Những bài thuốc quý từ cây Ké đầu ngựa không phải ai cũng biết

Cây ké đầu ngựa hay còn được gọi là thương nhĩ tử (Trung Quốc), phắt ma (Thổ)… Cây ké đầu ngựa thuộc họ cúc Asteraceae được dùng quả và toàn bộ phận trên mặt đất của cây làm nhiều bài thuốc quý không phải ai cũng biết.
Những bài thuốc quý từ cây Ké đầu ngựa không phải ai cũng biết
Hình ảnh cây ké đầu ngựa. (Ảnh internet)

Đặc điểm hình dạng cây ké đầu ngựa

Cây ké đầu ngựa là một cây nhỏ, cao độ 2m thân có khía rãnh. Lá mọc so le, phiến lá hơi 3 cạnh, mép có răng cưa có chỗ khía hơi sâu thành 3-5 thùy, có lông ngắn cứng. Cụm hoa hình đầu có thứ lưỡng tính ở phía trên, có thứ chỉ gồm có hai hoa cái nằm trong hai lá bắc dày và có gai. Quả giả hình thoi, có móc, có thể móc vào lông động vật.

Phân bố, thu hái và chế biến thủ nào

Cây ké này mọc hoang ở khắp nơi trong nước ta (đất hoang, bờ ruộng, bờ đường). Hái cả cây trừ bỏ rễ phơi hay sấy khô. Hoặc chỉ hái quả chín rồi phơi hay sấy khô điện.

Thành phần hóa học

Mới biết rằng trong quả ké có chừng 30% chất béo, 1,27% một chất glucozit gọi là xanthostrumarin tương ứng với chất datixin, chưa rõ tính chất, 3,3% nhựa và vitamin C

Theo Xốcôlôv (1952), trong quả và cây ké ở Liên Xô đều chứa ancaloit, nhưng theo sự phân tích của hệ dược Viện Y học Bắc Kinh (1958), trong quả ké có một chất saponin (glucozit), không có ancaloit.

Năm 1974, Khfagy (1974, Planta medica 8,75) đã tách từ trong ké một nhóm sesquitecpen chưa no, lacton có khung xanthonolit: Xanthinin (độ chảy 123-124), xanthanola và izoxanthanola.

Quả ké chứa Carboxy atractylozit ở dạng muối có tác dụng hạ đường huyết rất mạnh, có độc tính. Toàn cây chứa nhiều iốt. Trong hai năm 1969 và 1970, Đỗ Tất Lợi, Phạm Kim Loan và Nguyễn Văn Cát (Trường Đại học Dược khoa Hà Nội) đã định tính và định lượng iốt trong cây ké Việt Nam thấy rằng, dù cây ké mọc ở miền núi, hay đồng bằng, gần biển hay xa biển đều có chứa iốt với hàm lượng khá cao, 1g lá hoặc thân chứa trung bình 200 microgam, 1g quả chứa 220-230 microgam, nước sắc 15 phút cô thành cao chứa 300 microgam trong 1g cao: Nếu nấu lâu 5 giờ có thể chứa tới 420-430 microgam trong 1g cao. Trên cơ sở phân tích này đã đề nghị dùng ké gort núb n trong điều trị bướu cổ.

Tác dụng dược lý

Theo kinh nghiệm lâm sàng ở Sở Da liễu Nam Xương - Giang Tây, 1959 đã sử dụng cao quả ké chữa 22 trường hợp bệnh ngoài da, kết quả khỏi hẳn 11, đỡ rõ rệt 8, có tiến bộ 3, không có trường hợp nào không có kết quả rõ rệt.

Trong hai năm 1969, 1970 Tổng cục Lâm còn nghiệp Việt Nam đã dùng cao ké chế thành viên chữa bướu cổ tại một số lâm trường miền núi. Kết quả đạt trên 80%.

Qua một số tài liệu cho thấy, quả ké dùng chữa những trường hợp da xù xì màu đỏ như bị hủi. Tại nhiều vùng ở Việt Nam, Liên Xô cũ và Trung Quốc nhân dân vẫn dùng ké uống chữa mẩn ngứa, mụn nhọt và bướu cổ.

Những bài thuốc quý từ cây Ké đầu ngựa không phải ai cũng biết
Hình ảnh quả ké đầu ngựa. (Ảnh internet).

