Một số bài thuốc từ cây bạch hạc

Cây bạch hạc (Ảnh: Internet)

Bạch hạc có tên gọi khác: kiến cò, nam uy linh tiên. Tên khoa học: Rhinacanthus communis Nees, thuộc họ: Ô rô (Acanthaceae).

Cây cao khoảng 1 - 2m, mọc thành bụi, rễ chùm. Thân có 6 góc tròn, cả thân và lá đều có lông mịn khi còn non. Lá mọc đối, có cuống dài khoảng 2 - 5mm, 2 đầu thon, phiến hình trứng, mặt trên lá nhẵn, mặt dưới có lông mịn. Hoa nhỏ, màu trắng, mọc thành cụm, phân bố nhiều ở nách lá hoặc đầu cành hay ngọn cây, hoa nở chủ yếu vào tháng 8 và có hình dáng như con hạc đang bay. Quả bạch hạc nang dài, có lông.

Hầu hết các bộ phận của bạch hạc đều được sử dụng để làm dược liệu nhưng trong đó lá, thân và rễ được dùng phổ biến hơn.

Dược liệu bạch hạc được sử dụng khi còn tươi hoặc phơi khô. Rễ tươi có màu nâu xám, sau khi bẻ đôi sẽ chuyển qua màu nâu đỏ còn sau khi phơi khô, dược liệu chuyển qua màu nâu sậm, lớp vỏ ngoài dễ bong tróc. Dược liệu có mùi hắc nhẹ, vị hơi ngọt như sắn rừng.

Theo Đông y, bạch hạc có Vị ngọt dịu, mùi hắc nhẹ, tính bình. Có tác dụng chống ho, sát trùng, chống ngứa, trừ phong thấp, chữa huyết áp cao, nhức gân, tê bại, chữa hắc lào.

Bài thuốc sử dụng cây bạch hạc

1. Hỗ trợ điều trị bệnh lao phổi ở thời kỳ đầu

Những bệnh nhân có triệu chứng ho khan, rát cổ họng, ho có đờm hoặc nghi ngờ có biểu hiện của bệnh lao phổi có thể tham khảo bài thuốc với cây bạch hạc dưới đây.

Nguyên liệu: 40g cây bạch hạc tươi hoặc 15g bạch hạc khô, 10g đường phèn

Thực hiện:

- Bạch hạc đem đi rửa sạch, để ráo nước.

- Cho bạch hạc và đường phèn vào ấm sắc cùng với 600ml nước.

- Đến khi còn khoảng 200ml nước thì ngưng sắc và chắt lấy nước uống. Chia thành 2 lần và uống hết trong ngày.

Hầu hết các bộ phận của bạch hạc đều được sử dụng để làm dược liệu nhưng trong đó lá, thân và rễ được dùng phổ biến hơn. (Ảnh: Internet)

2. Khắc phục chứng huyết áp cao

Bệnh nhân có tiền sử mắc bệnh huyết áp cao, mắc bệnh tim mạch có thể sử dụng bài thuốc bạch hạc để điều hòa huyết áp. Cụ thể bài thuốc như sau:

Bài 1:

Nguyên liệu: 30g lá bạch hạc, 30g rễ cây xấu hổ, 40g lá vú sữa, 40g cỏ mần trầu, 20g rễ nhàu

Thực hiện:

Rửa sạch các dược liệu trên rồi cho vào ấm đất đun cùng với 2 lít nước.

Sắc thuốc trong vòng 30 phút cùng với lửa nhỏ.

Chắt lấy nước uống thay nước lọc mỗi ngày.

Kiên trì áp dụng khoảng 10 ngày thì dừng.

Bài 2:

Nguyên liệu: 15g lá bạch hạc tươi, 400ml nước

Thực hiện:

- Rửa sạch dược liệu, sau đó cho vào ấm hãm cùng với nước trong vòng 30 phút.

- Để thuốc nguội thì chắt lấy nước uống, mỗi ngày uống 1 lần.

3. Chữa hắc lào, lang ben

Đối với những người mắc bệnh da liễu, bị lang ben, hắc lào có thể tham khảo và áp dụng cách khắc phục đơn giản dưới đây.

Nguyên liệu: 500g rễ cây bạch hạc, 1 lít rượu trắng

Thực hiện:

- Rửa sạch rễ cây bạch hạc, sau đó đem cắt nhỏ, phơi nắng hoặc sấy khô.

- Đến khi rễ cây bị bong hết phần vỏ bên ngoài và chuyển sang màu đỏ thì đem thái nhỏ.

- Cho rễ cây vào bình thủy tinh, đổ rượu vào và ngâm khoảng 2 tuần thì có thể lấy ra dùng.

- Dùng rượu thuốc này để bôi vào vùng da bị hắc lào, lang ben.

Để có công dụng tốt hơn, bệnh nhân có thể bổ sung thêm tinh dầu từ vỏ chanh hoặc quả long não vào trong rượu để ngâm.

4. Cải thiện bệnh đau thần kinh tọa

Bởi vì bạch hạc có tính hàn và khả năng kháng viêm, giảm đau vì vậy mà bệnh nhân bị đau thần kinh tọa cũng có thể thử nghiệm.

Nguyên liệu: 15g rễ cỏ xước, 15g rễ lá lốt, 15g ráy sơn thục, 10g rễ bạch hạc, 10g quế chi, 10g ngải cứu, 5g vỏ quýt.

Thực hiện:

- Rửa sạch các vị thuốc và cho vào ấm sắc với 1 lít nước.

- Chia thành 3 lần uống và sử dụng trong ngày. Mỗi ngày kiên trì sử dụng 1 thang, uống khoảng 10-15 ngày.

Rễ cây bạch hạc tươi (Ảnh: Internet)

5. Chữa ghẻ lở

Nguyên liệu: 20g lá bạch hạc, 100ml rượu trắng, 20g rễ muồng trâu.

Thực hiện:

- Cho lá bạch hạc và rễ muồng trâu vào hũ thủy tinh, sau đó đổ rượu trắng vào.

- Ngâm khoảng 1 tuần thì có thể dùng rượu để thoa lên vùng da bị ghẻ.

- Kiên trì bôi vào vết thương cho đến khi da khôi phục hoàn toàn. Trong vòng 1 - 2 ngày triệu chứng ngứa do ghẻ sẽ được làm dịu và tạo điều kiện để vết thương lành nhanh hơn.

6. Bài thuốc chữa bệnh phong tê thấp, viêm khớp

Nguyên liệu: 12g rễ bạch hạc, 16g thổ phục linh, 16g ké đầu ngựa, 16g kim ngân hoa, 8g bạch chỉ, 16g hy thiêm, 8g quế chi, 12g ý dĩ, 12g tỳ giải, 12g cam thảo.

Thực hiện:

- Cho các vị thuốc vào ấm, sau đó cho khoảng 600ml nước vào để sắc với lửa nhỏ.

- Sắc khoảng 30 phút, thuốc cạn còn khoảng 200ml thì tắt bếp và đổ ra uống.

- Ngày uống 1 lần, kiên trì sử dụng khoảng 5 - 7 ngày thì dừng.

Với bài thuốc này, chúng ta nên sử dụng sau bữa ăn để cải thiện các triệu chứng đau nhức xương khớp.

* Lưu ý: Bệnh nhân huyết áp thấp; Trẻ em; Người bị viêm loét dạ dày, tá tràng không nên sử dụng bạch hạc.