Việt Nam tiếp nhận những thiết bị đầu tiên của hệ thống xạ trị proton gần 2.000 tỷ đồng

Các container chứa những hợp phần thiết bị quan trọng đầu tiên của “siêu máy” xạ trị proton MEVION S250-FIT được vận chuyển từ California, Mỹ đã được nhập cảnh về Việt Nam.

Các container chứa những hợp phần thiết bị quan trọng đầu tiên của hệ thống xạ trị proton MEVION S250-FIT, được vận chuyển từ California (Mỹ), đã về đến Việt Nam. Đây là những cấu phần được thiết kế để lắp đặt trong khu vực boong-ke chuyên biệt nằm sâu dưới lòng đất của Bệnh viện đa khoa và Ung bướu Tâm Anh Phú Mỹ Hưng, tạo tiền đề tiếp tục lắp đặt các hệ thống thiết bị còn lại.

Trước đó, ngày 18/2/2026, tại Washington, DC (Mỹ), Hệ thống Bệnh viện đa khoa Tâm Anh đã ký hợp đồng mua hệ thống xạ trị proton thế hệ mới MEVION S250-FIT trị giá gần 2.000 tỷ đồng từ Tập đoàn Mevion Medical Systems (Mỹ). Sau 8 tháng kể từ thời điểm ký kết, những hợp phần thiết bị đầu tiên đã được đưa về Việt Nam.

Theo Tiến sĩ, bác sĩ Phạm Xuân Dũng, Giám đốc Trung tâm Ung bướu, Bệnh viện đa khoa Tâm Anh Thành phố Hồ Chí Minh, hệ thống MEVION S250-FIT có thiết kế tinh gọn, có thể lắp đặt trong hầm xạ trị tiêu chuẩn, thay vì phải xây dựng các công trình quy mô lớn như những hệ thống xạ trị proton truyền thống.

Tuy nhiên, việc vận chuyển, bảo quản và lắp đặt vẫn đòi hỏi những tiêu chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt, đặc biệt đối với hệ thống gia tốc proton, thiết bị tạo và điều khiển chùm tia, định vị bệnh nhân cùng các hệ thống an toàn liên động.

Các chuyên gia của Mevion và Việt Nam đang phối hợp để bảo đảm tiến độ sản xuất, vận chuyển và lắp đặt. Dự kiến, những hợp phần tiếp theo sẽ được đưa về công trình vào đầu tháng 12/2026.

Bệnh viện đặt mục tiêu hoàn thành lắp đặt, đưa hệ thống vào sử dụng khi Bệnh viện đa khoa và Ung bướu Tâm Anh Phú Mỹ Hưng đi vào hoạt động, dự kiến năm 2028.

MEVION S250-FIT là hệ thống xạ trị proton thế hệ mới, đã được Bệnh viện Đại học Stanford (Mỹ) ứng dụng từ tháng 4/2026. Tâm Anh là đơn vị đầu tiên tại châu Á đặt mua hệ thống này.

Khác với xạ trị photon sử dụng tia X, xạ trị proton có khả năng tập trung liều bức xạ vào khối u và hạn chế liều chiếu đến các mô lành phía sau khối u. Đây là ưu điểm quan trọng trong điều trị những khối u nằm gần các cơ quan nhạy cảm với bức xạ.

Giáo sư, bác sĩ Quỳnh Thư Lê, Chủ nhiệm bộ môn Xạ trị Ung thư, Đại học Stanford cho biết, trong giai đoạn đầu triển khai, Stanford đặc biệt ưu tiên xạ trị proton cho bệnh nhi và người bệnh trẻ tuổi, những đối tượng có nguy cơ gặp tác dụng phụ muộn từ xạ trị bằng tia X.

Phương pháp này cũng được ứng dụng trong một số trường hợp tái xạ trị, điều trị u não, ung thư vùng đầu cổ và có thể phối hợp với hóa trị, liệu pháp miễn dịch hoặc phẫu thuật tùy theo tình trạng bệnh.

Để chuẩn bị vận hành hệ thống tại Việt Nam, Bệnh viện Tâm Anh đã triển khai hoạt động chuyển giao công nghệ, đào tạo bác sĩ và kỹ sư vật lý y khoa, đồng thời thiết lập hợp tác chuyên môn với Đại học Stanford.

Dự kiến từ cuối tháng 11/2026, các bác sĩ và kỹ sư của bệnh viện sẽ đến Stanford học tập, tiếp cận quy trình vận hành và thực hành lâm sàng. Những đợt đào tạo tiếp theo sẽ được tổ chức nhằm chuẩn bị nguồn nhân lực trước khi hệ thống chính thức hoạt động.

Theo bác sĩ Phạm Xuân Dũng, hiện nay, người bệnh Việt Nam muốn được sử dụng phương pháp điều trị hiện đại như xạ trị proton sẽ phải ra nước ngoài với thời gian chờ đợi nhiều tháng và chi phí rất cao, lên tới hàng chục tỷ đồng. Do đó, rất ít người bệnh ung thư Việt Nam có thể chi trả để sử dụng.

Xạ trị photon (tia X) đưa liều xạ vào khối u nhưng vẫn “đi xuyên qua” cơ thể gây tổn thương mô lành; còn xạ trị proton với tia năng lượng biết “dừng đúng chỗ” để tiêu diệt khối u an toàn.

Việc đầu tư đưa về Việt Nam hệ thống xạ trị Proton MEVION S250-FIT thế hệ mới nhất của Mỹ góp phần hiện thực hóa các Nghị quyết 57, 72 của Bộ Chính trị về “Đột phá, phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia” và "Một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân".

Tuy nhiên, hệ thống hiện mới ở giai đoạn tiếp nhận thiết bị, chưa triển khai điều trị. Hiệu quả ứng dụng thực tế và chi phí điều trị tại Việt Nam sẽ được xác định khi hệ thống hoàn tất lắp đặt, đáp ứng các yêu cầu chuyên môn, an toàn và chính thức đi vào vận hành.