Bí đỏ - Vị thuốc quý trong kho tàng y học cổ truyền

Theo y học cổ truyền, bí đỏ thuộc nhóm thực phẩm "bổ khí huyết".

Bí đỏ dưới góc nhìn y học cổ truyền

Theo y học cổ truyền, bí đỏ thuộc nhóm thực phẩm "bổ khí huyết", giúp kiện tỳ vị, làm mạnh hệ tiêu hóa và tăng cường sinh lực. Cụ thể:

Tính vị: Vị ngọt, tính ấm, vào tỳ, vị.

Công năng:

- Bổ trung ích khí: Giúp nâng cao sức khỏe toàn thân, thích hợp với người mới ốm dậy, người thể trạng yếu.

- Kiện tỳ vị: Tăng cường tiêu hóa, hỗ trợ điều trị rối loạn tiêu hóa ở trẻ em và người già.

- Tiêu đàm, giảm ho: Dân gian dùng bí đỏ phối hợp với một số vị thuốc để hỗ trợ điều trị ho khan, ho có đờm.

- Giải độc, tiêu viêm: Thích hợp dùng trong các trường hợp nhiễm độc thực phẩm nhẹ, sưng viêm họng, dạ dày nóng rát.

Ngoài ra, hạt bí đỏ cũng có vai trò đặc biệt, được dùng để tẩy giun sán, nhất là giun đũa và sán dây.

Dưỡng sinh bằng các món ăn từ bí đỏ

Không chỉ là vị thuốc, bí đỏ còn rất dễ chế biến thành các món ăn bổ dưỡng, vừa giúp ngon miệng vừa phòng trị bệnh hiệu quả. Dưới đây là một số món ăn kiêm bài thuốc được khuyến khích trong dưỡng sinh hàng ngày:

Cháo bí đỏ - dưỡng tỳ, an thần

• Nguyên liệu: Bí đỏ, gạo nếp, gạo tẻ, chút gừng tươi, muối.

• Công dụng: Thích hợp với người cao tuổi, người suy nhược, trẻ biếng ăn hoặc bị rối loạn tiêu hóa. Gừng kết hợp giúp làm ấm tỳ vị, ngừa đầy bụng.

(Ảnh minh họa)

Canh bí đỏ hầm xương - bổ khí huyết, tăng đề kháng

• Nguyên liệu: Bí đỏ, xương ống hoặc sườn non, hành, gừng, nấm hương.

• Công dụng: Tốt cho người thiếu máu, mới ốm dậy hoặc phụ nữ sau sinh. Nấm hương hỗ trợ tăng cường miễn dịch, giảm mỡ máu.

Bí đỏ hầm đậu xanh - thanh nhiệt, dưỡng tâm

• Nguyên liệu: Bí đỏ, đậu xanh đã cà vỏ, đường phèn hoặc muối.

• Công dụng: Là món ăn thích hợp trong mùa hè, giúp mát gan, giải độc, dưỡng tâm an thần. Đặc biệt tốt với người bị mất ngủ, tâm phiền.

Sinh tố bí đỏ sữa tươi - tăng cường trí não, tốt cho trẻ nhỏ

• Nguyên liệu: Bí đỏ hấp chín, sữa tươi, mật ong hoặc đường.

• Công dụng: Cung cấp vitamin A, sắt, kẽm – rất tốt cho thị lực và trí não của trẻ nhỏ.

Một số bài thuốc dân gian từ bí đỏ

- Chữa đau đầu, nhức đầu, chóng mặt: Nấu 100g bí đỏ hầm với 100g đuôi heo và 40g đậu phộng. Hầm trong nồi áp suất cho đến khi nhừ rồi mang ra ăn,

- Chữa đái tháo đường: Có thể nướng bí đỏ cho khô, nghiền bột. Uống với nước đun sôi. Mỗi lần 6-8g, ngày 2 lần.

Hoặc dùng: Bí đỏ 250g nấu thành canh ăn hết, ngày 2 lần sáng tối, liên tục trong 1 tháng.

- Chữa ho khan, ho đàm do phế yếu: Bí đỏ 100g, đậu phụng 40g, hầm ăn tuần vài lần.

- Chữa rối loạn mỡ máu: Bí đỏ 100-150g, dùng sống, cho vào máy xay sinh tố cùng với 250ml nước đun sôi để nguội, làm thành sinh tố bí đỏ( không cho đường), uống trước khi ăn sáng, liên tục trong 1 tháng.

Bí đỏ có thể chữa đái tháo đường, rối loạn mỡ máu...

- Chữa đau dây thần kinh liên sườn: Bí đỏ (vừa đủ), hấp chín, nghiền nát, đắp vào chỗ đau.

- Hỗ trợ chữa viêm gan: Dùng 200g bí đỏ nấu chung với 100g gan heo. Ninh thật nhừ giống cháo rồi ăn.

- Chữa viêm khí quản mạn tính, hen phế quản: Bí đỏ 1 quả (chừng 500g), mật ong 60g, đường phèn 30g. Khoét 1 lỗ ở đầu quả bí. Lấy một phần ruột bí ra. Cho đường và mật ong vào trong quả bí, đậy lại bằng miếng bí đã cắt ra. Đun một tiếng đồng hồ rồi lấy ra. Ngày 2 buổi sáng và tối ăn hết. Dùng liên tục trong 7-10 ngày.

- Hỗ trợ điều trị huyết áp cao, viêm thận mạn tính, xơ gan: Bí ngô 250g rửa sạch, cắt miếng. Cho thêm đường trắng, trộn đều. Đun chín ăn. Phối hợp với thuốc để điều trị.

- Bệnh sán lá: Bí đỏ 60-120g, cau khô 60-100g, sunfat natri ngậm nước 15g. Sáng sớm khi chưa ăn gì mang bí ra nhai, nuốt cả vỏ lẫn hạt, hoặc nghiền nhỏ uống với nước sôi để nguội, 2 giờ sau uống tiếp nước sắc cau đặc, nửa giờ sau pha sunfat natri với nước sôi để nguội uống tiếp, nói chung chỉ uống 1 lần là sán ra.

- Chữa lở loét sưng đau và bị bỏng nhẹ: Ruột bí đỏ, sunfatnatri vừa đủ, giã nát bôi lên vết thương. Hoặc bí đỏ vắt lấy nước bôi chỗ đau.

- Phòng u xơ tiền liệt tuyến: Ngày ăn khoảng 100g hạt bí ngô bằng cách rang bóc vỏ ăn vào lúc đói, ăn liên tục nhiều ngày.

* Lưu ý: Mặc dù là thực phẩm lành tính, nhưng không nên ăn quá nhiều bí đỏ trong thời gian dài vì dễ gây đầy bụng do chứa nhiều tinh bột và beta-caroten. Với người tỳ vị hư yếu (hay lạnh bụng, tiêu hóa kém), cần chế biến kỹ, tránh ăn sống hoặc ăn khi còn lạnh.