Cây tai chuột: Dược liệu kháng viêm từ thiên nhiên

Cây Tai chuột, một loài thực vật thuộc chi Dischidia, từ lâu đã được biết đến như một dược liệu quý trong y học cổ truyền. Với đặc tính kháng viêm, lợi tiểu và sát trùng, cây Tai chuột không chỉ phổ biến ở Việt Nam mà còn được ghi nhận tại nhiều quốc gia khác như Ấn Độ, Trung Quốc, Lào và các nước Đông Nam Á.

Tên gọi, danh pháp

Tên tiếng Việt: Tai chuột.

Tên khác: Hạt Bí, Qua tử kim, Mộc tiền, Muối qua (Tày), Co muối tẩu (Thái), Nhẩm nghin mía (Dao).

Tên khoa học: Dischidia acuminata Cost thuộc họ Thiên Lý (Asclepiadaceae).

Đặc điểm tự nhiên

Cây tai chuột có tên gọi khác là cây hạt bí, mộc tiền, muối qua, qua tử kim, ... và tên khoa học là Dischidia acuminate Cost, thuộc họ thiên lý. Cây có các đặc điểm thực vật như sau:

Thân: Thân leo, sống bám vào vách núi, vách đá hoặc bám trụ vào cành cây khác và rũ xuống. Thân cây có mủ, nhựa có màu trắng đục.

Lá: Dạng lá mầm, mọc đối xứng với nhau, có hình giống tai chuột nên được gọi là cây tai chuột, hoặc còn được gọi là hạt bí do lá giống hình hạt bí. Mặt trên của lá bóng, lá có màu xanh nhạt, dài từ 1 - 2cm, bề ngang rộng khoảng 8 – 10mm.

Hoa: Hoa nhỏ và có màu trắng, mọc ra từ nách lá. Tháng 4 đến tháng 6 là thời điểm cây ra hoa.

Quả: Gồm 2 quả đại thẳng, bên trong có lớp lông mịn phủ quanh hạt.

Người dân tìm thấy cây tai chuột mọc hoang trên các vách núi, vách đá ở Trung Quốc. Ở nước ta rất ít gặp nhưng ngày nay cây đã được trồng và sử dụng như một loại cây cảnh.

Cây Tai chuột: Dược liệu kháng viêm từ thiên nhiên
Cây Tai chuột: Dược liệu kháng viêm từ thiên nhiên

Công dụng cây tai chuột

Theo kinh nghiệm dân gian, dược liệu là một vị thuốc có tác dụng lợi tiểu, tiêu phù, tiêu viêm.

Cây có thể được dùng theo đường uống hoặc dùng ngoài. Khi dùng ngoài, cả cây được phối hợp với thân dây đau xương, lá mã đề, lá mò trắng, lá đậu ván trắng, mỗi vị 20 – 30g, dùng tươi giã nhỏ,tất cả trộn với nước vo gạo, đắp tại chỗ dùng chữa viêm hạch ở cổ. Ngày dùng một lần.

Cả cây tai chuột giã nát với rễ hà thủ ô trắng, lấy nước nhỏ tai, chữa hôi tai.

Liều dùng & cách dùng

Thường dùng chữa khí hư, lậu, tiểu vàng, trị sưng tấy, móng tay lên chín mé, thối tai, bỏng và làm thuốc lợi sữa. Liều dùng từ 20 đến 30g dưới dạng thuốc sắc.Dùng ngoài, nấu nước rửa hoặc lấy lá tươi giã đắp. Ngoài ra, giã nhỏ cũng với lá Hà thủ ô trắng lấy nước nhỏ vào tai chữa thối tai.

Cây Tai chuột: Dược liệu kháng viêm từ thiên nhiên
Công dụng cây tai chuột

Bài thuốc chứa cây tai chuột

Bài thuốc chữa phù thũng

Thài lài tía, rễ cỏ xước, lá dược liệu và bông mã đề, dùng mỗi thứ một nắm. Rồi đem các vị sao qua rồi sắc lấy uống. Dùng mỗi ngày một thang cho đến khi khỏi hẳn.

