Nghề nghiệp giữa dòng chảy thuật toán: Livestream có gì để sống lâu?

Livestream: Một mô hình lao động của thời đại

Theo báo cáo từ Statista, đến năm 2024, quy mô thị trường livestream toàn cầu đã vượt mốc 250 tỷ USD, phản ánh tốc độ tăng trưởng vượt bậc của lĩnh vực này trong hệ sinh thái số. Khu vực châu Á – đặc biệt là Trung Quốc, Hàn Quốc và Đông Nam Á – đang giữ vai trò đầu tàu nhờ mức độ phổ cập công nghệ cao và sự năng động của lực lượng người dùng trẻ.

Tại Việt Nam, livestream đang chuyển dịch rõ rệt từ một hình thức giải trí đơn thuần thành một mô hình lao động nền tảng với giá trị kinh tế rõ rệt. Người làm nghề không chỉ dừng lại ở bán hàng, mà còn mở rộng sang các lĩnh vực như làm đẹp, tư vấn tâm lý, giáo dục kỹ năng, giao lưu tương tác, hay thậm chí là chia sẻ đời sống thường nhật, tất cả đều có thể trở thành nội dung tạo ra thu nhập, nếu biết cách vận hành và giữ chân khán giả.

Trong đó, thế hệ Gen Z là lực lượng nòng cốt. Báo cáo từ DataReportal cho thấy hơn 60% lực lượng sáng tạo nội dung số tại Việt Nam thuộc nhóm dưới 30 tuổi. Riêng với nữ giới, Meta năm 2023 ghi nhận 48% creator livestream là nữ, tập trung cao ở các nhóm beauty, lifestyle, chăm sóc sức khoẻ và chia sẻ cảm xúc cá nhân.

Nữ giới chiếm gần 50% content creator, tập trung ở các mảng beauty, lifestyle và chia sẻ cảm xúc cá nhân.

Sự tham gia đông đảo của Gen Z phản ánh rõ xu hướng dịch chuyển trong thị trường lao động: từ phụ thuộc vào doanh nghiệp sang chủ động tạo việc làm thông qua nền tảng số. Điều này cho thấy khả năng thích ứng nhanh với công nghệ và tư duy nghề nghiệp độc lập của thế hệ trẻ và Quỳnh Như là ví dụ điển hình.

Nguyễn Quỳnh Như (sinh năm 2001, Khánh Hòa) là một trong nhiều gương mặt Gen Z đang lựa chọn livestream và sáng tạo nội dung làm hướng đi nghề nghiệp. Bắt đầu từ những buổi trò chuyện đời thường, cô chia sẻ cảm xúc, câu chuyện cá nhân và kết nối với người xem như những người bạn thân quen. Không nổi bật về xuất phát điểm, nhưng chính sự gần gũi, chân thành và đều đặn đã giúp cô từng bước xây dựng được cộng đồng khán giả ổn định trong không gian số.

“Ban đầu, mình nghĩ chỉ cần dễ nhìn và nói chuyện tự nhiên là có thể giữ chân người xem. Nhưng càng làm lâu, mình càng nhận ra: nếu không mang lại cảm xúc hoặc giá trị thật sự, khán giả sẽ rời đi mà không do dự”, Như thẳng thắn nhìn lại.

Nguyễn Quỳnh Như – đại diện cho thế hệ sáng tạo Gen Z, chọn con đường chậm mà chắc để khẳng định mình trong không gian số

Câu chuyện của Như là hình ảnh thu nhỏ của rất nhiều bạn trẻ khác: bước vào nghề với sự hào hứng, nhưng sớm phải đối mặt với áp lực duy trì hình ảnh, lịch phát sóng khắc nghiệt, sự cạnh tranh cao, và thuật toán lạnh lùng chỉ ưu tiên những ai thực sự hiểu cách vận hành nội dung.

Nhận thấy sự cạnh tranh lớn, Nguyễn Quỳnh Như nhanh chóng chuyển hướng từ livestream tự phát sang làm nội dung có kịch bản, theo mùa và bám sát phản hồi người xem. Cô chọn đi vào mảng beauty review kết hợp kể chuyện, một hướng ít cạnh tranh nhưng giàu tiềm năng. Nhờ duy trì sự đều đặn và chân thành, Như dần xây dựng được nhóm khán giả trung thành trên không gian số.

Trong thời đại mà thuật toán chi phối khả năng hiển thị và tiếp cận người dùng, livestream đã trở thành một cuộc chơi không chỉ cần đam mê, mà đòi hỏi tư duy chiến lược như một doanh nghiệp nhỏ. Người làm nghề không chỉ cần nội dung hấp dẫn, mà còn phải có kỹ năng đo lường, hiểu hành vi khán giả, quản lý thời gian và sức khoẻ, xây dựng hình ảnh cá nhân và liên tục làm mới bản thân. Điều đáng chú ý là phần lớn những người sáng tạo nội dung như Như không xuất thân từ ngành truyền thông, marketing hay công nghệ. Họ bắt đầu bằng bản năng, học qua trải nghiệm, điều chỉnh sau mỗi sai sót và dần tích lũy kỹ năng qua từng phiên phát sóng. Chính quá trình va chạm thực tế đã trở thành "trường học" giúp họ trưởng thành. Trong một môi trường mà sự nổi tiếng có thể đến nhanh và biến mất cũng chóng vánh, Nguyễn Quỳnh Như lựa chọn cách phát triển bền vững: không chiêu trò, không đặt mục tiêu lan truyền bằng mọi giá.

“Mỗi ngày mình cố gắng một chút, không cần ồn ào, chỉ cần người xem cảm thấy thật”, cô chia sẻ.

Livestream, hay rộng hơn là sáng tạo nội dung số, đang từng bước xóa nhòa ranh giới giữa công việc truyền thống và công việc trên nền tảng. Người làm nghề không cần một văn phòng cố định, nhưng lại vận hành như một công ty mini, có chiến lược, có KPI, có lịch trình và cả trách nhiệm với khán giả.

Với hàng triệu người trẻ trên thế giới, đặc biệt là tại Việt Nam, đây không còn là xu hướng tạm thời mà là cách tiếp cận nghề nghiệp của một thế hệ mới. Họ không chỉ làm việc, mà còn tạo ra hệ sinh thái riêng, từ nội dung, cộng đồng, thương hiệu cá nhân cho đến hợp tác với các nhãn hàng.

Nguyễn Quỳnh Như là một ví dụ tiêu biểu cho thế hệ lao động nền tảng: bắt đầu với điều kiện đơn giản, cô từng bước xây dựng vị thế trong thị trường số. Không dựa vào hiệu ứng lan truyền nhất thời, hành trình của cô được định hình bằng sự bền bỉ, đầu tư nghiêm túc và tinh thần làm nghề chuyên nghiệp.