Trắc bách diệp – Vị thuốc quý từ thiên nhiên

Trắc bách diệp, còn được gọi là bách diệp, lá thuỷ tùng, hay lá trắc bá, là một loại cây phổ biến ở Việt Nam và nhiều nước châu Á. Không chỉ là cây cảnh được trồng làm hàng rào, bờ rào hay tạo bóng mát, Trắc bách diệp còn là vị thuốc quý trong y học cổ truyền, được sử dụng từ hàng trăm năm nay để điều trị nhiều loại bệnh khác nhau.
Trắc bách diệp – Vị thuốc quý từ thiên nhiên
Cây Trắc bách diệp

Đặc điểm thực vật và phân bố

Trắc bách diệp có tên khoa học là Platycladus orientalis (L.) Franco, thuộc họ Hoàng đàn (Cupressaceae). Đây là loài cây thân gỗ nhỏ, cao từ 5–7 mét, thân có vỏ nứt dọc, lá hình vảy xếp chặt vào nhau, màu xanh sẫm, có mùi thơm nhẹ. Hoa đơn tính khác gốc, quả hình cầu, có vảy dày, thường chín vào cuối mùa thu.

Cây mọc hoang ở nhiều vùng núi phía Bắc nước ta như Lào Cai, Hà Giang, Hòa Bình, Sơn La, nhưng cũng được trồng nhiều trong vườn nhà, đình chùa, nghĩa trang và công viên ở cả miền xuôi.

Bộ phận dùng và cách chế biến

Trong y học cổ truyền, lá cây Trắc bách diệp là bộ phận chính được sử dụng làm thuốc. Lá được thu hái quanh năm, tốt nhất là vào mùa hè. Sau khi thu hái, rửa sạch, đem phơi hoặc sấy khô dùng dần. Ngoài ra, hạt của cây (gọi là bách tử nhân) cũng được sử dụng trong một số bài thuốc cổ truyền.

Lá khô thường có màu xanh lục xám, mùi thơm nhẹ, vị hơi đắng và chát. Y học cổ truyền cho rằng, vị thuốc này có tính bình, quy vào các kinh tâm, can và phế.

Tác dụng dược lý theo y học cổ truyền

Trắc bách diệp được xếp vào nhóm thuốc lương huyết chỉ huyết, tức là thuốc có công dụng làm mát máu và cầm máu. Ngoài ra, dược liệu còn có nhiều công dụng khác:

  1. Chỉ huyết (cầm máu): Được dùng chữa thổ huyết, ho ra máu, tiểu tiện ra máu, đại tiện ra máu, băng huyết, rong huyết.
  2. An thần: Lá Trắc bách diệp có tác dụng trấn tĩnh, thường được dùng trong các bài thuốc trị mất ngủ, hay quên, lo âu, hồi hộp.
  3. Tiêu viêm, sát khuẩn: Thường dùng trong điều trị viêm họng, ho gà, viêm phế quản mạn tính.
  4. Lợi niệu: Dùng hỗ trợ chữa chứng tiểu rắt, tiểu buốt.
  5. Bồi bổ tim mạch: Giúp ổn định huyết áp, hỗ trợ điều trị các triệu chứng suy nhược tim, hồi hộp đánh trống ngực.

Các bài thuốc dân gian có Trắc bách diệp

Chữa ho ra máu:

Trắc bách diệp sao đen 12g, ngó sen 12g, cỏ nhọ nồi 12g.

Sắc nước uống 2 lần/ngày trong 5–7 ngày.

Chữa mất ngủ, thần kinh suy nhược:

Trắc bách diệp 12g, lá vông 12g, tâm sen 8g, lạc tiên 16g.

Sắc nước uống trước khi đi ngủ.

Chữa băng huyết, rong kinh:

Trắc bách diệp 16g, cỏ nhọ nồi 16g, ích mẫu 12g, ngải cứu 12g.

Sao đen tất cả, sắc uống ngày 1 thang.

Chữa đại tiện ra máu:

Trắc bách diệp sao cháy 12g, bạch cập 10g, hòe hoa 8g, địa du 8g.