Bài thuốc trị phụ nữ bị bạch đới, chứng viêm tiết niệu, khí hư, nước tiểu đỏ/ vàng, tiểu buốt và đục

Tai chuột 40g; Rễ cỏ tranh, Lá bạc thau mỗi thứ 30g. Đem các vị sắc với 400ml còn 100ml, lấy nước đó dùng.

Bài thuốc giảm ho và long đờm

Dùng Lá táo chua 40g và Tai chuột 30g. Đem dược liệu lấy nấu nước uống.

Bài thuốc chữa áp xe và viêm tấy

Dùng một ít dược liệu tươi. Rửa sạch, giã nát và đắp lên vùng đau nhức. Dùng cho tới khi khỏi hẳn.

Bài thuốc chữa hôi tai

Dùng Lá hà thủ ô trắng và Lá tai chuột, mỗi thứ một ít. Giã nát hai nguyên liệu, sau đó vắt lấy nước và nhỏ vào tai.

Cây Tai chuột: Dược liệu kháng viêm từ thiên nhiên
Bài thuốc chứa cây Tai chuột

Những lưu ý khi dùng dược liệu tai chuột

Cần phân biệt cỏ tai chuột với một loại dược liệu khác được dùng để chữa bệnh tiểu đường có tên là mạch lạc đuôi chuột. Ngoài ra, cũng có nhiều giống cây tai chuột khác nhau, cần dựa vào tên khoa học để phân biệt và sử dụng đúng bài thuốc theo Y Học Cổ Truyền.

Vì trong Tây y, các nghiên cứu về tác dụng chữa bệnh của cỏ tai chuột còn hạn chế nên để hạn chế những tác dụng phụ không mong muốn từ những bài thuốc này, cần lưu ý:

Tham vấn ý kiến của bác sĩ trước khi dùng.

Trẻ nhỏ, phụ nữ đang mang thai, người bị bệnh đang dùng thuốc điều trị không tự ý sử dụng loại dược liệu này.

Cỏ tai chuột là một loại dược liệu có tính mát, các bài thuốc từ cây được dùng để chữa bệnh về đường tiết niệu như tiểu buốt, tiểu đục. Ngoài ra, cây còn có tác dụng với các bệnh ngoài da như sưng tấy, áp xe. Tuy nhiên, việc sử dụng bất kỳ loại dược liệu nào cũng cần có sự tham khảo và chỉ dẫn từ bác sĩ chuyên khoa để đảm bảo an toàn khi dùng.

Tham khảo: Lý Luận Cơ Bản Y Học Cổ Truyền và Y học Cổ Truyền Cơ sở Và Bệnh Học Y Học Cổ Truyền

Trần Trịnh
https://suckhoeviet.org.vn

Tin liên quan

'Nâng cấp mông' cấp tốc bằng tiêm filler, người phụ nữ phải nhập viện

'Nâng cấp mông' cấp tốc bằng tiêm filler, người phụ nữ phải nhập viện

SKV - Ngày 4/1, Giám đốc Bệnh viện JW Hàn Quốc (TP.HCM) - TS-BS Nguyễn Phan Tú Dung cho biết, cận ngày Tết, nhiều phụ nữ làm đẹp cấp tốc bằng việc tiêm filler. Vì vậy bệnh viện cũng đã tiếp nhận nhiều trường hợp hoại tử do tiêm filler, có trường hợp rất nặng.

