Từ những câu chuyện làm đẹp bằng nguyên liệu Việt đến khát vọng gia tăng giá trị Việt

Từ những câu chuyện làm đẹp bằng nguyên liệu Việt đến khát vọng gia tăng giá trị Việt.

Một bông sen vẫn là một bông sen. Nhưng có người nhìn thấy hoa sen; có người nhìn thấy dược liệu; có người nhìn thấy chiết xuất; có người nhìn thấy một thành phần có thể đưa vào sản phẩm cao cấp; và có người nhìn thấy một giá trị có thể tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Đáng suy nghĩ hơn là một trường hợp nhìn từ bên ngoài. Trong thư viện thành phần của thương hiệu Clarins (Pháp) (Pháp), hoa sen được giới thiệu dưới dạng chiết xuất hoa sen (Lotus extract), với nguồn nguyên liệu được ghi nhận từ Việt Nam và được sử dụng trong sản phẩm chăm sóc da.

Thương hiệu Cocoon, của Công ty CP Y&B (Việt Nam), là một ví dụ gần đây về cách tiếp cận hiện đại hơn: sử dụng những nguyên liệu quen thuộc của Việt Nam, kết hợp nghiên cứu và phát triển sản phẩm để xây dựng một thương hiệu mỹ phẩm Việt hướng ra thị trường quốc tế.

Thương hiệu Thorakao, của Công ty TNHH Sản xuất Mỹ phẩm Lan Hảo (Việt Nam), lại cho thấy một con đường khác. Từ những nguyên liệu và tri thức gắn với Việt Nam, doanh nghiệp từng bước phát triển sản phẩm, nghiên cứu, tổ chức sản xuất và xây dựng thị trường. Giá trị vì thế không dừng ở công thức hay nguyên liệu, mà được tạo thêm qua nghiên cứu, công nghệ, sản xuất, thương hiệu và thị trường.

Thương hiệu Phấn Nụ Hoàng Cung, của Công ty TNHH Mỹ phẩm Hoàng Cung (Việt Nam), gợi nhắc một hướng đi: một giá trị gắn với di sản, tri thức và nghề truyền thống có thể được tiếp tục chuyển hóa thành sản phẩm và thương hiệu.

Nhìn vào lĩnh vực làm đẹp từ thực vật và dược liệu, có thể thấy nhiều câu chuyện đáng để suy ngẫm.

Từ cái quen thuộc đến giá trị mới

Có khi điều làm nên khác biệt không phải là chúng ta có gì, mà là chúng ta nhìn thấy gì trong những gì mình có.

Một cây sen, một củ nghệ, hạt cà phê, một loại dược liệu, một bài thuốc, một công thức làm đẹp được lưu truyền qua nhiều thế hệ… Với người này, đó chỉ là những thứ rất đỗi bình thường. Nhưng với người khác, đó có thể là nguyên liệu cho một sản phẩm có giá trị cao; xa hơn nữa, có thể trở thành một thành phần trong sản phẩm quốc tế, một thương hiệu, một thị trường và một chuỗi giá trị toàn cầu.

Mỗi loài cây, mỗi dược liệu đều có thể ẩn chứa những giá trị khác nhau. Điều đáng suy nghĩ là làm thế nào để những giá trị ấy được nhận ra, được phát huy và tạo thành những giá trị lớn hơn. Có những giá trị ở ngay trước mắt nhưng chúng ta chưa nhìn thấy hết

Thế hệ hôm nay vì thế không chỉ là người tiếp nhận. Chúng ta còn là người tiếp nối hành trình khám phá. Giữ gìn những gì quý giá đã được trao lại, đồng thời tìm kiếm, khai phá và phát triển những giá trị mới từ kho vốn quý ấy.

