Đừng xem nhẹ cơn đau ngực: Cảnh báo bệnh mạch vành ở người cao tuổi

Mạch vành bị hẹp, tim thiếu máu

Động mạch vành có nhiệm vụ đưa máu giàu ôxy đến nuôi cơ tim. Theo thời gian, cholesterol và các chất béo tích tụ trong thành mạch, hình thành mảng xơ vữa khiến lòng động mạch hẹp dần. Khi cơ tim không nhận đủ máu và ôxy, người bệnh có thể xuất hiện đau thắt ngực.

Nguy hiểm hơn, mảng xơ vữa có thể nứt hoặc vỡ, tạo điều kiện hình thành cục máu đông làm tắc nghẽn động mạch vành. Đây là cơ chế thường gặp dẫn đến hội chứng mạch vành cấp, trong đó có nhồi máu cơ tim.

Nguy cơ bệnh tăng theo tuổi. Ngoài tuổi tác và tiền sử gia đình, nhiều yếu tố thúc đẩy xơ vữa có thể kiểm soát được như hút thuốc lá, thừa cân, béo phì, ít vận động, tăng huyết áp, đái tháo đường và rối loạn mỡ máu.

Không phải ai cũng đau ngực điển hình

Dấu hiệu thường gặp của bệnh mạch vành là cảm giác nặng, đè ép hoặc bóp nghẹt phía sau xương ức. Cơn đau có thể lan lên cổ, hàm, vai hoặc xuống cánh tay, thường xuất hiện khi gắng sức và giảm khi nghỉ.

Tuy nhiên, bệnh mạch vành không phải lúc nào cũng biểu hiện rõ ràng, đặc biệt ở người cao tuổi. Một số trường hợp chỉ thấy khó thở, mệt bất thường, vã mồ hôi lạnh, buồn nôn, nôn hoặc nóng rát vùng thượng vị. Những biểu hiện này dễ bị nhầm với bệnh tiêu hóa hoặc cho rằng chỉ là mệt mỏi do tuổi tác.

Vì vậy, khi xuất hiện đau hoặc tức ngực mới, khó thở bất thường hay mệt nhiều khi vận động, người cao tuổi không nên chủ quan. Thăm khám sớm giúp xác định nguyên nhân và đánh giá nguy cơ tim mạch.

Kiểm soát tốt để giảm biến cố

Điều trị bệnh mạch vành không chỉ dựa vào thuốc mà còn cần kiểm soát các yếu tố nguy cơ. Người bệnh cần bỏ thuốc lá, tránh khói thuốc và duy trì vận động phù hợp với thể trạng. Đi bộ, đạp xe hoặc bơi có thể được lựa chọn nếu bác sĩ đánh giá an toàn.

Chế độ ăn nên giảm mỡ động vật, phủ tạng, muối, đường và hạn chế rượu bia; tăng rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu và hạt. Đồng thời, cần kiểm soát huyết áp, đường huyết, cholesterol và cân nặng.

Tùy tình trạng bệnh, bác sĩ có thể kê thuốc chống kết tập tiểu cầu, statin, thuốc chẹn beta, thuốc giãn mạch và các thuốc điều trị bệnh lý đi kèm. Người bệnh cần dùng thuốc đúng liều, đúng giờ và tuyệt đối không tự ý ngừng thuốc khi thấy triệu chứng thuyên giảm.

Với trường hợp động mạch vành hẹp nặng, bác sĩ có thể chỉ định can thiệp đặt stent hoặc phẫu thuật bắc cầu chủ - vành để khôi phục dòng máu nuôi cơ tim.

Dấu hiệu cần cấp cứu ngay

Người bệnh và gia đình cần đặc biệt cảnh giác nếu xuất hiện:

• Đau ngực dữ dội kéo dài trên 15 phút, không giảm khi nghỉ ngơi hoặc dùng thuốc theo chỉ định.

• Khó thở tăng nhanh, có thể kèm ho hoặc khạc ra bọt hồng.

• Vã mồ hôi lạnh nhiều, bồn chồn, hoảng sợ bất thường.

• Chóng mặt, choáng váng, ngất hoặc mất ý thức.

Đây có thể là dấu hiệu nhồi máu cơ tim hoặc biến cố tim mạch cấp. Không nên tự lái xe hoặc chờ triệu chứng tự hết mà cần gọi cấp cứu và đưa người bệnh đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt.

Với người đã mắc bệnh mạch vành, tái khám định kỳ và tuân thủ điều trị là rất quan trọng. Người thân nên hỗ trợ người bệnh uống thuốc đúng giờ, theo dõi những thay đổi bất thường và mang theo đơn thuốc, hồ sơ điều trị khi đi khám.