Sắc uống ngày 2 lần.

Một số nghiên cứu hiện đại

Nhiều nghiên cứu hiện đại đã chứng minh một số tác dụng của Trắc bách diệp:

Tác dụng chống viêm và kháng khuẩn: Tinh dầu từ lá cây có khả năng ức chế một số loại vi khuẩn và nấm.

Tác dụng an thần và giảm lo âu: Chiết xuất từ lá Trắc bách có khả năng giúp an thần, kéo dài giấc ngủ.

Tác dụng chống oxy hóa: Nhờ chứa flavonoid và polyphenol, lá cây giúp chống lại tác hại của gốc tự do.

Ngoài ra, một số nghiên cứu bước đầu còn cho thấy tác dụng tiềm năng trong điều hòa nhịp tim và giảm cholesterol.

Trắc bách diệp – Vị thuốc quý từ thiên nhiên

Lưu ý khi sử dụng

Mặc dù Trắc bách diệp là dược liệu an toàn, nhưng cần lưu ý:

Không dùng liều cao kéo dài vì có thể gây kích ứng dạ dày.

Phụ nữ có thai không nên dùng vì có thể gây co bóp tử cung.

Người có cơ địa hàn, tỳ vị yếu nên thận trọng khi dùng.

Nên dùng theo đúng liều lượng và có sự hướng dẫn của thầy thuốc Đông y.

Tóm lại Trắc bách diệp là một vị thuốc dân gian có nhiều công dụng quý, đặc biệt trong việc cầm máu, an thần và trị các chứng viêm. Với tính chất ôn hòa, dễ sử dụng, nó đã và đang là lựa chọn của nhiều thầy thuốc trong các bài thuốc y học cổ truyền. Tuy nhiên, để đảm bảo hiệu quả và an toàn, người dùng nên có sự tư vấn và kê đơn từ người có chuyên môn. Sự kết hợp giữa trí tuệ cổ truyền và khoa học hiện đại sẽ giúp Trắc bách diệp phát huy tối đa giá trị chữa bệnh mà thiên nhiên ban tặng.

Sông Lô (T/h)

Tin liên quan

Quả dâu trong y học cổ truyền

Quả dâu trong y học cổ truyền

Quả dâu (còn gọi là dâu tằm, tang thầm – tên khoa học Morus alba L.) từ lâu đã không chỉ được biết đến là loại trái cây thơm ngon, bổ dưỡng mà còn là một vị thuốc quý trong y học cổ truyền phương Đông. Với hương vị ngọt dịu, chua nhẹ, quả dâu không chỉ hấp dẫn về mặt ẩm thực mà còn mang lại nhiều lợi ích trong việc bổ huyết, dưỡng âm, chống lão hóa, tăng cường thị lực, an thần và hỗ trợ tiêu hóa.
Trắc bách diệp - Thần dược có tác dụng giúp sát trùng, cầm máu

Trắc bách diệp - Thần dược có tác dụng giúp sát trùng, cầm máu

Trắc bách diệp hay còn có tên gọi khác là bách diệp, bá tử nhân, trắc bá, bá tử, co tổng péc (Thái)… có vị đắng chát, tính hơi hàn. Là loại cây cảnh đẹp nhưng cũng có rất nhiều công dụng trong chữa bệnh. Trong Y học cổ truyền, trắc bách diệp là dược liệu có công dụng có tác dụng giúp sát trùng, cầm máu, lương huyết, thanh thấp nhiệt, làm đen râu tóc…

Cùng chuyên mục

Hội Đông y phường Hạnh Thông đồng hành chăm sóc sức khỏe đội ngũ nhà giáo nhân dịp 20/11

Hội Đông y phường Hạnh Thông đồng hành chăm sóc sức khỏe đội ngũ nhà giáo nhân dịp 20/11