Bởi những gì tổ tiên, cha ông chúng ta đã phát hiện mới chỉ là một phần trong kho vốn quý rộng lớn của đất nước. Trong thiên nhiên Việt Nam, trong nguồn tài nguyên phong phú, trong tri thức và kinh nghiệm cộng đồng, còn biết bao giá trị tiềm ẩn đang chờ được khám phá. Có những điều chúng ta đã biết nhưng chưa hiểu hết; có những giá trị đã được sử dụng nhưng chưa khai thác hết tiềm năng; và cũng có thể còn những giá trị mà khoa học hôm nay mới bắt đầu hé mở.

Nhưng hành trình ấy chưa dừng lại...

Nhìn lại hành trình ấy, càng thấy biết ơn và trân trọng những người đã gìn giữ những gì tổ tiên, cha ông để lại; càng khâm phục những người không chỉ giữ gìn mà còn tìm cách phát huy, để những giá trị được trao truyền tiếp tục sống trong đời sống hôm nay và mở ra những khả năng mới cho tương lai.

Những gì được phát hiện qua năm tháng được tích lũy thành tri thức, kinh nghiệm, bài thuốc, công thức, nghề nghiệp và những cách làm được truyền lại từ thế hệ này sang thế hệ khác. Có những vốn quý đã vượt qua thời gian và vẫn còn giá trị đến hôm nay.

Thiên nhiên ban tặng cho con người vô vàn sản vật quý giá. Từ bao đời, tổ tiên, cha ông chúng ta đã quan sát, tìm tòi, trải nghiệm và phát hiện những giá trị ẩn chứa trong thế giới tự nhiên. Cây cỏ không chỉ cho con người lương thực, thực phẩm, mà còn trở thành nguồn thuốc chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe, làm đẹp và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Từ những điều bình dị đến những giá trị lớn

Có lẽ, để một giá trị đi qua thời gian, chỉ giữ lại cái cũ là chưa đủ. Cần có những người biết trân trọng cái đã có, đồng thời biết tìm cách làm cho nó phù hợp hơn với nhu cầu của thời đại.

Câu chuyện ấy gợi một câu hỏi rộng hơn: Điều gì đã giúp một giá trị có thể đi qua thời gian và bước ra khỏi phạm vi ban đầu của nó?

Từ một sản phẩm gắn với truyền thống chăm sóc sắc đẹp trong cung đình Huế, những giá trị của công thức và nghề làm phấn được gìn giữ qua thời gian và tiếp tục được phát triển thành những sản phẩm phục vụ người tiêu dùng ngày nay. Điều đáng quan tâm ở đây không chỉ là một sản phẩm được lưu truyền, mà là cách một giá trị gắn với quá khứ có thể tiếp tục sống trong đời sống hiện đại.

Nhìn lại những hành trình ấy, càng thấy trân trọng những người đã gìn giữ những giá trị quý qua năm tháng; càng khâm phục những người không chỉ giữ lại mà còn tìm cách phát huy, để những giá trị được trao truyền tiếp tục sống trong đời sống hôm nay và mở ra những khả năng mới cho tương lai.

Câu chuyện của thương hiệu Phấn Nụ Hoàng Cung, của Công ty TNHH Mỹ phẩm Hoàng Cung (Việt Nam), là một ví dụ đáng chú ý.

Từ giá trị dành cho số ít đến giá trị phục vụ số đông – đó cũng là một hành trình phát triển của giá trị.

Cùng với sự thay đổi của xã hội, sự phát triển của khoa học và công nghệ, cùng với khả năng tổ chức sản xuất và phân phối ngày càng tốt hơn, nhiều giá trị từng dành cho số ít đã được nghiên cứu, hoàn thiện và đưa vào đời sống của đông đảo người dân. Nhưng một giá trị không nhất thiết phải dừng lại ở phạm vi ấy.

Trong lịch sử, không ít giá trị về chăm sóc sức khỏe và làm đẹp từng gắn với đời sống của hoàng cung, vua chúa, tầng lớp quý tộc và những cộng đồng có điều kiện. Những nguyên liệu quý, công thức, phương pháp chăm sóc hay những bí quyết được truyền lại qua nhiều thế hệ khi đó thường chỉ có thể tiếp cận trong một phạm vi rất hẹp.