Cùng chuyên mục

Hải Thượng Lãn Ông với bệnh phụ nữ: Dấu ấn từ chuyên luận Phụ đạo xán nhiên

Hải Thượng Lãn Ông với bệnh phụ nữ: Dấu ấn từ chuyên luận Phụ đạo xán nhiên

Không chỉ quan tâm đến những bệnh lý thường gặp, Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác còn dành riêng một chuyên luận trong bộ Hải Thượng y tông tâm lĩnh để nghiên cứu các vấn đề sức khỏe phụ nữ. Với Phụ đạo xán nhiên, ông đã hệ thống nhiều kiến thức về kinh nguyệt, thai nghén, sinh nở và bệnh lý sau sinh, để lại dấu ấn đáng chú ý trong lịch sử phụ khoa y học cổ truyền Việt Nam.
Hải Thượng Lãn Ông với bệnh lý tiêu hóa: Từ học thuyết tỳ vị đến phép trị bệnh

Hải Thượng Lãn Ông với bệnh lý tiêu hóa: Từ học thuyết tỳ vị đến phép trị bệnh

Trong y học cổ truyền, những biểu hiện như ăn uống kém, bụng đầy trướng, đại tiện bất thường không chỉ được xem là rối loạn tại đường tiêu hóa. Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác nhìn nhận sâu hơn vai trò của tỳ vị trong hoạt động sinh hóa khí huyết và nuôi dưỡng toàn thân. Tư tưởng này được ông dành riêng một chuyên luận trong bộ Hải Thượng y tông tâm lĩnh, mang tên Khôn hóa thái chân.
Thượng kinh ký sự: Chuyến đi để đời của Hải Thượng Lãn Ông

Thượng kinh ký sự: Chuyến đi để đời của Hải Thượng Lãn Ông

Năm 1782, ở tuổi 62, Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác nhận chiếu triệu từ chúa Trịnh, rời Hương Sơn ra kinh thành chữa bệnh cho thế tử Trịnh Cán và chúa Trịnh Sâm. Chuyến đi đưa vị danh y vốn quen cuộc sống thanh đạm nơi thôn dã bước vào chốn cung phủ quyền quý, đồng thời trở thành chất liệu để ông viết nên Thượng kinh ký sự – tác phẩm ký đặc sắc, lưu giữ những quan sát chân thực về xã hội Việt Nam cuối thế kỷ XVIII.
Học thuyết Thủy – Hỏa trong y lý của Hải Thượng Lãn Ông

Học thuyết Thủy – Hỏa trong y lý của Hải Thượng Lãn Ông

Học thuyết Thủy – Hỏa là một nội dung đáng chú ý trong hệ thống lý luận y học cổ truyền của Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác. Thông qua mối quan hệ giữa Thủy, Hỏa, âm dương và tạng phủ, ông góp phần hệ thống hóa cách lý giải bệnh lý và định hướng điều trị theo nguyên tắc biện chứng luận trị.
Quyên tý thang trong dòng chảy kế thừa y học của Hải Thượng Lãn Ông

Quyên tý thang trong dòng chảy kế thừa y học của Hải Thượng Lãn Ông

Không chỉ sưu tầm những bài thuốc của người đi trước, Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác còn dành nhiều năm khảo cứu, hệ thống hóa y lý và đúc kết kinh nghiệm chữa bệnh thành một di sản đồ sộ. Nhìn từ quá trình kế thừa và vận dụng các cổ phương, câu chuyện Quyên tý thang gợi mở cách tri thức y học cổ truyền được tiếp nối, điều chỉnh và đưa vào thực hành qua nhiều thế hệ thầy thuốc.
Thế mạnh y học cổ truyền trong điều trị bệnh

Thế mạnh y học cổ truyền trong điều trị bệnh

Thời gian qua, các cơ sở khám, chữa bệnh tại thành phố Hà Nội đã tăng cường kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại để nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe Nhân dân, góp phần xây dựng nền y học Thủ đô phát triển toàn diện, nhân văn.

