Thực trạng và giải pháp phát triển kinh tế - xã hội vùng trung du và miền núi Bắc Bộ

Phát biểu khai mạc hội thảo, TS. Bế Trường Thành, nguyên Phó Chủ nhiệm thường trực Ủy ban Dân tộc, Chủ tịch Hội Hỗ trợ phát triển kinh tế miền núi Việt Nam đánh giá cao sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đối với việc phát triển kinh tế - xã hội nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho đồng bào các dân tộc thiểu số (DTTS) vùng trung du và miền núi Bắc Bộ (TD&MNBB). Việc tổ chức hội thảo góp phần triển khai Nghị quyết số 96/NQ-CP ngày 1/8/2022 của Chính phủ ban hành chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 11-NQ/TW ngày 10/2/2022 của Bộ Chính trị về phương hướng phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh vùng TD&MNBB đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Ông Bế Trường Thành phát biểu tại hội thảo

Vùng TD&MNBB bao gồm 14 tỉnh, dân số khoảng 12,5 triệu người, trong đó hơn 7 triệu là người DTTS, chiếm trên 56% dân số của vùng và chiếm gần 50% số người DTTS của cả nước. Một số tỉnh có tỷ lệ người DTTS cao, chiếm trên 80% dân số là: Cao Bằng, Bắc Kạn, Hà Giang, Sơn La, Lai Châu, Lạng Sơn, Điện Biên. Đến nay, vùng TD&MNBB vẫn là khu vực khó khăn nhất của cả nước với tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo cao, thoát nghèo thiếu bền vững.

Theo đó, hội thảo nhằm trao đổi, thảo luận về thực trạng, những vấn đề cần giải quyết, khó khăn, thách thức của vùng; từ đó cần có hành động cụ thể để phát huy hết tiềm năng, lợi thế phục vụ cho sự phát triển của tỉnh, vùng trong tương lai.

Tại hội thảo, đại biểu các Bộ, ban, ngành Trung ương, các tỉnh, thành tập trung thảo luận vào một số vấn đề nội dung vùng TD&MNBB như: liên kết phát triển vùng trong quy hoạch phát triển vùng; kinh nghiệm quốc tế về liên kết phát triển vùng và gợi mở cho vùng; phát triển cơ sở hạ tầng giao thông thúc đẩy liên kết vùng; phát triển các hành lang kinh tế nhằm thúc đẩy liên kết vùng; thuận lợi, khó khăn trong thực hiện liên kết vùng và phát triển cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội...

Ông Y Thông, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Chính phủ đề nghị các Bộ, ngành, địa phương vùng trung du và miền núi Bắc Bộ quan tâm thực hiện tốt một số nhiệm vụ, giải pháp cụ thể nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội vùng TD&MNBB, đặc biệt là đối với đồng bào DTTS. Đặc biệt là các vấn đề: hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng, phấn đấu đến năm 2030 có trên 85% số xã, thôn trong vùng có đủ cơ sở hạ tầng đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và đời sống của người dân; phát triển sản xuất, văn hóa - xã hội và xóa đói giảm nghèo, triển khai có hiệu quả các chính sách phát triển kinh tế, tiếp tục chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng sản xuất hàng hóa, liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị; chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn, khuyến khích lao động đi làm việc tại các doanh nghiệp, khu công nghiệp, lao động ở nước ngoài để tăng thu nhập, hỗ trợ lao động tại chỗ tiếp cận việc làm phi nông nghiệp, tham gia chuỗi liên kết, kết nối hộ gia đình với doanh nghiệp - hợp tác xã để tổ chức sản xuất; phát triển nguồn nhân lực và xây dựng đội ngũ cán bộ DTTS, chú trọng phát hiện, quy hoạch, bồi dưỡng, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và thực hiện tốt chính sách sử dụng, đãi ngộ cán bộ là người DTTS.

Là tỉnh miền núi, biên giới, cực Bắc của Tổ quốc, tỉnh Hà Giang có tiềm năng lợi thế về phát triển nông lâm nghiệp, du lịch, công nghiệp, kinh tế cửa khẩu... Thông qua hội thảo, tỉnh Hà Giang đưa ra các giải pháp, đề xuất Chính phủ, các Ban ngành Trung ương liên quan tập trung ưu tiên, sớm hoàn thiện và phê duyệt quy hoạch phát triển vùng TD&MNBB giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050; ban hành quyết định thành lập và quy chế hoạt động của Hội đồng điều phối vùng nhằm tạo sự thống nhất, đồng bộ, để các địa phương tổ chức thực hiện mục tiêu, định hướng phát triển xanh, bền vững và toàn diện vùng.

