Đổi mới hoạt động bảo vệ người tiêu dùng từ yêu cầu thực tiễn

Sự phát triển nhanh chóng của chuyển đổi số, thương mại điện tử và các phương thức kinh doanh mới đang làm thay đổi diện mạo thị trường, đồng thời đặt ra nhiều thách thức trong bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Trước thực tế đó, công tác bảo vệ người tiêu dùng không thể chỉ là trách nhiệm riêng của cơ quan quản lý mà cần có sự chung tay, phối hợp và cam kết trách nhiệm từ doanh nghiệp, các tổ chức xã hội và toàn cộng đồng.

Tháo gỡ rào cản cơ chế, nâng cao hiệu quả bảo vệ người tiêu dùng

Ngày 9/11, tại Đà Nẵng, Ủy ban Cạnh tranh quốc gia phối hợp với Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam tổ chức Diễn đàn “Kết nối và phát triển hoạt động bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng của các tổ chức xã hội tham gia bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng”.

Diễn đàn là dịp để các tổ chức xã hội cùng nhìn nhận, đánh giá thực chất kết quả hoạt động, chia sẻ những mô hình hay, cách làm hiệu quả trong công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Đồng thời, các đại biểu tập trung phân tích những khó khăn, vướng mắc liên quan đến tổ chức bộ máy, nguồn nhân lực, kinh phí, năng lực chuyên môn và cơ chế hoạt động; qua đó đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm tháo gỡ điểm nghẽn, nâng cao năng lực và hiệu quả hoạt động của các Hội trong thời gian tới.

Các diễn giả tại phiên thảo luận thứ nhất trong khuôn khổ diễn đàn

Phiên Thảo luận thứ hai, tập trung trao đổi, đề xuất các cơ chế phối hợp chặt chẽ, hiệu quả giữa cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức xã hội trong công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Trong đó, chú trọng nâng cao hiệu quả tiếp nhận, tư vấn, hỗ trợ và xử lý phản ánh, khiếu nại; bảo đảm thông tin được kết nối thông suốt, các vụ việc được chuyển đúng cơ quan có thẩm quyền, đồng thời tăng cường theo dõi, đôn đốc và hỗ trợ người tiêu dùng trong suốt quá trình giải quyết.

Các diễn giả tại phiên thảo luận thứ hai trong khuôn khổ diễn đàn

Phiên Thảo luận thứ ba, đề xuất các giải pháp tăng cường kết nối, mở rộng và phát triển mạng lưới các tổ chức xã hội tham gia bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trên phạm vi cả nước. Trong đó, chú trọng thúc đẩy liên kết giữa Trung ương với địa phương, đẩy mạnh chia sẻ thông tin, kinh nghiệm và ứng dụng công nghệ số trong hoạt động; đồng thời nâng cao năng lực tổ chức, chuyên môn và khả năng phối hợp của các Hội. Qua đó, từng bước hình thành mạng lưới bảo vệ người tiêu dùng đồng bộ, chuyên nghiệp, hoạt động hiệu quả và phát triển bền vững.

Tại diễn đàn, ông Trịnh Anh Tuấn, Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh quốc gia nhấn mạnh, việc hỗ trợ, tăng cường kết nối và phát huy vai trò của các tổ chức xã hội trong bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, góp phần nâng cao hiệu quả thực thi công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực này.

Ông Trịnh Anh Tuấn, Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh quốc gia.

Chủ tịch Trịnh Anh Tuấn bày tỏ mong muốn tiếp tục tăng cường phối hợp, đồng hành cùng Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam, các Hội địa phương và các cơ quan, tổ chức liên quan, hướng tới xây dựng mạng lưới bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đồng bộ, hoạt động thực chất, hiệu quả và phát triển bền vững.

