Phát hiện bào quan mới có ảnh hưởng tới khứu giác

Giải phóng tế bào với những protein tải nạp thông qua ống kính phóng đại của kính hiển vi điện tử. Ảnh: Devendra Kumar Maurya/ https://suckhoeviet.org.vn/

Staffan Bohm, Giáo sư tại Khoa Sinh học Phân tử tại Đại học Umeå (Thụy Điển), cho biết: "Điều kiện tiên quyết để tìm ra phương pháp điều trị suy giảm khứu giác là phải hiểu rõ cách thức hoạt động của bào quan này".

Những vi cơ quan này trước giờ chưa từng thấy, đã được các nhà nghiên cứu phát hiện ra trong tế bào thần kinh. Các nhà nghiên cứu đã đặt tên cho bào quan mới là bộ chuyển đổi đa bào. Phát hiện này được thực hiện nhờ công nghệ kính hiển vi độc đáo của Đại học Umeå.

Bào quan là những "máy trạm" riêng biệt bên trong tế bào, có thể sánh với các cơ quan khác nhau của cơ thể. Tức là, bào quan khác nhau đảm nhiện chức năng và nhiệm vụ khác nhau trong tế bào. Hầu hết các bào quan là tên gọi chung dành cho các loại vi cơ quan khác nhau, nhưng cũng có những bào quan có chức năng cụ thể, chỉ hoạt động trong một số loại tế bào. Các tế bào thần kinh khứu giác có các lông mao dài nhô ra trong khoang mũi và chứa các protein liên kết các chất gây mùi, từ đó khởi tạo các xung thần kinh tới não. Quá trình chuyển đổi mùi thành các xung thần kinh được gọi là sự tải nạp. Đối với phát hiện mới, các bào quan chỉ chứa các protein truyền tải.

Vai trò của việc tải nạp là lưu trữ và giữ cho các protein tải nạp tách biệt với nhau cho đến khi chúng được sử dụng. Sau khi kích thích khứu giác, màng ngoài của bào quan bị vỡ, giải phóng các protein tải nạp để chúng có thể đến được lông mao của tế bào thần kinh, từ đó tạo ra sự cảm nhận mùi hương.

Các nhà nghiên cứu cũng phát hiện ra rằng, quá trình tải nạp mang theo một loại protein gọi là viêm võng mạc sắc tố 2 (RP2). Loại protein này được biết đến với vai trò điều chỉnh quá trình tải nạp trong các tế bào cảm quang của mắt. Nếu gen RP2 bị đột biến, nó có thể gây ra biến thể khác của bệnh viêm võng mạc sắc tố ở mắt, gây tổn thương các tế bào ở mắt có tác dụng cảm quan với ánh sáng.

"Câu hỏi ở đây là, liệu quá trình tải nạp có đem lại tác dụng gì đối với thị lực hay không? Và liệu quá trình này có xảy ra trong các tế bào thần kinh não được kích hoạt bởi các chất dẫn truyền thần kinh, chứ không phải ánh sáng và mùi hương hay không? Nếu có thể trả lời được câu hỏi này, phát hiện sẽ còn mang ý nghĩa to lớn hơn nữa" - Giáo sư Staffan Bohm chia sẻ thêm.

Quá tình tải nạp được phát hiện khi nhà nghiên cứu Devendra Kumar Maurya sử dụng một kỹ thuật mới gọi là kính hiển vi tương quan. Kỹ thuật này kết hợp kính hiển vi điện tử và kính hiển vi đồng tiêu để có thể chụp ảnh đồng thời cấu trúc bên trong của tế bào và vị trí của các protein khác nhau. Điều quan trọng đối với khám phá là sự phát triển phương pháp của Devendra, cho phép sử dụng kỹ thuật này để phân tích các tế bào thần kinh nguyên vẹn trong các phần mô.