Các tin khác

Những bài thuốc trong di sản Hải Thượng Lãn Ông

Những bài thuốc trong di sản Hải Thượng Lãn Ông

Không chỉ để lại một hệ thống lý luận y học đồ sộ, Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác còn dành nhiều năm sưu tầm, khảo cứu, chỉnh lý và phát triển các phương thuốc. Trong kho tàng ấy có những cổ phương được kế thừa từ y học phương Đông, những bài thuốc thu thập trong dân gian và cả những phương được ông đúc kết từ thực tiễn lâm sàng. Lục vị, Bát vị, Tứ quân, Tứ vật hay Độc hoạt tang ký sinh là một số phương tiêu biểu thường được nhắc đến trong di sản này.
Lục vị – bài thuốc kinh điển và tư duy “bổ thủy” của Hải Thượng Lãn Ông

Lục vị – bài thuốc kinh điển và tư duy “bổ thủy” của Hải Thượng Lãn Ông

Không phải bài thuốc do Hải Thượng Lãn Ông sáng chế, Lục vị địa hoàng hoàn là cổ phương gắn với danh y Tiền Ất đời Tống. Từ một phương thuốc kinh điển của y học cổ truyền, Hải Thượng Lãn Ông tiếp nhận, đặt trong hệ thống lý luận về thủy – hỏa và vận dụng linh hoạt cùng phép biện chứng luận trị. Qua đó, giá trị của Lục vị không chỉ nằm ở sáu vị thuốc, mà còn cho thấy cách một danh y Việt Nam kế thừa và phát triển y lý cổ truyền.
Bát vị hoàn trong di sản Hải Thượng Lãn Ông

Bát vị hoàn trong di sản Hải Thượng Lãn Ông

Trong Hải Thượng y tông tâm lĩnh, Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác dành nhiều trang khảo cứu phương tễ và lý giải cách phối hợp các vị thuốc. Bát vị hoàn là một trong những phương thuốc đáng chú ý, thể hiện rõ tư duy của ông về sự phối hợp giữa bổ và tả, giữa âm và dương. Hơn hai thế kỷ sau, giá trị của phương thuốc không chỉ nằm ở công thức cổ truyền, mà còn gợi mở cách nhìn nhận về việc kế thừa và sử dụng di sản y học.
Tăng tốc chuyển đổi số ở ngành dược

Tăng tốc chuyển đổi số ở ngành dược

Thị trường dược phẩm Việt Nam đã đạt quy mô khoảng 7 tỷ USD và có mức tăng trưởng khoảng từ 12 đến 15% mỗi năm. Cùng với nâng cao năng lực sản xuất, chuyển đổi số đang từng bước thay đổi phương thức quản lý, sản xuất, phân phối và sử dụng thuốc… từ đó giúp giảm thủ tục, tăng minh bạch và khả năng kiểm soát thị trường.
Từ những câu chuyện làm đẹp bằng nguyên liệu Việt đến khát vọng gia tăng giá trị Việt

Từ những câu chuyện làm đẹp bằng nguyên liệu Việt đến khát vọng gia tăng giá trị Việt

Câu hỏi đáng suy nghĩ là: Tại sao cùng một nguồn tài nguyên, có người nhìn thấy nhiều giá trị hơn chúng ta?
Hải Thượng y tông tâm lĩnh: Công trình để đời của Hải Thượng Lãn Ông

Hải Thượng y tông tâm lĩnh: Công trình để đời của Hải Thượng Lãn Ông

Hơn hai thế kỷ sau khi được hoàn thành, Hải Thượng y tông tâm lĩnh vẫn là một trong những di sản quan trọng của Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác. Không chỉ ghi chép lý luận, phương thuốc và kinh nghiệm chữa bệnh, bộ sách còn thể hiện quan niệm của ông về y đức, nghề nghiệp và trách nhiệm của người thầy thuốc.
Kỳ I: Khơi thông nguồn lực y học cổ truyền - Từ bài học Đổi mới đến yêu cầu phát triển mới

Kỳ I: Khơi thông nguồn lực y học cổ truyền - Từ bài học Đổi mới đến yêu cầu phát triển mới