SKV - Nhân kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982 – 20/11/2026), Hội Đông y phường Hạnh Thông (TP.HCM) phối hợp với chính quyền địa phương tổ chức hoạt động khám, tư vấn và chăm sóc sức khỏe cho đội ngũ nhà giáo, cán bộ, công nhân viên và người dân trên địa bàn. Chương trình thu hút hơn 170 y, bác sĩ, thầy thuốc tham gia, ghi nhận 445 lượt phục vụ, trong đó có 227 lượt khám.
Hải Thượng Lãn Ông với bệnh phụ nữ: Dấu ấn từ chuyên luận Phụ đạo xán nhiên

Hải Thượng Lãn Ông với bệnh phụ nữ: Dấu ấn từ chuyên luận Phụ đạo xán nhiên

Không chỉ quan tâm đến những bệnh lý thường gặp, Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác còn dành riêng một chuyên luận trong bộ Hải Thượng y tông tâm lĩnh để nghiên cứu các vấn đề sức khỏe phụ nữ. Với Phụ đạo xán nhiên, ông đã hệ thống nhiều kiến thức về kinh nguyệt, thai nghén, sinh nở và bệnh lý sau sinh, để lại dấu ấn đáng chú ý trong lịch sử phụ khoa y học cổ truyền Việt Nam.
Hải Thượng Lãn Ông với bệnh lý tiêu hóa: Từ học thuyết tỳ vị đến phép trị bệnh

Hải Thượng Lãn Ông với bệnh lý tiêu hóa: Từ học thuyết tỳ vị đến phép trị bệnh

Trong y học cổ truyền, những biểu hiện như ăn uống kém, bụng đầy trướng, đại tiện bất thường không chỉ được xem là rối loạn tại đường tiêu hóa. Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác nhìn nhận sâu hơn vai trò của tỳ vị trong hoạt động sinh hóa khí huyết và nuôi dưỡng toàn thân. Tư tưởng này được ông dành riêng một chuyên luận trong bộ Hải Thượng y tông tâm lĩnh, mang tên Khôn hóa thái chân.
Nhà giáo, Bác sĩ Nguyễn Minh Phương và tâm huyết đưa y học cổ truyền đến gần hơn với người dân

Nhà giáo, Bác sĩ Nguyễn Minh Phương và tâm huyết đưa y học cổ truyền đến gần hơn với người dân

SKV - Từ những chuyến khám chữa bệnh thiện nguyện dành cho thanh niên xung phong, cựu chiến binh đến đồng bào dân tộc Chăm, Nhà giáo, Bác sĩ Y học cổ truyền Nguyễn Minh Phương càng thấu hiểu những khó khăn của người dân trong việc tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe. Chính những trải nghiệm thực tế ấy đã thôi thúc bà mở thêm cơ sở Minh Lâm Đường tại xã Hàm Thuận Bắc tỉnh Lâm Đồng, với mong muốn đưa các phương pháp chăm sóc sức khỏe bằng y học cổ truyền đến gần hơn với cộng đồng.
14 chữ vàng dưỡng sinh của Đại danh y Tuệ Tĩnh: Minh triết ngàn xưa, giá trị cho sức khỏe hôm nay

14 chữ vàng dưỡng sinh của Đại danh y Tuệ Tĩnh: Minh triết ngàn xưa, giá trị cho sức khỏe hôm nay

Giữa nhịp sống hiện đại với nhiều áp lực, những triết lý dưỡng sinh của y học cổ truyền vẫn gợi mở cách tiếp cận sâu sắc về chăm sóc sức khỏe con người. Trong đó, 14 chữ dưỡng sinh thường được gắn với tư tưởng của Đại danh y, Thiền sư Tuệ Tĩnh không chỉ đề cao việc nuôi dưỡng thể chất mà còn nhấn mạnh sự hài hòa giữa tinh thần, lối sống và khả năng tự chăm sóc sức khỏe.
Nghệ bọ cạp – Từ đề tài khoa học đến khát vọng phát triển nguồn dược liệu Việt của Lương y Nguyễn Thị Đường

Nghệ bọ cạp – Từ đề tài khoa học đến khát vọng phát triển nguồn dược liệu Việt của Lương y Nguyễn Thị Đường