Từ giá trị dành cho số ít đến giá trị phục vụ số đông

Những câu chuyện về thực vật và làm đẹp vì thế không chỉ là câu chuyện của một vài sản phẩm hay thương hiệu. Đó còn là câu chuyện về cách con người nhận ra những giá trị trong tự nhiên và từng bước làm cho những giá trị ấy lớn lên.

Nhìn lại hành trình ấy, có thể thấy giá trị của thực vật không chỉ nằm ở bản thân cây cỏ. Giá trị còn được tạo ra qua quá trình con người khám phá, hiểu biết, sáng tạo và tổ chức để đưa những gì thiên nhiên ban tặng vào cuộc sống.

Ngày nay, dưới ánh sáng của khoa học và công nghệ hiện đại, nhiều giá trị từng được con người nhận biết qua kinh nghiệm đang tiếp tục được khám phá ở những tầng sâu hơn. Các phương pháp nghiên cứu, chiết xuất, phân lập, kiểm nghiệm, chuẩn hóa và phát triển sản phẩm cho phép đưa những thành phần quý từ thực vật vào những sản phẩm ngày càng đa dạng, ổn định và có chất lượng cao hơn. Một nguồn nguyên liệu có thể trở thành một thành phần có giá trị; một thành phần có thể trở thành sản phẩm; và một sản phẩm tốt có thể được đưa đến phục vụ hàng triệu người ở những thị trường rất xa nơi nó bắt đầu.

Trải qua một hành trình rất dài, con người từng bước khám phá những giá trị ẩn chứa trong thế giới thực vật. Từ chỗ tìm kiếm nguồn lương thực, thực phẩm để duy trì sự sống, con người dần nhận ra rằng cây cỏ còn có thể giúp chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe, làm đẹp và nâng cao chất lượng cuộc sống. Những kinh nghiệm ấy được tích lũy, truyền lại qua nhiều thế hệ và trở thành một phần quan trọng của tri thức và văn hóa của các cộng đồng.

Thiên nhiên ban tặng cho con người vô vàn sản vật quý giá, trong đó thực vật là một nguồn tài nguyên đặc biệt. Có những giá trị được tạo nên từ những điều rất giản dị.

Tự hào nhưng không tự mãn

Những câu chuyện trên đáng để chúng ta tự hào. Tự hào bởi Việt Nam có nguồn tài nguyên phong phú, có tri thức bản địa và đã có những doanh nghiệp từng bước đưa nguyên liệu và sản phẩm Việt đi xa hơn. Nhưng nếu chỉ dừng ở tự hào thì chưa đủ.

Mỗi thành công đều đặt ra những câu hỏi mới: Lợi thế nguyên liệu có còn bền vững không? Nguồn nguyên liệu có được chuẩn hóa và truy xuất không? Chúng ta đang giữ phần nào trong chuỗi giá trị? Giá trị lớn nhất được tạo ra ở khâu nguyên liệu, thành phần, công nghệ, sản phẩm, thương hiệu hay thị trường? Nếu chỉ cung cấp nguyên liệu thô, liệu phần giá trị gia tăng lớn hơn có tiếp tục được tạo ra ở nơi khác?

Và quan trọng hơn: Chúng ta có nhìn thấy những cơ hội mới đang hình thành hay không?

Tự hào phải đi cùng sự tỉnh táo; nhìn thấy thành công hôm nay phải đi cùng khả năng nhận diện thách thức và nguy cơ của ngày mai.

Thách thức lớn có khi nằm trong chính cách nghĩ

Có một vòng luẩn quẩn rất đáng suy ngẫm:

Biết nhưng chưa hiểu hết → chưa khai thác hết → chưa đủ năng lực để phát triển → giá trị chưa được phát huy hết.

