Tạo chuyển biến trong quản lý an toàn thực phẩm

Đoàn kiểm tra liên ngành Trung ương về an toàn thực phẩm kiểm tra bếp ăn tập thể tại tỉnh Đồng Tháp. (Ảnh: VFA cung cấp)

Thông qua Tháng hành động, các đoàn kiểm tra liên ngành từ Trung ương đến địa phương đã phát hiện, xử lý hàng nghìn cơ sở sản xuất, kinh doanh vi phạm về an toàn thực phẩm.

Đại diện Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) cho biết, theo báo cáo của 34 tỉnh, thành phố, trong Tháng hành động, các địa phương đã thành lập 3.392 đoàn kiểm tra liên ngành và chuyên ngành vệ sinh an toàn thực phẩm. Các đoàn tập trung thanh tra, kiểm tra có trọng tâm, trọng điểm, tập trung kiểm tra đối với một số cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm; cơ sở có bếp ăn tập thể, kinh doanh dịch vụ ăn uống, thức ăn đường phố; chợ đầu mối, trung tâm thương mại, siêu thị, chợ truyền thống, cơ sở giết mổ, vận chuyển thực phẩm; hoạt động buôn lậu, hàng giả, hàng không bảo đảm chất lượng, hết hạn sử dụng trên địa bàn.

Kết quả cho thấy, tổng số cơ sở được kiểm tra là 62.052 cơ sở, phát hiện 5.749 cơ sở vi phạm về an toàn thực phẩm (chiếm 9,26%), trong đó xử lý 3.687 cơ sở (chiếm 64,1%), với tổng số tiền phạt gần 22,5 tỷ đồng.

Ngoài các hình thức xử phạt chính, còn áp dụng hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả như: Đình chỉ hoạt động 29 cơ sở; tịch thu 15 tấn hàng hóa gồm các loại da bì lợn, xúc xích, bánh kẹo, thực phẩm đông lạnh không rõ nguồn gốc; sản phẩm tiêu hủy trị giá hơn 3,3 tỷ đồng; chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra 17 trường hợp vi phạm lĩnh vực an toàn thực phẩm. Các vi phạm chủ yếu là về điều kiện vệ sinh cơ sở về trang thiết bị, dụng cụ; quảng cáo thực phẩm; thực phẩm không bảo đảm chất lượng.

Đáng chú ý, riêng năm đoàn kiểm tra liên ngành Trung ương về an toàn thực phẩm đã tiến hành kiểm tra tại các địa phương: Vĩnh Long, Đồng Tháp, Huế, Thanh Hóa, Nghệ An, Quảng Ngãi, Gia Lai, Thái Nguyên, Phú Thọ và Đà Nẵng. Tại các tỉnh, thành phố, đoàn đã kiểm tra 15 cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm trên địa bàn, lấy mẫu sản phẩm thực phẩm để kiểm nghiệm. Kết quả, các đoàn phát hiện hai cơ sở có dấu hiệu vi phạm về an toàn thực phẩm. Đoàn kiểm tra liên ngành Trung ương đã thông báo và bàn giao cho cơ quan địa phương tiếp tục làm rõ và xử lý theo thẩm quyền (nếu có vi phạm).

Đánh giá chung về kết quả thanh tra, kiểm tra liên ngành về an toàn thực phẩm trong dịp Tháng hành động vì an toàn thực phẩm năm 2026, đại diện Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về an toàn thực phẩm cho biết: Công tác kiểm tra trong Tháng hành động vì an toàn thực phẩm năm 2026 đã được Bộ Y tế, Bộ Nông Nghiệp và Môi trường, Bộ Công thương..., ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố nghiêm túc thực hiện kế hoạch của Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương đề ra.