SKV - Từ một loài cây thuốc bản địa được nghiên cứu, định danh khoa học đến những định hướng ứng dụng trong y dược cổ truyền, Nghệ bọ cạp đang mở ra triển vọng phát triển thành nguồn nguyên liệu có giá trị. Đồng hành với hành trình ấy, Lương y Nguyễn Thị Đường đang triển khai dự án bảo tồn, phát triển nguồn nguyên liệu và cung ứng các sản phẩm từ Nghệ bọ cạp, hướng tới kết nối tri thức y học cổ truyền với những thành tựu nghiên cứu khoa học hiện đại.

Các tin khác

Thượng kinh ký sự: Chuyến đi để đời của Hải Thượng Lãn Ông

Thượng kinh ký sự: Chuyến đi để đời của Hải Thượng Lãn Ông

Năm 1782, ở tuổi 62, Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác nhận chiếu triệu từ chúa Trịnh, rời Hương Sơn ra kinh thành chữa bệnh cho thế tử Trịnh Cán và chúa Trịnh Sâm. Chuyến đi đưa vị danh y vốn quen cuộc sống thanh đạm nơi thôn dã bước vào chốn cung phủ quyền quý, đồng thời trở thành chất liệu để ông viết nên Thượng kinh ký sự – tác phẩm ký đặc sắc, lưu giữ những quan sát chân thực về xã hội Việt Nam cuối thế kỷ XVIII.
Học thuyết Thủy – Hỏa trong y lý của Hải Thượng Lãn Ông

Học thuyết Thủy – Hỏa trong y lý của Hải Thượng Lãn Ông

Học thuyết Thủy – Hỏa là một nội dung đáng chú ý trong hệ thống lý luận y học cổ truyền của Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác. Thông qua mối quan hệ giữa Thủy, Hỏa, âm dương và tạng phủ, ông góp phần hệ thống hóa cách lý giải bệnh lý và định hướng điều trị theo nguyên tắc biện chứng luận trị.
Quyên tý thang trong dòng chảy kế thừa y học của Hải Thượng Lãn Ông

Quyên tý thang trong dòng chảy kế thừa y học của Hải Thượng Lãn Ông

Không chỉ sưu tầm những bài thuốc của người đi trước, Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác còn dành nhiều năm khảo cứu, hệ thống hóa y lý và đúc kết kinh nghiệm chữa bệnh thành một di sản đồ sộ. Nhìn từ quá trình kế thừa và vận dụng các cổ phương, câu chuyện Quyên tý thang gợi mở cách tri thức y học cổ truyền được tiếp nối, điều chỉnh và đưa vào thực hành qua nhiều thế hệ thầy thuốc.
Thế mạnh y học cổ truyền trong điều trị bệnh

Thế mạnh y học cổ truyền trong điều trị bệnh

Thời gian qua, các cơ sở khám, chữa bệnh tại thành phố Hà Nội đã tăng cường kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại để nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe Nhân dân, góp phần xây dựng nền y học Thủ đô phát triển toàn diện, nhân văn.
Những bài thuốc trong di sản Hải Thượng Lãn Ông

Những bài thuốc trong di sản Hải Thượng Lãn Ông

Không chỉ để lại một hệ thống lý luận y học đồ sộ, Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác còn dành nhiều năm sưu tầm, khảo cứu, chỉnh lý và phát triển các phương thuốc. Trong kho tàng ấy có những cổ phương được kế thừa từ y học phương Đông, những bài thuốc thu thập trong dân gian và cả những phương được ông đúc kết từ thực tiễn lâm sàng. Lục vị, Bát vị, Tứ quân, Tứ vật hay Độc hoạt tang ký sinh là một số phương tiêu biểu thường được nhắc đến trong di sản này.
Lục vị – bài thuốc kinh điển và tư duy “bổ thủy” của Hải Thượng Lãn Ông