Ban đầu, cái khó có thể là thiếu công nghệ, thiếu chuyên gia, thiếu vốn, thiếu thị trường hoặc thiếu kinh nghiệm. Nhưng nếu kéo dài, cái khó về năng lực có thể trở thành cái khó trong suy nghĩ.

Ta bắt đầu tin rằng phải có nhiều tiền mới làm được, doanh nghiệp mình nhỏ thì không thể làm được, công nghệ quá cao, thị trường quốc tế quá khó.

Người có tư duy tạo giá trị có thể bắt đầu bằng những câu hỏi khác: “Mình đang có gì? Trong đó còn giá trị nào chưa được khám phá hết? Có thể làm gì để giá trị ấy lớn lên? Cần kết nối với ai để biến điều có thể thành điều làm được?”

Tiền vì thế không phải lúc nào cũng là điểm xuất phát. Nhiều khi, điểm xuất phát là tư duy và nhận thức: nhìn thấy vấn đề, nhận ra giá trị tiềm ẩn và tìm cách biến điều có thể thành điều làm được.

Một câu chuyện từ Thanh Hóa gợi một cách nhìn rất đáng suy ngẫm. Từ hàng trăm tấn vỏ dứa gai vốn bị bỏ đi mỗi năm, anh Lê Duy Hoàng đã nhìn thấy một khả năng khác: nghiên cứu, phát triển và tạo ra sản phẩm tẩy rửa sinh học từ nguồn nguyên liệu tưởng như bỏ đi. Từ đó, sản phẩm từng bước được đưa ra thị trường và vươn tới nước ngoài. (Cổng Thông tin Thương hiệu Quốc gia, 31/8/2025).

Điều đáng nói không chỉ là một loại phế phẩm được tận dụng. Cái đáng suy ngẫm hơn là sự thay đổi trong cách nhìn: từ một thứ tưởng như bỏ đi, có người nhận ra một khả năng mới, tìm cách nghiên cứu, phát triển và biến khả năng ấy thành giá trị.

Từ biết ơn đến khát vọng

Nhìn những người đi trước không phải để mặc cảm. Đó là để biết ơn, khâm phục, học hỏi và đánh thức niềm tin rằng thế hệ hôm nay cũng có thể làm được nhiều hơn.

Có lẽ vì thế, điều chúng ta cần làm từ hôm nay không chỉ là tạo ra sản phẩm, mà còn là nhận ra, khuyến khích và đồng hành với những người trẻ có khả năng nhìn thấy những giá trị mới. Khát vọng cần được truyền đi, nhưng quan trọng hơn, cần được nuôi dưỡng bằng tri thức, cơ hội và sự đồng hành để trở thành năng lực và hành động. Đây cũng có thể là một cách để Viện và Trung tâm góp phần tạo dựng thế hệ tiếp nối: phát hiện, kết nối và đồng hành cùng những nhân tố trẻ có tư duy và khát vọng tạo giá trị.

Nếu người khác có thể nhìn thấy giá trị trong những nguồn nguyên liệu của Việt Nam, tại sao chúng ta không thể? Nếu những tri thức được hình thành qua nhiều thế hệ có thể trở thành nền tảng cho sản phẩm hiện đại, tại sao chúng ta không tiếp tục? Nếu khoa học và công nghệ có thể biến một nguyên liệu quen thuộc thành một thành phần có giá trị cao, tại sao chúng ta không đầu tư để làm chủ những khâu đó?

Từ lòng biết ơn và niềm tự hào, một câu hỏi tự nhiên được đặt ra: Tổ tiên, cha ông chúng ta đã làm được như thế. Vậy mình sẽ làm gì? Chúng ta sẽ làm gì?

Niềm tin → hành động → năng lực → sản phẩm → thị trường → giá trị.

Y dược cổ truyền cũng đứng trước một câu hỏi như vậy!