Công dụng liều dùng

Theo tài liệu cổ, ké có vị ngọt, tính ôn, hơi có bị độc. Vào phế kinh, có tác dụng làm ra mồ hôi, tán phong, dùng trong các chứng phong hàn, đau nhức, phong thấp, tê dại, mờ mắt, chân tay co dật, uống lâu ích khí. Phàm không phải phong nhiệt chớ dùng. Trong sách cổ nói dùng ké phải kiêng thịt lợn. Nếu dùng thịt lợn cùng khi uống ké thì khắp mình sẽ nổi quầng đỏ.

Hiện nay ké là một vị thuốc thường dùng trong nhân dân Việt Nam, Trung Quốc chữa mụn nhọt, lở loét, bướu cổ, ung thư phát bối (đằng sau lưng), mụn nhọt không đầu, đau răng, đau cổ họng, viêm mũi.

Nhân dân Liên Xô cũ dùng ké đầu ngựa chữa bướu cổ, các bệnh mụn nhọt, nấm tóc, hắc lào, lỵ và đau răng.

Nhân dân ta và Trung Quốc thường chế thành cao thương nhĩ, còn gọi là vạn ứng cao. Cụ thể cách làm như sau: Từ tháng 5 đến tháng 9, hái toàn cây về phơi khô, cắt nhỏ nấu với nước, lọc và cô thành cao mềm. Cao dễ lên men, đóng chai thường phụt bật nút lên. Khi uống hòa với nước âm ấm, mỗi ngày từ 6 đến 8g cao. Uống luôn từ nưả tháng đến hai tháng.

Có thể chế thành thuốc viên thương nhĩ hoàn như sau: Bỏ rễ, rửa sạch, cắt ngắn cho vào nồi nấu với nước sôi trong một giờ, lọc lấy nước, bã còn lại thêm nước, nấu sôi một giờ nữa, lọc và con tại nem nước, ngu soi một 8 năm ép lấy hết nước. Hợp cả 2 nước lại, cô thành cao mềm. Khi nào lấy que thủy tinh nhúng vào cao, nào nhỏ lên giấy, giọt cao không loang ra nữa là được. Sau đó thêm vừa đủ bột vào (chừng 1/3 lượng cao) trộn đều chế thành viên.

Trước khi ăn cơm thì uống. Ngày uống 3 lần, mỗi lần uống 16-20g. Theo sách cổ, uống cao thương nhĩ phải kiêng thịt lợn, thịt ngựa sợ độc. Thực tế, tại Bệnh viện Giang Tây (Trung Quốc) bệnh nhân uống thuốc không kiêng thịt vẫn không xảy ra hiện tượng độc nào mà thuốc vẫn có tác dụng tốt. Thuốc cao và thuốc viên nói trên chuyên chữa lở loét, mụn nhọt.

Đơn thuốc từ cây đầu ngựa dùng trong nhân dân

Chữa đau răng: Sắc nước quả ké, ngậm lâu lại nhổ. Ngậm nhiều lần.

Mũi chảy nước trong, đặc: Quả ké sao vàng tán bột. Ngày uống 4-8g.

Chữa thủy thũng, bí tiểu tiện: Thương nhĩ tử, thiêu tồn tính, đình lịch. Hai vị bằng nhau, tán nhỏ. Uống với nước mỗi lần 8g, ngày hai lần.

Chữa bướu cổ: Ngày uống 4-5g quả hay cây ké dưới dạng thuốc sắc (đun sôi, giữ sôi 15 phút)./.

Ánh Nguyệt (T/H)

Tin liên quan

Ké đầu ngựa là loài cây mọc hoang nhưng có tác dụng trị bệnh

Ké đầu ngựa là loài cây mọc hoang nhưng có tác dụng trị bệnh

Ké đầu ngựa là một trong những vị thuốc đầu tay của các thầy thuốc Đông y trong chữa trị các bệnh ngoài da, viêm mũi xoang dị ứng, bướu cổ...
Thương nhĩ - loại cây mọc hoang khắp nơi nhưng có nhiều công dụng đặc biệt tốt cho sức khoẻ

Thương nhĩ - loại cây mọc hoang khắp nơi nhưng có nhiều công dụng đặc biệt tốt cho sức khoẻ

Thương nhĩ tử hay gọi là Ké đầu ngựa, một loại cây mọc hoang ở khắp Việt Nam nhưng có tác dụng rất thần ky cho các chứng bệnh như Viêm xoang, đau khớp,..
Công dụng và bài thuốc chữa bệnh từ cây ké đầu ngựa

Công dụng và bài thuốc chữa bệnh từ cây ké đầu ngựa

Cây ké đầu ngựa còn có tên gọi khác là thương nhĩ tử, xương nhĩ, thương nhĩ, phắc ma, mac nháng (Tày). Cây có vị cay đắng, tính ấm, hơi có độc. Ké đầu ngựa được ứng dụng làm thuốc để điều trị nhiều loại bệnh lý khác nhau.

