HPV ở nam giới: Nguy cơ thường bị bỏ qua

GS.TS.BS Phan Trọng Lân, Viện trưởng Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương phát biểu tại hội thảo khoa học về virus HPV, nhấn mạnh chủng virus này không chỉ là vấn đề sức khỏe của phụ nữ mà còn là vấn đề dự phòng ung thư ở cả nữ và nam

HPV ở nam giới phổ biến hơn nhiều người nghĩ

Một phân tích tổng hợp đăng trên The Lancet Global Health và được Tổ chức Y tế thế giới (WHO) công bố năm 2023 cho thấy, tỷ lệ hiện nhiễm HPV sinh dục ở nam giới từ 15 tuổi trở lên trên toàn cầu vào khoảng 31% đối với ít nhất một type HPV và 21% đối với một hoặc nhiều type HPV nguy cơ cao.

Các con số này phản ánh tỷ lệ hiện nhiễm HPV được phát hiện trong các nghiên cứu, không có nghĩa tất cả những người nhiễm virus đều mắc bệnh.

Phần lớn trường hợp nhiễm HPV không có triệu chứng và có thể được cơ thể tự kiểm soát. Tuy nhiên, tình trạng nhiễm dai dẳng một số type HPV nguy cơ cao có thể dẫn đến các tổn thương và bệnh lý nghiêm trọng.

Ở nam giới, một số type HPV có thể gây sùi mào gà; nhiễm dai dẳng HPV nguy cơ cao có thể dẫn đến một số loại ung thư, trong đó có ung thư dương vật, ung thư hậu môn và ung thư vùng hầu họng.

Gánh nặng bệnh tật liên quan đến HPV ở nam giới không nhỏ. Một nghiên cứu công bố trên tạp chí Scientific Reports năm 2025, dựa trên dữ liệu ung thư toàn cầu năm 2022, ước tính HPV liên quan tới khoảng 95.400 ca ung thư mới và hơn 44.000 ca tử vong ở nam giới trên toàn cầu trong năm 2022.

Ở một nghiên cứu khác do CDC công bố năm 2024, hằng năm có gần 45.000 ca ung thư do HPV được ghi nhận tại Mỹ giai đoạn 2018-2022, trong đó gần 25.000 ca ở nữ giới (57%) và gần 20.000 ca ở nam giới (43%).

Những dữ liệu này cho thấy HPV không chỉ liên quan đến sức khỏe phụ nữ. Nam giới cũng có nguy cơ nhiễm virus và phải đối mặt với những hậu quả sức khỏe do HPV gây ra.

Vì sao HPV ở nam giới dễ bị bỏ qua?

Một trong những lý do là phần lớn trường hợp nhiễm HPV không gây triệu chứng rõ ràng. Người nhiễm có thể không biết mình mang virus nếu chưa xuất hiện tổn thương hoặc các vấn đề sức khỏe liên quan.

Bên cạnh đó, khác với sàng lọc ung thư cổ tử cung ở phụ nữ, hiện chưa có xét nghiệm HPV được khuyến nghị để sàng lọc thường quy cho nam giới trong dân số chung.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), hiện cũng không có xét nghiệm nhằm xác định một cách chung nhất “tình trạng HPV” của một người. Các xét nghiệm HPV hiện nay chủ yếu được sử dụng trong sàng lọc và quản lý nguy cơ ung thư cổ tử cung.

Do HPV thường không gây triệu chứng, việc dự phòng cần được thực hiện trước khi xuất hiện các biểu hiện bệnh lý.

Các biện pháp dự phòng gồm tiêm vaccine HPV theo khuyến cáo phù hợp, quan hệ tình dục an toàn, sử dụng bao cao su đúng cách và hạn chế các yếu tố làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh, trong đó có hút thuốc lá.

Bao cao su có thể giúp giảm nguy cơ lây nhiễm HPV nhưng không bảo vệ hoàn toàn, do virus có thể lây qua những vùng da không được bao cao su che phủ.

Với từng cá nhân, việc tham vấn nhân viên y tế giúp xác định biện pháp dự phòng phù hợp với độ tuổi, tình trạng sức khỏe và các yếu tố nguy cơ.

Mở rộng dự phòng HPV tới nam giới

Tại Việt Nam, dự phòng HPV đang được tăng cường trong những năm gần đây.

Từ ngày 1/7/2026, bệnh do HPV đã được Bộ Y tế đưa vào danh mục bệnh phải sử dụng vaccine trong tiêm chủng bắt buộc thông qua Chương trình Tiêm chủng mở rộng. Theo lộ trình, vaccine HPV được triển khai trước tại một số địa phương, tập trung vào trẻ em gái thuộc nhóm tuổi mục tiêu.

Kế hoạch quốc gia về phòng, chống ung thư vú và ung thư cổ tử cung đến năm 2035 cũng đặt mục tiêu 90% trẻ em gái từ 9-15 tuổi được tiêm đủ liều vaccine HPV tại các địa bàn triển khai theo lộ trình.

Trong khi các chính sách y tế công cộng hiện tập trung trước hết vào dự phòng ung thư cổ tử cung và tiêm chủng cho trẻ em gái, việc nâng cao nhận thức về HPV ở nam giới cũng cần được chú ý. Nam giới không chỉ có khả năng nhiễm và truyền HPV mà còn có nguy cơ mắc các bệnh lý và ung thư liên quan đến virus này.

Nhằm tăng cường nhận thức về nguy cơ HPV ở nam giới, MSD Việt Nam phối hợp cùng Hội Y học Dự phòng Việt Nam triển khai chiến dịch truyền thông “Lo cho mình là lo cho em”, hướng tới cung cấp thông tin về HPV và khuyến khích nam giới chủ động tìm hiểu các biện pháp dự phòng phù hợp.

Việc nhìn nhận HPV như một vấn đề sức khỏe của cả nam và nữ có ý nghĩa quan trọng đối với dự phòng lâu dài. Với nam giới, hiểu đúng nguy cơ, không chủ quan khi không có triệu chứng và chủ động tham vấn nhân viên y tế là những bước cần thiết để bảo vệ sức khỏe bản thân và góp phần giảm gánh nặng bệnh tật do HPV trong cộng đồng.