Các đại biểu dự diễn đàn

Các đại biểu dự diễn đàn

Diễn đàn được kỳ vọng tạo dấu mốc quan trọng trong việc tăng cường kết nối, củng cố tổ chức và phát huy vai trò của các tổ chức xã hội tham gia bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trên cả nước. Trên cơ sở những ý kiến, đề xuất và kinh nghiệm được chia sẻ tại diễn đàn, Ủy ban Cạnh tranh quốc gia, ngành Công Thương từ Trung ương đến địa phương cùng các cơ quan, tổ chức liên quan sẽ tiếp tục nghiên cứu, tham mưu xây dựng các chiến lược, sáng kiến và chương trình hành động thiết thực nhằm hỗ trợ, nâng cao năng lực hoạt động của hệ thống Hội Bảo vệ người tiêu dùng. Qua đó, từng bước hình thành mạng lưới bảo vệ người tiêu dùng thống nhất, hiện đại, có khả năng kết nối, phối hợp và ứng phó hiệu quả với những vấn đề phát sinh từ thực tiễn, đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn mới.

Về phía Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam, trên cơ sở yêu cầu thực tiễn và định hướng hoạt động trong giai đoạn mới, Hội xác định 6 nhiệm vụ trọng tâm cần tập trung triển khai nhằm củng cố tổ chức, nâng cao năng lực và hiệu quả công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Một là, xây dựng Đề án phát triển mạng lưới bảo vệ người tiêu dùng giai đoạn 2026–2030. Trong đó, xác định rõ mô hình tổ chức, chức năng, nhiệm vụ, nguyên tắc vận hành, cơ chế phối hợp và lộ trình phát triển mạng lưới tại các địa phương, bảo đảm tính đồng bộ, phù hợp với điều kiện thực tiễn.

Hai là, rà soát, đánh giá toàn diện thực trạng hoạt động của các tổ chức thành viên trong hệ thống Hội. Trên cơ sở đó, phân loại cụ thể, đề xuất giải pháp củng cố, kiện toàn hoặc điều chỉnh mô hình tổ chức phù hợp, nhất là tại những địa phương đang thực hiện sắp xếp, tổ chức lại bộ máy.

Ba là, mở rộng các đầu mối tiếp nhận, tư vấn và hỗ trợ người tiêu dùng tại các địa bàn trọng điểm. Ưu tiên những khu vực có hoạt động thương mại, dịch vụ, du lịch và thương mại điện tử phát triển, nơi nhu cầu tư vấn, hỗ trợ và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng ngày càng gia tăng.

Bốn là, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, xây dựng hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu dùng chung trong toàn mạng lưới. Từng bước chuẩn hóa quy trình tiếp nhận, phân loại, chuyển xử lý và theo dõi các phản ánh, kiến nghị, khiếu nại của người tiêu dùng, bảo đảm thông tin được kết nối thông suốt và các vụ việc được hỗ trợ kịp thời.

Năm là, chú trọng đào tạo, bồi dưỡng và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, hội viên, cộng tác viên. Thường xuyên tổ chức các chương trình tập huấn, trao đổi chuyên môn, chia sẻ kinh nghiệm và kỹ năng thực tiễn, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao trong công tác tư vấn, hỗ trợ và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Sáu là, thiết lập cơ chế kiểm tra, giám sát và đánh giá hiệu quả hoạt động một cách thực chất. Việc đánh giá cần lấy kết quả giải quyết, hỗ trợ quyền lợi người tiêu dùng làm thước đo trọng tâm, đồng thời chú trọng chất lượng phối hợp, khả năng tiếp cận cộng đồng và tính ổn định, bền vững của từng tổ chức trong hệ thống.

Điểm nhấn của 6 nhiệm vụ không chỉ nằm ở việc mở rộng mạng lưới hay củng cố tổ chức, mà quan trọng hơn là chuyển đổi phương thức hoạt động theo hướng chuyên nghiệp, liên thông và hướng mạnh về cơ sở. Qua đó, từng bước khắc phục tình trạng hoạt động hình thức, nâng cao năng lực hỗ trợ và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng bằng những kết quả cụ thể, có thể kiểm chứng.

Ông Bùi Thanh Thủy, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam.

Như chia sẻ của ông Bùi Thanh Thủy, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam, việc xây dựng mạng lưới bảo vệ người tiêu dùng trong giai đoạn hiện nay vừa là yêu cầu khách quan của thực tiễn, vừa là nhiệm vụ chiến lược có ý nghĩa lâu dài đối với sự phát triển của hội.

Dịp này, ông Thủy nhấn mạnh, mục tiêu cuối cùng không chỉ là xây dựng một hệ thống tổ chức hội vững mạnh, mà quan trọng hơn là xây dựng một mạng lưới thực sự có uy tín, có năng lực và trách nhiệm; để mỗi người tiêu dùng khi cần đều biết tìm đến đâu, được ai hỗ trợ và quyền lợi chính đáng của mình được quan tâm, bảo vệ.