Cùng chuyên mục

Vai trò của nông sản sạch trong phòng ngừa bệnh mạn tính

Vai trò của nông sản sạch trong phòng ngừa bệnh mạn tính

Nhiều nghiên cứu y học đã chỉ ra rằng, chế độ ăn uống không lành mạnh, lạm dụng thực phẩm chế biến sẵn, thực phẩm chứa dư lượng hóa chất chính là một trong những nguyên nhân sâu xa thúc đẩy sự bùng phát của các bệnh mạn tính.
Ăn nông sản theo mùa – bí quyết dinh dưỡng tự nhiên của người Việt

Ăn nông sản theo mùa – bí quyết dinh dưỡng tự nhiên của người Việt

Trong dòng chảy của đời sống hiện đại, khi thực phẩm có thể được bày bán quanh năm, thói quen ăn nông sản theo mùa của người Việt dường như đang dần mai một. Tuy nhiên, dưới góc nhìn khoa học dinh dưỡng và y tế dự phòng, đây không chỉ là một tập quán truyền thống, mà còn là bí quyết dinh dưỡng tự nhiên giúp con người thích nghi với môi trường, tăng cường sức khỏe và phòng ngừa bệnh tật một cách bền vững.
Rau củ quả Việt Nam – “lá chắn xanh” cho hệ tiêu hóa và tim mạch

Rau củ quả Việt Nam – “lá chắn xanh” cho hệ tiêu hóa và tim mạch

Trong bối cảnh các bệnh lý về hệ tiêu hóa và tim mạch ngày càng gia tăng, đặc biệt ở nhóm người trẻ và người trung niên, việc điều chỉnh chế độ ăn uống được xem là giải pháp bền vững, ít tốn kém nhưng mang lại hiệu quả lâu dài. Trong đó, rau củ quả Việt Nam – nguồn thực phẩm quen thuộc, dễ tiếp cận – đang ngày càng được các chuyên gia dinh dưỡng đánh giá cao nhờ vai trò quan trọng trong việc bảo vệ đường ruột, ổn định tim mạch và nâng cao sức khỏe tổng thể.
Ngũ cốc nguyên cám – “nền móng” của chế độ ăn lành mạnh

Ngũ cốc nguyên cám – “nền móng” của chế độ ăn lành mạnh

Trong bối cảnh các bệnh mạn tính không lây như đái tháo đường, tim mạch, béo phì ngày càng gia tăng, dinh dưỡng hợp lý đang được xem là “chìa khóa” quan trọng giúp bảo vệ và nâng cao sức khỏe. Trong đó, ngũ cốc nguyên cám – nhóm thực phẩm quen thuộc nhưng chưa được sử dụng đúng mức – đang được các chuyên gia dinh dưỡng khẳng định là nền móng của chế độ ăn lành mạnh, góp phần nuôi dưỡng cơ thể một cách bền vững và khoa học.
Thực phẩm bản địa và giá trị dinh dưỡng bị lãng quên

Thực phẩm bản địa và giá trị dinh dưỡng bị lãng quên

Trong dòng chảy của đời sống hiện đại, khi thực phẩm công nghiệp, đồ ăn nhanh và nông sản nhập khẩu ngày càng phổ biến, nhiều thực phẩm bản địa của Việt Nam – từng gắn bó mật thiết với bữa ăn truyền thống – đang dần bị lãng quên. Đáng nói, không ít trong số đó lại sở hữu giá trị dinh dưỡng cao, phù hợp với thể trạng người Việt và có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Nông sản giàu chất chống oxy hóa – chìa khóa làm chậm quá trình lão hóa tự nhiên

Nông sản giàu chất chống oxy hóa – chìa khóa làm chậm quá trình lão hóa tự nhiên

Lão hóa là quy luật tự nhiên không thể đảo ngược, nhưng hoàn toàn có thể làm chậm nếu con người biết chăm sóc cơ thể đúng cách. Bên cạnh lối sống khoa học, vận động hợp lý và tinh thần tích cực, chế độ ăn giàu chất chống oxy hóa từ nông sản đang được giới chuyên môn đánh giá là một trong những giải pháp bền vững, an toàn và phù hợp với thể trạng người Việt để bảo vệ sức khỏe và kéo dài tuổi xuân.

