Suy thận mạn tính: Tổng quan chẩn đoán và điều trị

A. Y HỌC HIỆN ĐẠI

1. Nguyên nhân

Suy thận mạn là hậu quả các bệnh mạn tính của thận gây giảm sút từ số lượng Nephron chức năng làm giảm dần mức lọc cầu thận. Khi mức lọc cầu thận giảm xuống dưới 50% (60 ml/phút) thì được gọi là suy thận mạn.

Đặc trưng của suy thận mạn là:

- Có tiền sử bệnh thận tiết niệu kéo dài.

- Mức lọc cầu thận giảm.

- Nitơ phi protein máu tăng cao dần.

- Kết thúc trong hội chứng urê máu cao.

Suy thận mạn là một bệnh tương đối phổ biến và hay gặp trong các bệnh thận tiết niệu.

Nguyên nhân gây bệnh: Hầu hết các bệnh mạn tính khởi phát là bệnh cầu thận, bệnh ống kẽ thận hay bệnh mạch thận đều có thể dẫn đến suy thận mạn. hóa, bệnh hệ thống, thận hư mạn hay gặp nhất (viêm cấp dẫn tới, bệnh chuyển

- Bệnh viêm thận, bể thận mạn: Chiếm tỷ lệ khoảng 30%.

- Bệnh viêm thận kẽ: Do dùng thuốc giảm đau lâu dài, hoặc do tăng acid uric, tăng calci máu.

- Bệnh mạch thận: Xơ mạch, huyết khối, tắc tĩnh mạch thận

- Bệnh thận bẩm sinh (di truyền hoặc không di truyền) như thận đa nang, loạn sản thận...

2. Triệu chứng

- Phù, thường tái phát nhiều lần, cá biệt không có trong tiền sử, thiếu máu càng nhiều khi suy thận càng nặng, tăng huyết áp (80% bệnh nhân).

- Suy tim, thường ở giai đoạn cuối.

- Viêm màng ngoài tim (tiếng cọ ngoài tâm mạc là dấu hiệu tiên lượng nặng).

- Xuất huyết mũi lợi, dưới da, tiêu hóa, nôn, đi lỏng, chuột rút, kiến bò ở chân.

- Khó thở, thở nhanh, có khi hôn mê do ure máu tăng.

- Phù, thiếu máu, tăng huyết áp là những triệu chứng chính của suy thận mạn.

3. Các xét nghiệm cần làm

- Công thức máu: Hồng cầu giảm, Hematocrit giảm, Hemoglobin máu giảm. Urê máu, creatinin máu, acid uric máu tăng, dự trữ kiềm giảm.

- Ion đồ máu.

- Nước tiểu protein niệu có nhưng không cao, hồng cầu niệu ít, bạch cầu niệu, vi khuẩn tùy nguyên nhân, trụ niệu (có trụ to).

- Urê niệu và mức lọc cầu thận giảm.

- Chụp Xquang và siêu âm thận có thay đổi tùy theo nguyên nhân.

4. Điều trị

- Giảm ăn muối khi có phù, tăng huyết áp, giảm đạm ở mức protein 5g/kg/24 giờ.

- Thuốc:

+ Lợi tiểu: Nhóm furosemid hay acid etacrinic, không dùng thiazid nhóm kháng aldosteron. Hạ áp: Nhóm chẹn bê ta hoặc ức chế trung ương giao cảm, hoặc ức chế men chuyển hoặc chẹn thụ thể AT1 hoặc chẹn dòng calci hoặc giãn mạch.

+ Thiếu máu: Uống viên sắt (Fumafer), truyền khối hồng cầu Erythroprotein alpha hoặc Bêta (Eprex, Epokin, Neorcormon...) tiêm dưới da hoặc tĩnh mạch.

+ Chuyển hóa calci- phospho: Calci uống hoặc tiêm.

+ VitaminD.

+ Chống toan hóa bằng truyền dung dịch natri bicarbonat, uống bột natri bicarbonat.

+ Chống Kali máu tăng: Kiềm hóa bằng dung dịch natri bicarbonat, dung dịch glucose uu trương + insulin, calci gluconat tiêm tĩnh mạch, không dùng cho bệnh nhân có chỉ định dùng digitalin.

+ Nhựa trao đổi ion: Resonium (uống).

+ Lọc máu ngoài thận: Lọc màng bụng, thận nhân tạo, có chỉ định của bác sỹ điều trị.

B. Y HỌC CỔ TRUYỀN

Bài 1. PHỨC THẬN TÁN (Thiên gia diệu phương)

Tổng lượng: 800g

Tán bột mịn. Uống 10g/lần, ngày 03 lần với nước canh nhạt muối. LT: 02 liều.

Tác dụng: Bổ âm, trợ dương.

Chủ trị: Suy thận (phù lâu, nước tiểu ít, bụng trướng, lợm giọng, ăn ít, hơi thở ngắn, không nằm thẳng được, miệng khô nhưng không muốn uống nước, lưng đau, gối lạnh, tứ chi lạnh, mặt xanh xao, môi nhợt nhạt, lưỡi bệu, chất lưỡi đỏ tươi, ít rêu, mạch huyền sác. Xét nghiệm nước tiểu: Albumin ++++, hồng cầu ít, trụ hạt và trụ trong 3 - 5 cái. Xét nghiệm máu: Huyết sắc tố 7g%, hồng cầu 3,2 triệu/mm³, bạch cầu 8700/mm³. XN huyết tương: Protein toàn phần 3,9g%, Albumin 1,7g%, Globulin 2,2g%).

Liều dùng: Uống 10g/ lần, ngày 03 lần với nước canh nhạt muối.

Kiêng kỵ: Thức ăn đồ sống, lạnh, béo ngọt quá mức, các chất kích thích.

Hiệu quả lâm sàng: “Phức thận tán” dùng chữa suy thận đạt kết quả tương đối tốt. Sau khi uống 02 liều các chứng trạng cơ bản tiêu tan, bệnh khỏi.

Bài 2. SUY THẬN THANG (kinh nghiệm dân gian)

Tổng lượng: 80g

Sắc uống.

Tác dụng: Thanh can nhiệt, nuôi thận âm, sát trùng, lợi niệu, thông lâm, giải độc, tiêu viêm, trừ thấp, chỉ huyết.

Chủ trị: Suy thận. Viêm cầu thận cấp mạn.

Liều dùng: Sắc uống 1 thang/ngày

Kiêng kỵ: Thức ăn đồ sống, lạnh, béo, ngọt quá mức, các chất kích thích.