Sàng lọc, nâng cao ý thức phòng, chống bệnh tan máu bẩm sinh

Trong chuỗi các hoạt động phòng, chống bệnh thalassemia tại tỉnh Hà Giang, Viện Huyết học – Truyền máu Trung ương đã tuyên truyền, lấy máu xét nghiệm sàng lọc gene bệnh cho hơn 500 học sinh trường Phổ thông Dân tộc nội trú THPT tỉnh Hà Giang.

Các hoạt động phòng bệnh của chương trình phòng, chống bệnh thalassemia tại Hà Giang được triển khai gồm: tập huấn về chẩn đoán, điều trị, phòng bệnh tan máu bẩm sinh cho cán bộ, nhân viên y tế; truyền thông, phổ biến kiến thức về bệnh tan máu bẩm sinh cán bộ, giáo viên ngành giáo dục; lấy máu xét nghiệm sàng lọc bệnh tan máu bẩm sinh cho gần 1.400 người là cán bộ y tế, cán bộ ngành giáo dục tham gia tập huấn và học sinh tại các trường Phổ thông Dân tộc nội trú.

Theo Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh Hà Giang Đỗ Thị Mỹ, với dân số 935.700 người, gồm 19 dân tộc, trong đó trên 87% là đồng bào dân tộc thiểu số, việc triển khai hoạt động dự phòng, phòng bệnh thalassemia tại tỉnh Hà Giang có ý nghĩa quan trọng trong chăm sóc sức khỏe nhân dân trên địa bàn.

Tuyên truyền, lấy máu xét nghiệm sàng lọc gene bệnh tan máu bẩm sinh tại Hà Giang - https://suckhoeviet.org.vn/

Theo bà Nguyễn Thị Thu Hà, Giám đốc Trung tâm Thalassemia, Viện Huyết học – Truyền máu Trung ương, tan máu bẩm sinh là bệnh lý di truyền phổ biến nhất trên thế giới, ước tính 7% dân số toàn cầu mang gene và bị ảnh hưởng bởi bệnh lý này. Bệnh đã và đang ảnh hưởng nghiêm trọng tới chất lượng dân số và giống nòi, gây ra nhiều gánh nặng cho gia đình, xã hội.

Phó Viện trưởng Viện Huyết học – Truyền máu Trung ương Vũ Đức Bình thông tin, năm 2017, Viện đã thực hiện nghiên cứu dịch tễ gene bệnh tan máu bẩm sinh trên toàn quốc. Kết quả cho thấy, người mang gene bệnh có mặt ở tất cả các dân tộc, các tỉnh/thành phố, ước tính trên 14 triệu người mang gene bệnh tan máu bẩm sinh. Tỷ lệ mang gene bệnh của dân tộc Mông là 6,72%; dân tộc Tày là 26,11%; dân tộc Dao 25,46%…

Đáng chú ý, nguy cơ sinh con bị bệnh tan máu bẩm sinh mức độ nặng cao hơn ở các tỉnh miền núi phía Bắc như: Hòa Bình, Sơn La, Bắc Kạn, Tuyên Quang và ở các dân tộc thiểu số như: Mường, Thái, Tày, Nùng, Dao…

Từ những con số đáng báo động qua khảo sát thực tế, bà Nguyễn Thị Thu Hà nhấn mạnh mục tiêu chung của chương trình phòng, chống bệnh tan máu bẩm sinh là nâng cao chất lượng dân số (không sinh ra trẻ bị bệnh thalassemia) và nâng cao chất lượng cuộc sống người bệnh. Trong đó các mục tiêu cụ thể gồm: nâng cao khả năng chẩn đoán, điều trị, chăm sóc và quản lý người bệnh cho các cơ sở y tế; nâng cao nhận thức của người dân về bệnh tan máu bẩm sinh; giảm dần và chấm dứt việc sinh ra trẻ bị bệnh hoặc mang gene bệnh.

Để đạt được mục tiêu giảm dần và chấm dứt việc sinh ra trẻ bị bệnh hoặc mang gene bệnh, các giải pháp được khuyến nghị gồm:

Sàng lọc phát hiện người mang gene thalassemia tiền hôn nhân. Khuyến khích sàng lọc thalassemia cho các cặp đôi trước kết hôn, nhất là các vùng có nguy cơ cao. Khám sức khỏe, sàng lọc và tư vấn thalassemia cho phụ nữ có thai 3 tháng đầu thai kỳ. Chẩn đoán trước sinh bệnh thalassemia cho cặp đôi có nguy cơ.

Chương trình phòng, chống bệnh thalassemia tại Hà Giang là nội dung nằm trong dự án 7: Chăm sóc sức khỏe nhân dân, nâng cao thể trạng tầm vóc người dân tộc thiểu số, phòng chống suy dinh dưỡng trẻ em thuộc Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 – 2030 do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1719/QĐ-TTg ngày 14/10/2021.

Trong giai đoạn 1 (2021 – 2025), hoạt động phòng, chống bệnh thalassemia được thực hiện tại 5 tỉnh: Hà Giang, Yên Bái, Bắc Giang, Thanh Hóa và Nghệ An với các mục tiêu: giảm số ca phù thai do bệnh thalassemia, giảm số trẻ sinh ra bị bệnh, từng bước nâng cao chất lượng điều trị tại các cơ sở y tế cho bệnh nhân người dân tộc thiểu số, từng bước kéo dài tuổi thọ cho những bệnh nhân hiện tại.