(SKV) Thông điệp "Chúng ta không thể viết lại lịch sử, nhưng có thể hoạch định lại tương lai" của Tổng Bí thư Tô Lâm gợi mở yêu cầu tiếp tục khơi thông các nguồn lực nội sinh. Trong đó, y học cổ truyền cần được nhìn nhận không chỉ là di sản, mà còn là nguồn lực góp phần phát triển đất nước.
Dược liệu và phương thuốc trong di sản Hải Thượng Lãn Ông

Dược liệu và phương thuốc trong di sản Hải Thượng Lãn Ông

Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác không chỉ để lại một hệ thống trước tác lớn về y học mà còn dành nhiều tâm huyết khảo cứu dược liệu, phương thuốc và kinh nghiệm chữa bệnh. Trong Hải Thượng y tông tâm lĩnh, những tri thức được kế thừa từ các y thư trước, kinh nghiệm dân gian và thực tiễn hành nghề được ông chọn lọc, bình giải và hệ thống hóa. Di sản ấy góp phần quan trọng vào quá trình hình thành và phát triển nền y học cổ truyền Việt Nam.
7 nguyên tắc kê đơn của Hải Thượng Lãn Ông và những giá trị còn mãi

7 nguyên tắc kê đơn của Hải Thượng Lãn Ông và những giá trị còn mãi

Hơn hai thế kỷ trước, trong điều kiện y học còn nhiều hạn chế, Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác đã để lại một di sản y học đồ sộ, trong đó có nhiều quan niệm về khám bệnh, dùng thuốc và đạo đức của người thầy thuốc. Dù y học hiện đại đã có nhiều tiến bộ về chẩn đoán và điều trị, một số tư tưởng ấy vẫn gợi mở những bài học đáng suy ngẫm về sự thận trọng khi dùng thuốc, tôn trọng từng người bệnh và chủ động giữ gìn sức khỏe.
Nam dược trị Nam nhân - triết lý sâu sắc của Đại danh y Tuệ Tĩnh

Nam dược trị Nam nhân - triết lý sâu sắc của Đại danh y Tuệ Tĩnh

Câu nói “Nam dược trị nam nhân” là một triết lý sâu sắc của Đại danh y Tuệ Tĩnh, người được mệnh danh là ông tổ của nền y học cổ truyền Việt Nam. Câu nói này không chỉ đơn thuần là một lời khẳng định về công dụng của thuốc nam mà còn chứa đựng nhiều ý nghĩa sâu xa về tinh thần tự tôn dân tộc.
Xem thêm
Đại hội Chi hội Nam y Trúc Lâm lần thứ nhất (nhiệm kỳ 2026 – 2031): Đồng tâm chăm sóc sức khỏe cộng đồng, trao quyền làm chủ sức khỏe toàn diện

Đại hội Chi hội Nam y Trúc Lâm lần thứ nhất (nhiệm kỳ 2026 – 2031): Đồng tâm chăm sóc sức khỏe cộng đồng, trao quyền làm chủ sức khỏe toàn diện

Ngày 11 tháng 11 năm 2026, trong không khí phấn khởi và trang trọng của toàn ngành Y học cổ truyền, Chi hội Nam y Trúc Lâm đã long trọng tổ chức Lễ công bố Quyết định thành lập và Đại hội lần thứ nhất, nhiệm kỳ 2026 – 2031 tại Văn phòng Hội Nam y Việt Nam. Sự kiện có sự tham dự và chỉ đạo trực tiếp của Thầy thuốc Nhân dân, GS. TS Trương Việt Bình - Chủ tịch Hội Nam y Việt Nam, Tiến sĩ, Doanh nhân Nguyễn Mạnh Thản - Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nam y Việt Nam cùng Ban Lãnh đạo Hội Nam y Việt Nam. Đại hội cũng vui mừng đón tiếp đại diện các cơ quan ban ngành, lãnh đạo các Chi hội bạn và toàn thể các hội viên sáng lập là những thầy thuốc, lương y, lương dược tiêu biểu đến từ mọi miền đất nước cũng như kiều bào ở hải ngoại.
Lễ ra mắt Chi hội Nam y người H’Mông Tâm Bình An: Nơi hội tụ tinh hoa tri thức bản địa và khát vọng phụng sự cộng đồng

