoe sắc

Nà Ka – Nơi những đóa hoa và nụ cười cùng khoe sắc

Giữa đại ngàn Tây Bắc bạt ngàn gió và mây, có một nơi mỗi khi xuân về lại hóa thân thành giấc mơ dịu ngọt – đó là thung lũng mận Nà Ka (thuộc huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La). Nơi đây không chỉ đẹp bởi hoa nở rộ, mà còn bởi những nụ cười tỏa nắng của trẻ thơ vùng cao, rạng ngời trong bộ váy áo truyền thống sặc sỡ. Đứng trước cảnh sắc ấy, người ta không khỏi chùng lòng, để rồi trong khoảnh khắc, mọi âu lo đều được gột rửa nhẹ nhàng như mây tan trong nắng.
Văn Yên (Yên Bái): Phát triển du lịch từ lợi thế quế, tạo đột phá thu hút đầu tư

Văn Yên (Yên Bái): Phát triển du lịch từ lợi thế quế, tạo đột phá thu hút đầu tư

Sở hữu những thế mạnh riêng biệt về tài nguyên thiên nhiên, đặc biệt là cây quế – "vàng xanh" của vùng đất Tây Bắc, Văn Yên (Yên Bái) đang đứng trước cơ hội lớn để chuyển mình mạnh mẽ. Bằng việc kết hợp giữa phát triển du lịch và khai thác hiệu quả lợi thế nông nghiệp, cùng với những chính sách hỗ trợ thiết thực, Văn Yên kỳ vọng sẽ thay đổi cục diện kinh tế - xã hội, trở thành điểm sáng thu hút đầu tư trong khu vực.
Xem thêm
Chi hội Nam y tỉnh An Giang khám bệnh, phát thuốc miễn phí cho 200 người dân xã Thường Phước

Chi hội Nam y tỉnh An Giang khám bệnh, phát thuốc miễn phí cho 200 người dân xã Thường Phước

Ngày 14/01/2026, thực hiện kế hoạch hoạt động Quý I/2026, Chi hội Nam y tỉnh An Giang phối hợp Hội Chữ thập đỏ xã Thường Phước (tỉnh Đồng Tháp) tổ chức chương trình khám bệnh, tư vấn sức khỏe và cấp phát thuốc miễn phí cho 200 người dân địa phương.
Chi hội Nam y tỉnh An Giang tổng kết hoạt động năm 2025, đề ra mục tiêu phát triển vững mạnh trong năm 2026

Chi hội Nam y tỉnh An Giang tổng kết hoạt động năm 2025, đề ra mục tiêu phát triển vững mạnh trong năm 2026

Thực hiện chương trình công tác năm 2025, Chi hội Nam y tỉnh An Giang đã tổ chức Hội nghị tổng kết hoạt động vào ngày 03/01/2025 tại phường Tân Châu, tỉnh An Giang.
Hội Nam y Việt Nam: Dấu ấn hoạt động năm 2025 và mục tiêu trọng tâm năm 2026

Hội Nam y Việt Nam: Dấu ấn hoạt động năm 2025 và mục tiêu trọng tâm năm 2026

Năm 2025 ghi dấu một giai đoạn hoạt động sôi động, nhiều điểm nhấn của Hội Nam y Việt Nam trong bối cảnh phong trào bảo tồn, phát triển y học cổ truyền và Nam y tiếp tục nhận được sự quan tâm của xã hội.
Viện Nghiên cứu Y Dược học Tuệ Tĩnh: Trang trọng Lễ kỷ niệm 5 năm thành lập và Hội thảo khoa học Kế thừa di sản Đại Danh y Tuệ Tĩnh

Viện Nghiên cứu Y Dược học Tuệ Tĩnh: Trang trọng Lễ kỷ niệm 5 năm thành lập và Hội thảo khoa học Kế thừa di sản Đại Danh y Tuệ Tĩnh

(SKV) - Trong không khí trang trọng và phấn khởi, sáng ngày 21/12 Viện Nghiên cứu Y Dược học Tuệ Tĩnh đã long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 5 năm thành lập gắn với Hội thảo khoa học “Kế thừa, phát huy di sản Đại danh y – Thiền sư Tuệ Tĩnh trong nghiên cứu và phát triển Y Dược học cổ truyền”. Sự kiện là dấu mốc quan trọng, nhìn lại chặng đường hình thành – phát triển của Viện, đồng thời mở ra những định hướng mới cho y dược học cổ truyền Việt Nam trong giai đoạn hội nhập và đổi mới.
Lan tỏa phong trào thi đua khi trí thức, nhà khoa học và doanh nghiệp cùng đồng hành

Lan tỏa phong trào thi đua khi trí thức, nhà khoa học và doanh nghiệp cùng đồng hành

Hội nghị Khối thi đua số 7 của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam diễn ra ngày 20/12 tại Hà Nội.
Phiên bản di động