Nghiên cứu, đề xuất cơ chế chính sách đặc thù phát triển tuyến hành lang kinh tế các tỉnh biên giới phía Bắc (Lạng Sơn, Cao Bằng, Hà Giang, Lào Cai, Lai Châu, Điện Biên và Sơn La) như: cơ chế đặc thù về nguồn thu hoạt động xuất – nhập khẩu để đầu tư kết cấu hạ tầng; cho các tỉnh biên giới được chủ động lập, đề xuất danh mục thực hiện thí điểm chính sách xuất nhập khẩu, tạm nhập tái xuất hàng nông sản qua các cửa khẩu phụ, lối mở; được thí điểm quyết định danh mục các mặt hàng xuất khẩu qua cửa khẩu trên địa bàn.

Quang cảnh hội thảo

Xây dựng quy hoạch các tuyến, điểm du lịch chung của vùng. Thống nhất một số cơ chế, chính sách khuyến khích liên kết hợp tác trao đổi tour, tuyến khách du lịch, sản phẩm du lịch với các doanh nghiệp lữ hành. Tổ chức hội thảo, xúc tiến đầu tư một số đề án, dự án liên kết du lịch giữa các địa phương.

Xây dựng danh mục các dự án kêu gọi đầu tư theo hình thức hợp tác công - tư, xây dựng cơ chế, chính sách đặc thù thu hút đầu tư vào vùng TD&MNBB.

Tại hội thảo, đại biểu đến từ các tỉnh Lạng Sơn, Lào Cai, Bắc Giang, Lai Châu, Điện Biên và các chuyên gia đều có những tham luận, báo cáo về thực trạng, tiềm năng, lợi thế và thách thức của địa phương trong phát huy liên kết phát triển bền vững kinh tế vùng; vai trò của kinh tế số, định hướng phát triển nền công nghiệp, nông nghiệp, bản sắc văn hóa các dân tộc thiểu số vùng TD&MNBB với những con số, chỉ tiêu và định hướng cụ thể.

Theo GS.TS.BS. Lê Thị Hợp, nguyên Viện Trưởng Viện Dinh dưỡng quốc gia, Chủ tịch Hội Nữ trí thức Việt Nam, vấn đề dinh dưỡng của bà mẹ trẻ em, nâng cao thể trạng của nhân dân cũng là một trong những yếu tố then chốt trong phát triển kinh tế - xã hội vùng TD&MNBB. Vì vậy, cần xây dựng và triển khai một số chương trình/dự án tổng thể, dài hạn về chăm sóc sức khỏe và dinh dưỡng cho bà mẹ trẻ em và người dân vùng TD&MNBB như: dự án phát triển kinh tế hộ gia đình, giảm đói nghèo đảm bảo an ninh thực phẩn hộ gia đình đặc biệt những gia đình phụ nữ tuổi sinh đẻ ở những vùng nghèo có tỷ lệ suy dinh dưỡng trẻ em và bà mẹ cao; xây dựng mạng lưới cán bộ y tế, dinh dưỡng vững mạnh để triển khai các hoạt động chăm sóc sức khỏe cộng đồng…

Kết thúc hội thảo, TS. Bế Trường Thành cảm ơn đại diện Bộ, ban, ngành Trung ương, các nhà khoa học, chuyên gia và đại biểu đã đến dự, đóng góp ý kiến, đồng thời đề nghị ban tổ chức lựa chọn các ý kiến để gửi đến các cơ quan chuyên môn, đề xuất, đóng góp, xây dựng đề án nhằm thúc đẩy phát triển bền vững đối với đồng bào các DTTS trên địa bàn vùng TD&MNBB, trên cơ sở phát triển đảm bảo sự liên kết, tính đồng bộ và hệ thống giữa các ngành, các địa phương; hình thành một số khu vực động lực, hành lang kinh tế, cực tăng trưởng thúc đẩy kinh tế. Đồng thời, phát huy tối đa tinh thần đại đoàn kết dân tộc, chủ động sáng tạo, tự lực tự cường, tận dụng mọi cơ hội, phát huy hiệu quả chính sách cho đồng bào DTTS, không ngừng nỗ lực phấn đấu vượt qua mọi khó khăn thách thức và vươn lên.