Các tin khác

So sánh giá trị dinh dưỡng giữa nông sản hữu cơ và nông sản thông thường

So sánh giá trị dinh dưỡng giữa nông sản hữu cơ và nông sản thông thường

Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến sức khỏe và an toàn thực phẩm, nông sản hữu cơ đang dần trở thành lựa chọn ưu tiên của nhiều gia đình. Tuy nhiên, không ít ý kiến cho rằng nông sản hữu cơ chỉ khác nông sản thông thường ở cách canh tác và giá thành, còn giá trị dinh dưỡng thì không có nhiều chênh lệch.
[Infographic] Cách phòng ngừa đột quỵ khi trời lạnh

[Infographic] Cách phòng ngừa đột quỵ khi trời lạnh

Khi trời lạnh, nguy cơ đột quỵ có xu hướng gia tăng do thời tiết làm co mạch, tăng huyết áp và dễ hình thành cục máu đông. Để chủ động phòng ngừa, đặc biệt với người cao tuổi và người có bệnh nền tim mạch, cần lưu ý các biện pháp sau.
Thúc đẩy phong trào chạy bộ và lan tỏa năng lượng tích cực tại Việt Nam

Thúc đẩy phong trào chạy bộ và lan tỏa năng lượng tích cực tại Việt Nam

Mới đây, Herbalife Việt Nam, với mục tiêu trở thành công ty, cộng đồng và nền tảng hàng đầu về sức khỏe và thể chất, tiếp tục là nhà tài trợ chính của “Giải bán marathon Quốc tế Việt Nam tài trợ bởi Herbalife 2026”, tổ chức tại trung tâm Hà Nội trong ngày đầu tiên của năm mới.
Chủ động bảo vệ sức khỏe cộng đồng và người lao động trong mùa lạnh

Chủ động bảo vệ sức khỏe cộng đồng và người lao động trong mùa lạnh

Khi các đợt không khí lạnh tăng cường, thời tiết chuyển sang rét đậm, rét hại, sức khỏe của người dân và người lao động lại đứng trước nhiều nguy cơ bị đe dọa. Nhiệt độ xuống thấp, gió lạnh kéo dài, độ ẩm cao và tình trạng thiếu ánh nắng mặt trời không chỉ gây ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho nhiều loại bệnh phát sinh, đặc biệt là các bệnh đường hô hấp và bệnh mạn tính.
Bộ Y tế cảnh báo 3 dịch bệnh tăng mạnh dịp Tết

Bộ Y tế cảnh báo 3 dịch bệnh tăng mạnh dịp Tết

Báo cáo công tác y tế tháng 12 đánh giá tình hình dịch bệnh đang diễn biến phức tạp. Thời tiết chuyển mùa kết hợp với mật độ giao thương gia tăng dịp cuối năm tạo điều kiện thuận lợi cho các tác nhân gây bệnh lây lan, đặc biệt qua đường hô hấp và tiêu hóa.
Thực hiện thành công ca can thiệp tim bào thai lần thứ 13

Thực hiện thành công ca can thiệp tim bào thai lần thứ 13

Ngày 6/1, Bệnh viện Từ Dũ TP Hồ Chí Minh phối hợp với Bệnh viện Nhi đồng 1 đã thực hiện thành công ca thông tim can thiệp điều trị tim bẩm sinh nặng cho bào thai thứ 13. Ca can thiệp đánh dấu thêm một bước tiến quan trọng trong việc làm chủ các kỹ thuật can thiệp tim mạch bào thai phức tạp ngay từ trong bụng mẹ.
Top thực phẩm giàu chất béo tốt, hỗ trợ sức khỏe tim mạch

Top thực phẩm giàu chất béo tốt, hỗ trợ sức khỏe tim mạch

Chất béo không phải lúc nào cũng là “kẻ thù” của sức khỏe tim mạch. Trên thực tế, nhiều loại chất béo tốt có khả năng làm giảm cholesterol xấu, góp phần phòng ngừa các bệnh tim mạch - nguyên nhân gây tử vong hàng đầu hiện nay.
Danh mục 35 bệnh nghề nghiệp mới được hưởng bảo hiểm xã hội

Danh mục 35 bệnh nghề nghiệp mới được hưởng bảo hiểm xã hội

Bộ Y tế vừa ban hành Thông tư 60/2025/TT-BYT về bệnh nghề nghiệp được hưởng bảo hiểm xã hội và hướng dẫn chẩn đoán, giám định mức suy giảm khả năng lao động do bệnh nghề nghiệp.
Xu hướng sống khỏe tại Dubai: Vì sao giới tinh hoa chọn Kiềm thảo dược Saphia