Lục vị – bài thuốc kinh điển và tư duy “bổ thủy” của Hải Thượng Lãn Ông

Không phải bài thuốc do Hải Thượng Lãn Ông sáng chế, Lục vị địa hoàng hoàn là cổ phương gắn với danh y Tiền Ất đời Tống. Từ một phương thuốc kinh điển của y học cổ truyền, Hải Thượng Lãn Ông tiếp nhận, đặt trong hệ thống lý luận về thủy – hỏa và vận dụng linh hoạt cùng phép biện chứng luận trị. Qua đó, giá trị của Lục vị không chỉ nằm ở sáu vị thuốc, mà còn cho thấy cách một danh y Việt Nam kế thừa và phát triển y lý cổ truyền.
Bát vị hoàn trong di sản Hải Thượng Lãn Ông

Bát vị hoàn trong di sản Hải Thượng Lãn Ông

Trong Hải Thượng y tông tâm lĩnh, Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác dành nhiều trang khảo cứu phương tễ và lý giải cách phối hợp các vị thuốc. Bát vị hoàn là một trong những phương thuốc đáng chú ý, thể hiện rõ tư duy của ông về sự phối hợp giữa bổ và tả, giữa âm và dương. Hơn hai thế kỷ sau, giá trị của phương thuốc không chỉ nằm ở công thức cổ truyền, mà còn gợi mở cách nhìn nhận về việc kế thừa và sử dụng di sản y học.
Tăng tốc chuyển đổi số ở ngành dược

Tăng tốc chuyển đổi số ở ngành dược

Thị trường dược phẩm Việt Nam đã đạt quy mô khoảng 7 tỷ USD và có mức tăng trưởng khoảng từ 12 đến 15% mỗi năm. Cùng với nâng cao năng lực sản xuất, chuyển đổi số đang từng bước thay đổi phương thức quản lý, sản xuất, phân phối và sử dụng thuốc… từ đó giúp giảm thủ tục, tăng minh bạch và khả năng kiểm soát thị trường.
Giải pháp hỗ trợ điều trị ung thư từ cây gừng gió

Giải pháp hỗ trợ điều trị ung thư từ cây gừng gió

Gừng gió là cây thuốc được sử dụng nhiều trong y học cổ truyền để chữa một số bệnh như: Giảm đau, trúng gió, viêm ruột kết…
Từ những câu chuyện làm đẹp bằng nguyên liệu Việt đến khát vọng gia tăng giá trị Việt

Từ những câu chuyện làm đẹp bằng nguyên liệu Việt đến khát vọng gia tăng giá trị Việt

Câu hỏi đáng suy nghĩ là: Tại sao cùng một nguồn tài nguyên, có người nhìn thấy nhiều giá trị hơn chúng ta?
Xem thêm
Đại hội Chi hội Nam y Trúc Lâm lần thứ nhất (nhiệm kỳ 2026 – 2031): Đồng tâm chăm sóc sức khỏe cộng đồng, trao quyền làm chủ sức khỏe toàn diện

Đại hội Chi hội Nam y Trúc Lâm lần thứ nhất (nhiệm kỳ 2026 – 2031): Đồng tâm chăm sóc sức khỏe cộng đồng, trao quyền làm chủ sức khỏe toàn diện

Ngày 11 tháng 11 năm 2026, trong không khí phấn khởi và trang trọng của toàn ngành Y học cổ truyền, Chi hội Nam y Trúc Lâm đã long trọng tổ chức Lễ công bố Quyết định thành lập và Đại hội lần thứ nhất, nhiệm kỳ 2026 – 2031 tại Văn phòng Hội Nam y Việt Nam. Sự kiện có sự tham dự và chỉ đạo trực tiếp của Thầy thuốc Nhân dân, GS. TS Trương Việt Bình - Chủ tịch Hội Nam y Việt Nam, Tiến sĩ, Doanh nhân Nguyễn Mạnh Thản - Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nam y Việt Nam cùng Ban Lãnh đạo Hội Nam y Việt Nam. Đại hội cũng vui mừng đón tiếp đại diện các cơ quan ban ngành, lãnh đạo các Chi hội bạn và toàn thể các hội viên sáng lập là những thầy thuốc, lương y, lương dược tiêu biểu đến từ mọi miền đất nước cũng như kiều bào ở hải ngoại.
Lễ ra mắt Chi hội Nam y người H’Mông Tâm Bình An: Nơi hội tụ tinh hoa tri thức bản địa và khát vọng phụng sự cộng đồng

