Tầm nhìn hợp tác nông nghiệp Việt Nam - Úc khi bước sang giai đoạn đối tác chiến lược toàn diện

Phát biểu tại Hội thảo, bà Trần Thị Thanh Nhàn, Trưởng Ban Thị trường và ngành hàng, Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường cho biết, Úc là một trong những đối tác thương mại nông sản quan trọng hàng đầu của Việt Nam. Với sự tương đồng trong định hướng phát triển nông nghiệp bền vững, đổi mới công nghệ và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực nông - lâm - thủy sản được đánh giá là một trong những lĩnh vực có tiềm năng hợp tác mạnh mẽ và bền vững. Kim ngạch thương mại hai chiều trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản những năm qua duy trì mức tăng trưởng ổn định, thể hiện rõ sự tin cậy và bổ trợ lẫn nhau trong chuỗi cung ứng khu vực. Năm 2024, kim ngạch thương mại song phương Việt Nam - Úc đạt khoảng 4,2 tỷ AUD, trong đó nông sản và thực phẩm chiếm tỷ trọng đáng kể.

Bà Trần Thị Thanh Nhàn, Trưởng Ban Thị trường và ngành hàng, Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường phát biểu tại Hội thảo

Theo bà Trần Thị Thanh Nhàn, quan hệ hợp tác nông nghiệp Việt Nam - Úc đã trở thành một trụ cột quan trọng trong Đối tác chiến lược toàn diện (Comprehensive Strategic Partnership) được hai nước nâng cấp năm 2024. Bốn lĩnh vực ưu tiên hợp tác song phương được xác định gồm: (1) Hợp tác nghiên cứu và chuyển giao công nghệ nông nghiệp; (2) Thúc đẩy đầu tư và thương mại nông sản chất lượng cao; (3) Phát triển chuỗi giá trị và logistics lạnh; (4) Thích ứng biến đổi khí hậu và phát triển nông nghiệp xanh. Cùng với đó, các Hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới như AANZFTA (Hiệp định Thương mại tự do ASEAN - Úc - New Zealand), CPTPP (Hiệp định đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương), RCEP (Hiệp định đối tác kinh tế toàn diện khu vực) đang tạo ra nền tảng pháp lý thuận lợi cho mở rộng hợp tác thương mại và đầu tư trong lĩnh vực nông - lâm - thủy sản. Thuế quan nhiều mặt hàng nông sản đã giảm sâu hoặc về 0%, trong khi các cơ chế hợp tác kỹ thuật (technical cooperation) trong SPS, đổi mới nông nghiệp, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc được thiết kế ngày càng cụ thể.

Quang cảnh Hội thảo

Tại Hội thảo, đại diện Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường đề xuất, Tầm nhìn hợp tác nông nghiệp Việt Nam - Úc giai đoạn 2025-2030 sẽ tập trung vào các lĩnh vực ưu tiên hợp tác bao gồm: Công nghệ nông nghiệp và chuyển đổi số; Phát triển chuỗi giá trị bền vững và các-bon thấp; Nông nghiệp thích ứng biến đổi khí hậu; An toàn thực phẩm và hài hòa hóa tiêu chuẩn; Phát triển nguồn nhân lực và thể chế. Để tổ chức thực hiện, Viện đề xuất thành lập Tổ điều phối Hợp tác nông nghiệp Việt Nam - Úc, đồng chủ trì bởi Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam và Bộ Ngoại giao và Thương mại Úc (DFAT). Ủy ban này sẽ họp định kỳ 6 tháng một lần để rà soát tiến độ, phê duyệt danh mục dự án, tháo gỡ vướng mắc kỹ thuật và điều phối nguồn vốn. Dưới Tổ là Nhóm kỹ thuật song phương, với thành phần gồm Trung tâm Nghiên cứu nông nghiệp Quốc tế Úc (ACIAR), Tổ chức Nghiên cứu khoa học và công nghiệp khối thịnh vượng chung (CSIRO), Đại diện một số Viện nghiên cứu nông nghiệp, các Cục/Vụ chuyên ngành của Bộ Nông nghiệp và Môi trường và đại diện địa phương. Tổ này chịu trách nhiệm xây dựng bộ chỉ số giám sát (KPI), hướng dẫn kỹ thuật, chuẩn hóa dữ liệu và điều phối triển khai tại các vùng. Ngoài ra, nhóm công tác chuỗi giá trị theo vùng (Tây Bắc - trái cây ôn đới, đồng bằng sông Cửu Long - lúa gạo và thủy sản, Tây Nguyên - cà phê và hồ tiêu) sẽ được thành lập để trực tiếp phối hợp triển khai mô hình thí điểm và nhân rộng. Cơ chế tài chính kết hợp (Quỹ đồng đầu tư) sẽ hỗ trợ các mô hình PPP và các dự án đổi mới sáng tạo có tính lan tỏa cao.

Tham vấn tại Hội thảo, đa số đại biểu cho rằng, cả Úc và Việt Nam đều là những quốc gia nông nghiệp, đều chịu tác động mạnh mẽ từ biến đổi khí hậu. Dù nằm ở hai bán cầu khác nhau với mùa vụ nông sản khác biệt, chúng ta có rất nhiều tiềm năng để cùng hợp tác, phát triển nền nông nghiệp bền vững và nâng cao khả năng chống chịu. Tuy nhiên, cần làm rõ danh mục các dự án trọng tâm để đề xuất Chính phủ Úc hỗ trợ trong giai đoạn tới…