Nâng cao an toàn thực phẩm tại các làng nghề chế biến truyền thống

Thực tế này cho thấy yêu cầu cấp thiết phải chuẩn hóa quy trình sản xuất, ứng dụng khoa học công nghệ và nâng cao nhận thức của người dân trong toàn chuỗi chế biến.

Những nguy cơ hiện hữu từ sản xuất thủ công

Ghi nhận tại nhiều làng nghề chế biến nông sản truyền thống cho thấy mô hình sản xuất hộ gia đình vẫn phổ biến, quy mô nhỏ lẻ, thiếu đồng bộ về thiết bị, nhà xưởng và quy trình kiểm soát. Không ít cơ sở vẫn tận dụng sân vườn, lối đi để sơ chế nguyên liệu; công đoạn phơi sấy phụ thuộc thời tiết; dụng cụ chứa đựng không đảm bảo yêu cầu kỹ thuật. Đây chính là nguyên nhân gây ô nhiễm chéo, nhiễm vi sinh vật và làm giảm chất lượng sản phẩm.

Ông Nguyễn Văn Thụ, chủ cơ sở chế biến miến dong ở một làng nghề lâu năm, thẳng thắn chia sẻ: “Ngày trước làm thủ công, trời nắng thì phơi, trời mưa thì đành chờ. Giờ yêu cầu cao hơn, nếu không cải thiện quy trình sẽ khó giữ khách hàng”.

Thực tế cũng cho thấy nhiều sản phẩm từ làng nghề dù mang hương vị đặc trưng nhưng chưa đáp ứng đồng đều các tiêu chí về vệ sinh an toàn thực phẩm, khiến sức cạnh tranh trên thị trường còn hạn chế.

Nâng cao an toàn thực phẩm tại các làng nghề chế biến truyền thống

Đổi mới công nghệ – giải pháp cốt lõi nâng tầm sản phẩm

Trong bối cảnh yêu cầu thị trường ngày càng khắt khe, việc ứng dụng khoa học kỹ thuật là giải pháp thiết yếu giúp làng nghề chuyển mình. Nhiều địa phương đã đầu tư lò sấy liên hoàn, máy tách vỏ, hệ thống lọc nước, dây chuyền đóng gói kín… giúp giảm nhân công, rút ngắn thời gian sản xuất và đặc biệt là kiểm soát được yếu tố vệ sinh.

Theo chuyên gia của Viện Công nghiệp Thực phẩm, việc áp dụng các quy trình GMP và HACCP không chỉ nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn mở ra cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng nông sản trong nước và xuất khẩu.

Bên cạnh đó, các lớp tập huấn về quy trình sản xuất nông sản an toàn, nhận diện rủi ro thực phẩm và kỹ năng xử lý sự cố cũng được tổ chức thường xuyên, giúp người dân thay đổi thói quen sản xuất, từng bước tiếp cận phương pháp chế biến hiện đại.

Tăng cường quản lý và truyền thông để bảo đảm sức khỏe cộng đồng

Cùng với nỗ lực của người dân và doanh nghiệp, vai trò của cơ quan quản lý Nhà nước ngày càng quan trọng. Nhiều tỉnh đã triển khai kiểm tra định kỳ, hướng dẫn cơ sở hoàn thiện hồ sơ tự công bố, truy xuất nguồn gốc và nhãn mác sản phẩm. Các mô hình điểm về chuỗi sản xuất nông sản sạch tại một số làng nghề cho thấy hiệu quả rõ rệt: môi trường sản xuất cải thiện, sản phẩm đạt chuẩn, niềm tin của người tiêu dùng tăng lên.

Các chiến dịch truyền thông cộng đồng cũng được triển khai sâu rộng nhằm nâng cao nhận thức về việc sử dụng thực phẩm an toàn, chọn mua sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng và khuyến khích làng nghề áp dụng công nghệ mới.

Hướng tới làng nghề phát triển bền vững

Việc nâng cao an toàn thực phẩm tại làng nghề không chỉ là trách nhiệm sản xuất mà còn liên quan trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng và uy tín của sản phẩm địa phương. Khi các cơ sở mạnh dạn đầu tư công nghệ, khi mỗi hộ sản xuất thay đổi từ những thao tác nhỏ nhất, và khi cơ quan quản lý giám sát chặt chẽ hơn, làng nghề truyền thống sẽ có cơ hội bước sang giai đoạn phát triển mới – chuyên nghiệp, hiện đại và bền vững hơn.

Trong bối cảnh hội nhập, yêu cầu của thị trường ngày càng cao, các làng nghề chỉ có thể giữ được giá trị đặc trưng khi sản phẩm đạt chuẩn chất lượng và an toàn. Đó chính là con đường để nông thôn phát triển mạnh, để danh tiếng của sản phẩm truyền thống tiếp tục vang xa./.