Ngoài ra, các bộ, ngành, địa phương cũng đã ban hành kế hoạch công tác bảo đảm an toàn thực phẩm trên phạm vi mình quản lý. Trong đó, tập trung chỉ đạo các đơn vị trực thuộc tập trung tuyên truyền về an toàn thực phẩm, hướng dẫn người tiêu dùng lựa chọn thực phẩm an toàn; tăng cường trách nhiệm của người sản xuất, kinh doanh thực phẩm; phối hợp liên ngành trong triển khai thực hiện phù hợp yêu cầu phòng chống dịch bệnh.

Ngoài ra, công tác kiểm tra an toàn thực phẩm trong thời gian diễn ra Tháng hành động đã được triển khai đồng bộ, quyết liệt từ Trung ương tới địa phương, từ cấp tỉnh tới tuyến xã, phường, nhất là có sự vào cuộc của các cấp, các ngành chức năng có liên quan trên địa bàn. Hoạt động kiểm tra có trọng tâm, trọng điểm, tập trung kiểm tra các cơ sở thực phẩm bám sát chủ đề của Tháng hành động; năng lực của các đoàn thanh tra, kiểm tra được nâng lên, đã kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý các trường hợp vi phạm đúng quy định, kịp thời công khai thông tin vi phạm trên các phương tiện truyền thông.

Đáng chú ý, dịp này, hệ thống quản lý an toàn thực phẩm của địa phương đã được kích hoạt đồng bộ trong việc kiểm tra các cơ sở dịch vụ ăn uống, bếp ăn tập thể, bếp ăn trường học. Các ngành nông nghiệp và môi trường, công thương, công an tăng cường lấy mẫu giám sát trong lĩnh vực nông, thủy sản; kiểm tra cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm thuộc phạm vi quản lý; rà soát được số lượng lớn cơ sở dịch vụ ăn uống, thức ăn đường phố và phát hiện vụ việc có dấu hiệu vi phạm để tiếp tục xác minh, xử lý theo đúng quy định của pháp luật.

Tuy nhiên, qua Tháng hành động cho chúng ta thấy còn bộc lộ một số bất cập, hạn chế như: Năng lực quản lý an toàn thực phẩm tại tuyến cơ sở còn gặp khó khăn do cán bộ chủ yếu kiêm nhiệm, lực lượng mỏng, khối lượng công việc lớn; trang thiết bị, phương tiện kiểm tra nhanh, kinh phí lấy mẫu, kiểm nghiệm và giám sát thường xuyên còn hạn chế. Đây là những yếu tố có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng phát hiện sớm, cảnh báo sớm và xử lý kịp thời các nguy cơ mất an toàn thực phẩm.

Tình trạng cố tình vi phạm pháp luật về an toàn thực phẩm, buôn lậu, làm hàng giả là thực phẩm vẫn còn ở một số nơi mà người sản xuất, kinh doanh chưa có ý thức chấp hành pháp luật về an toàn thực phẩm tốt. Do vậy, cần có sự vào cuộc của các lực lượng chức năng điều tra như công an, hải quan... để tăng cường kiểm soát thực phẩm, nhất là các sản phẩm thực phẩm thẩm lậu qua biên giới.

Mặt khác, việc kinh doanh, quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khỏe vi phạm pháp luật, đặc biệt trên mạng xã hội diễn biến phức tạp, khó quản lý, ảnh hưởng quyền lợi người tiêu dùng, gây bức xúc dư luận xã hội. Tại một số địa phương, công tác thông tin, truyền thông về bảo đảm an toàn thực phẩm trong Tháng hành động còn chưa được triển khai quyết liệt và đa dạng về hình thức, phương tiện truyền thông.

Việc xem xét, xử phạt vi phạm hành chính đối với các cơ sở nhỏ lẻ tại địa phương còn khó khăn do các cơ sở này thường xuyên biến động, không có địa chỉ kinh doanh cố định, rõ ràng, tỷ lệ nhắc nhở vẫn còn cao... Đây là những vấn đề cần được các bộ, ngành và chính quyền các địa phương tập trung khắc phục triệt để trong thời gian tới.