Đồng thời, ông Thủy cũng cam kết sẽ tiếp tục phát huy vai trò định hướng, kết nối, điều phối; tăng cường hỗ trợ chuyên môn, nghiệp vụ, thúc đẩy hợp tác và huy động nguồn lực để từng bước xây dựng mạng lưới bảo vệ người tiêu dùng chuyên nghiệp, hiện đại, có chiều sâu và hoạt động hiệu quả.

Xây dựng hệ sinh thái bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng

Diễn đàn được triển khai qua ba phiên thảo luận chuyên đề, tập trung làm rõ thực trạng, những khó khăn, vướng mắc và định hướng nâng cao hiệu quả hoạt động của các tổ chức xã hội tham gia bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Các diễn giả tại phiên thảo luận thứ ba trong khuôn khổ diễn đàn.

Tại phiên thứ nhất, với chủ đề “Hoạt động bảo vệ người tiêu dùng tại địa phương - Những vấn đề đặt ra”, các đại biểu tập trung đánh giá thực trạng hoạt động của các Hội địa phương, đặc biệt trong công tác tiếp nhận thông tin, tư vấn, hỗ trợ và giải quyết khiếu nại của người tiêu dùng. Những hạn chế về tổ chức bộ máy, nhân lực, kinh phí và năng lực chuyên môn cũng được thẳng thắn nhìn nhận. Đại diện các Hội tại Khánh Hòa, Bắc Ninh và Vĩnh Long đã chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, đồng thời đề xuất nhiều giải pháp nhằm tháo gỡ khó khăn, nâng cao chất lượng hoạt động tại cơ sở.

Phiên thứ hai tập trung thảo luận về cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức xã hội trong bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Trọng tâm là hoàn thiện quy trình phối hợp từ tiếp nhận, xác minh thông tin, chuyển xử lý đến theo dõi kết quả giải quyết phản ánh, khiếu nại. Các đại biểu nhấn mạnh sự cần thiết phải xác định rõ đầu mối, trách nhiệm của từng bên, bảo đảm quá trình phối hợp thông suốt, minh bạch và phản hồi kịp thời, tránh tình trạng thông tin bị gián đoạn hoặc vụ việc không được theo dõi đến cùng.

Tại phiên thứ ba, các ý kiến tập trung vào định hướng xây dựng hệ sinh thái và phát triển mạng lưới bảo vệ người tiêu dùng trong giai đoạn mới. Trong đó, tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức xã hội, doanh nghiệp và cộng đồng người tiêu dùng được xác định là yêu cầu quan trọng. Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ số trong chia sẻ, quản lý thông tin, mở rộng phạm vi hoạt động và nâng cao năng lực của các Hội được xem là những giải pháp cần thiết để hình thành mạng lưới bảo vệ người tiêu dùng đồng bộ, liên thông và hiệu quả.

Bên cạnh các phiên thảo luận chuyên đề, phần đối thoại mở đã tạo không gian trao đổi trực tiếp giữa các đại biểu về những vấn đề phát sinh từ thực tiễn. Nhiều nội dung được đặt ra như cơ chế chia sẻ thông tin, phương thức phối hợp xử lý vụ việc, ứng dụng nền tảng số trong tiếp nhận phản ánh cũng như trách nhiệm của doanh nghiệp trong bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng.

Thông qua các phiên thảo luận và đối thoại, diễn đàn không chỉ tạo cơ hội chia sẻ kinh nghiệm, nhận diện những điểm nghẽn trong hoạt động của các tổ chức xã hội mà còn mở ra hướng phối hợp cụ thể giữa cơ quan quản lý nhà nước, các Hội địa phương và doanh nghiệp. Đây là cơ sở quan trọng để tiếp tục hoàn thiện cơ chế hoạt động, củng cố nguồn lực và mở rộng mạng lưới bảo vệ người tiêu dùng trên phạm vi cả nước. Mục tiêu đặt ra không chỉ là phát triển về quy mô tổ chức mà quan trọng hơn là nâng cao năng lực hỗ trợ, theo dõi và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng bằng những kết quả thực chất.