Xu hướng sống khỏe tại Dubai: Vì sao giới tinh hoa chọn Kiềm thảo dược Saphia

(SKV) - Giữa nhịp sống xa hoa của Dubai – nơi những tòa tháp chọc trời mọc lên từ sa mạc, nơi chuẩn mực sống thượng lưu luôn được tái định nghĩa – một xu hướng mới đang âm thầm định hình: chăm sóc sức khỏe cao cấp dựa trên giá trị tự nhiên và bền vững.
Trung tâm hỗ trợ sinh sản - Bệnh viện sản – nhi tỉnh Lào Cai: Mở ra cơ hội làm cha, làm mẹ cho các cặp vợ chồng hiếm muộn

Trung tâm hỗ trợ sinh sản - Bệnh viện sản – nhi tỉnh Lào Cai: Mở ra cơ hội làm cha, làm mẹ cho các cặp vợ chồng hiếm muộn

(SKV) - Tháng 4/2025, Bộ Y tế chính thức công nhận Bệnh viện Sản – Nhi tỉnh Lào Cai đủ điều kiện thực hiện kỹ thuật thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) đã đánh dấu bước phát triển quan trọng của y tế chuyên sâu tại địa phương, đồng thời mở ra cơ hội điều trị vô sinh, hiếm muộn ngay tại tỉnh cho hàng nghìn cặp vợ chồng.
Xem thêm
Chi hội Nam y tỉnh An Giang tổng kết hoạt động năm 2025, đề ra mục tiêu phát triển vững mạnh trong năm 2026

Chi hội Nam y tỉnh An Giang tổng kết hoạt động năm 2025, đề ra mục tiêu phát triển vững mạnh trong năm 2026

Thực hiện chương trình công tác năm 2025, Chi hội Nam y tỉnh An Giang đã tổ chức Hội nghị tổng kết hoạt động vào ngày 03/01/2025 tại phường Tân Châu, tỉnh An Giang.
Hội Nam y Việt Nam: Dấu ấn hoạt động năm 2025 và mục tiêu trọng tâm năm 2026

Hội Nam y Việt Nam: Dấu ấn hoạt động năm 2025 và mục tiêu trọng tâm năm 2026

Năm 2025 ghi dấu một giai đoạn hoạt động sôi động, nhiều điểm nhấn của Hội Nam y Việt Nam trong bối cảnh phong trào bảo tồn, phát triển y học cổ truyền và Nam y tiếp tục nhận được sự quan tâm của xã hội.
Viện Nghiên cứu Y Dược học Tuệ Tĩnh: Trang trọng Lễ kỷ niệm 5 năm thành lập và Hội thảo khoa học Kế thừa di sản Đại Danh y Tuệ Tĩnh

Viện Nghiên cứu Y Dược học Tuệ Tĩnh: Trang trọng Lễ kỷ niệm 5 năm thành lập và Hội thảo khoa học Kế thừa di sản Đại Danh y Tuệ Tĩnh

(SKV) - Trong không khí trang trọng và phấn khởi, sáng ngày 21/12 Viện Nghiên cứu Y Dược học Tuệ Tĩnh đã long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 5 năm thành lập gắn với Hội thảo khoa học “Kế thừa, phát huy di sản Đại danh y – Thiền sư Tuệ Tĩnh trong nghiên cứu và phát triển Y Dược học cổ truyền”. Sự kiện là dấu mốc quan trọng, nhìn lại chặng đường hình thành – phát triển của Viện, đồng thời mở ra những định hướng mới cho y dược học cổ truyền Việt Nam trong giai đoạn hội nhập và đổi mới.
Lan tỏa phong trào thi đua khi trí thức, nhà khoa học và doanh nghiệp cùng đồng hành

Lan tỏa phong trào thi đua khi trí thức, nhà khoa học và doanh nghiệp cùng đồng hành

Hội nghị Khối thi đua số 7 của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam diễn ra ngày 20/12 tại Hà Nội.
Hội Nam Y Việt Nam và hành trình lan tỏa yêu thương đến 280 hộ đồng bào Rục ở Kim Phú (Quảng Trị)

Hội Nam Y Việt Nam và hành trình lan tỏa yêu thương đến 280 hộ đồng bào Rục ở Kim Phú (Quảng Trị)

Trong hai ngày 12 và 13/12/2025, Hội Nam Y Việt Nam đã thực hiện một hành trình thiện nguyện đặc biệt, mang theo khoảng 20 tấn hàng hóa với tổng trị giá hơn 500 triệu đồng đến với đồng bào Rục tại xã Kim Phú, tỉnh Quảng Trị.
Phiên bản di động