Những suy ngẫm từ lĩnh vực làm đẹp bằng thực vật và dược liệu có ý nghĩa rộng hơn. Việt Nam có một kho tàng lớn về dược liệu, tri thức sử dụng cây thuốc, bài thuốc, phương pháp chăm sóc sức khỏe và kinh nghiệm của cộng đồng.

Nhưng có tài nguyên và có di sản mới chỉ là điều kiện ban đầu. Câu hỏi quan trọng hơn là: Chúng ta đã nhận diện hết giá trị của những gì mình có chưa? Đã có đủ năng lực khoa học và công nghệ để chứng minh, chuẩn hóa và phát triển chúng chưa? Đã tạo được những sản phẩm có giá trị cao chưa? Đã xây dựng được thương hiệu đủ mạnh chưa? Đã đưa được giá trị đó vào những chuỗi thị trường lớn chưa?

Và xa hơn: Trong tương lai, Việt Nam muốn đứng ở đâu trong chuỗi giá trị Y dược cổ truyền của chính mình?

Đây không phải câu hỏi chỉ dành cho doanh nghiệp, mà dành cho nhà nghiên cứu, chuyên gia, người hành nghề, cơ sở đào tạo, doanh nghiệp, nhà quản lý và cộng đồng.

Mở khóa giá trị

Có lẽ chúng ta cần một cách tiếp cận mới. Không chỉ hỏi: “Chúng ta có gì?” mà phải hỏi: “Trong những gì chúng ta có, còn điều gì chưa được khám phá hết?”

Không chỉ hỏi: “Doanh nghiệp thiếu gì?” mà phải hỏi: “Điểm nào có thể tạo ra bước nhảy về giá trị?”

Không chỉ tìm cách giải quyết những khó khăn trước mắt, mà phải tìm cách mở rộng tầm nhìn – nhận diện giá trị – mở ra cách làm – kết nối nguồn lực – biến điều có thể thành điều làm được.

Đó cũng là một hướng tiếp cận mà các tổ chức nghiên cứu và kết nối khoa học có thể đóng góp cho doanh nghiệp: không làm thay doanh nghiệp, mà giúp doanh nghiệp nhìn thấy nhiều hơn những gì mình đang có và kết nối được những năng lực cần thiết để tạo ra giá trị mới.

Từ cái bình thường đến cái phi thường

Một cây sen có thể chỉ là một cây sen, Nhưng cũng có thể là một nguồn nguyên liệu. Một nguồn nguyên liệu có thể trở thành một thành phần có giá trị. Một thành phần có thể trở thành sản phẩm. Sản phẩm có thể trở thành thương hiệu. Thương hiệu có thể đi ra thế giới.

Và khi đó, giá trị không còn nằm riêng trong cây sen ban đầu. Nó nằm trong toàn bộ năng lực mà con người đã tạo ra để chuyển hóa cây sen ấy thành giá trị.

Đó chính là điều chúng ta cần học từ những người đi trước: không chỉ học họ đã làm gì, mà học cách họ nhìn thấy điều gì.

Bởi tương lai có thể không thuộc về người có nhiều tài nguyên nhất. Tương lai có thể thuộc về người nhìn thấy giá trị sớm hơn, hiểu giá trị sâu hơn, chuyển hóa giá trị tốt hơn và có khát vọng đưa giá trị ấy đi xa hơn.

Tổ tiên, cha ông đã để lại cho chúng ta một kho vốn quý. Biết ơn để gìn giữ. Trân trọng để tiếp nối. Khâm phục để học hỏi. Và tự hỏi để hành động. Tổ tiên, cha ông đã làm được. Vậy chúng ta sẽ làm gì?

Câu trả lời không chỉ là giữ lại những gì đã có, mà còn là khám phá những giá trị còn tiềm ẩn, nâng tầm những gì Việt Nam đang có và đưa giá trị Việt vươn xa.

Đó là cách thắp lên khát vọng: để vốn quý Việt Nam không chỉ được gìn giữ, mà còn được phát huy, nâng tầm và tỏa sáng trên trường quốc tế.