Lễ ra mắt Chi hội Nam y người H’Mông Tâm Bình An: Nơi hội tụ tinh hoa tri thức bản địa và khát vọng phụng sự cộng đồng

Trong dòng chảy ngàn năm của nền y học dân tộc Việt Nam, Nam y không chỉ là những bài thuốc quý hay những phương pháp chữa bệnh được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Đó còn là sự kết tinh của tri thức dân gian, kinh nghiệm thực tiễn, đạo lý nhân văn và tinh thần tận tụy vì sức khỏe nhân dân. Đặc biệt tại vùng đất Tây Bắc – nơi hội tụ không gian văn hóa đa dạng cùng nguồn tài nguyên dược liệu phong phú – việc kết nối những người làm nghề, yêu nghề và tâm huyết với tri thức bản địa đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn di sản y học cổ truyền.
Chi hội Nam Y Văn phòng tổ chức sinh hoạt định kỳ thành công tốt đẹp tại Phú Thọ

Chi hội Nam Y Văn phòng tổ chức sinh hoạt định kỳ thành công tốt đẹp tại Phú Thọ

Ngày 31/10 và 01/11 vừa qua, Chi hội Nam Y Văn phòng đã tổ chức thành công chuyến sinh hoạt định kỳ kết hợp tham quan, học tập và tổng kết công tác hội tại khu vực Đảo Ngọc Xanh (Thanh Thủy, Phú Thọ). Sự kiện có sự tham dự và phát biểu chỉ đạo quan trọng của TTND.GS.TS Trương Việt Bình - Chủ tịch Hội Nam Y Việt Nam.
Lan tỏa yêu thương: Hơn 220 triệu đồng chăm sóc sức khỏe và tặng quà người cao tuổi tại xã Đồng Hỷ

Lan tỏa yêu thương: Hơn 220 triệu đồng chăm sóc sức khỏe và tặng quà người cao tuổi tại xã Đồng Hỷ

Thiết thực hưởng ứng Tháng hành động vì Người cao tuổi Việt Nam và Ngày Quốc tế Người cao tuổi (01/10), Trạm Y tế xã Đồng Hỷ phối hợp cùng Chi hội Nam y tỉnh Thái Nguyên tổ chức đợt cao điểm khám sức khỏe, tư vấn điều trị và trao tặng những phần quà ý nghĩa cho đông đảo người cao tuổi trên địa bàn. Chương trình mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, thể hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" và sự quan tâm thiết thực đến sức khỏe của thế hệ đi trước.
Hội nghị Ban Thường vụ Hội Nam y Việt Nam: Đẩy mạnh thi đua khen thưởng, hoạt động thiện nguyện và mở rộng hợp tác quốc tế

Hội nghị Ban Thường vụ Hội Nam y Việt Nam: Đẩy mạnh thi đua khen thưởng, hoạt động thiện nguyện và mở rộng hợp tác quốc tế

Ngày 24/10/2026, tại Văn phòng Hội Nam y Việt Nam (E23 khu đấu giá Yên Xá, Hà Đông), Ban Thường vụ Hội Nam y Việt Nam đã tổ chức hội nghị trọng thể dưới sự chủ trì của Thầy thuốc Nhân dân, Giáo sư, Tiến sĩ Trương Việt Bình – Chủ tịch Hội Nam y Việt Nam. Hội nghị tập trung thảo luận, thống nhất các nội dung trọng tâm về công tác thi đua khen thưởng nhân kỷ niệm 10 năm thành lập Hội, triển khai công tác thiện nguyện xã hội và đẩy mạnh hoạt động hợp tác quốc tế trong lĩnh vực y học cổ truyền.
Phiên bản di động