Lễ ra mắt Chi hội Nam y người H’Mông Tâm Bình An: Nơi hội tụ tinh hoa tri thức bản địa và khát vọng phụng sự cộng đồng

Trong dòng chảy ngàn năm của nền y học dân tộc Việt Nam, Nam y không chỉ là những bài thuốc quý hay những phương pháp chữa bệnh được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Đó còn là sự kết tinh của tri thức dân gian, kinh nghiệm thực tiễn, đạo lý nhân văn và tinh thần tận tụy vì sức khỏe nhân dân. Đặc biệt tại vùng đất Tây Bắc – nơi hội tụ không gian văn hóa đa dạng cùng nguồn tài nguyên dược liệu phong phú – việc kết nối những người làm nghề, yêu nghề và tâm huyết với tri thức bản địa đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn di sản y học cổ truyền.
Chi hội Nam Y Văn phòng tổ chức sinh hoạt định kỳ thành công tốt đẹp tại Phú Thọ

Chi hội Nam Y Văn phòng tổ chức sinh hoạt định kỳ thành công tốt đẹp tại Phú Thọ

Ngày 31/10 và 01/11 vừa qua, Chi hội Nam Y Văn phòng đã tổ chức thành công chuyến sinh hoạt định kỳ kết hợp tham quan, học tập và tổng kết công tác hội tại khu vực Đảo Ngọc Xanh (Thanh Thủy, Phú Thọ). Sự kiện có sự tham dự và phát biểu chỉ đạo quan trọng của TTND.GS.TS Trương Việt Bình - Chủ tịch Hội Nam Y Việt Nam.
Lan tỏa yêu thương: Hơn 220 triệu đồng chăm sóc sức khỏe và tặng quà người cao tuổi tại xã Đồng Hỷ

Lan tỏa yêu thương: Hơn 220 triệu đồng chăm sóc sức khỏe và tặng quà người cao tuổi tại xã Đồng Hỷ

Thiết thực hưởng ứng Tháng hành động vì Người cao tuổi Việt Nam và Ngày Quốc tế Người cao tuổi (01/10), Trạm Y tế xã Đồng Hỷ phối hợp cùng Chi hội Nam y tỉnh Thái Nguyên tổ chức đợt cao điểm khám sức khỏe, tư vấn điều trị và trao tặng những phần quà ý nghĩa cho đông đảo người cao tuổi trên địa bàn. Chương trình mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, thể hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" và sự quan tâm thiết thực đến sức khỏe của thế hệ đi trước.
Hội nghị Ban Thường vụ Hội Nam y Việt Nam: Đẩy mạnh thi đua khen thưởng, hoạt động thiện nguyện và mở rộng hợp tác quốc tế

Hội nghị Ban Thường vụ Hội Nam y Việt Nam: Đẩy mạnh thi đua khen thưởng, hoạt động thiện nguyện và mở rộng hợp tác quốc tế

Ngày 24/10/2026, tại Văn phòng Hội Nam y Việt Nam (E23 khu đấu giá Yên Xá, Hà Đông), Ban Thường vụ Hội Nam y Việt Nam đã tổ chức hội nghị trọng thể dưới sự chủ trì của Thầy thuốc Nhân dân, Giáo sư, Tiến sĩ Trương Việt Bình – Chủ tịch Hội Nam y Việt Nam. Hội nghị tập trung thảo luận, thống nhất các nội dung trọng tâm về công tác thi đua khen thưởng nhân kỷ niệm 10 năm thành lập Hội, triển khai công tác thiện nguyện xã hội và đẩy mạnh hoạt động hợp tác quốc tế trong lĩnh vực y học cổ truyền.
Phiên bản di động