Thái Nguyên: Hiệu quả từ Dự án 7 trong chăm sóc 1.000 ngày đầu đời cho trẻ em dân tộc thiểu số

Chuyển biến tích cực trong chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ nhỏ

Trước khi triển khai Dự án 7, nhiều phụ nữ dân tộc thiểu số tại các xã vùng cao như Ba Bể, Na Rì, Pác Nặm, Bạch Thông, Ngân Sơn, … có rất ít cơ hội tiếp cận các dịch vụ y tế cơ bản, đặc biệt là khám thai định kỳ. Tình trạng này dẫn đến những hạn chế trong việc chăm sóc sức khỏe thai kỳ và trẻ sơ sinh.

Tuy nhiên, nhờ các hoạt động của Dự án 7, mạng lưới y tế cơ sở tại các xã miền núi đã được củng cố. Các trạm y tế được trang bị thêm cân điện tử, máy đo chiều cao, bộ test nhanh và tủ lạnh bảo quản vaccine. Đồng thời, đội ngũ nhân viên y tế thôn bản được tập huấn chuyên sâu, nâng cao năng lực trong theo dõi tăng trưởng trẻ nhỏ và tư vấn dinh dưỡng.

Cán bộ y tế đến tận nhà hướng dẫn biện pháp chăm sóc con và mẹ sau sinh cho người dân ở thôn Khau Ca, xã Cẩm Giàng.

Đáng chú ý, tỷ lệ phụ nữ mang thai đến khám định kỳ đã tăng so với trước đây. Nhiều điểm bản xa xôi tổ chức các ngày hội chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em, cung cấp dịch vụ siêu âm, tư vấn dinh dưỡng và bổ sung các vi chất như sắt, axit folic hoàn toàn miễn phí. Tại xóm Trung Sơn, xã Thần Sa, tỉnh Thái Nguyên, chị Dương Thị Nhiêm chia sẻ về sự thay đổi trong gia đình mình: "Trước đây, phụ nữ mang thai ít khi đi khám, sinh con tại nhà là chuyện bình thường. Nhưng giờ ai cũng hiểu rằng khám thai định kỳ và sinh con tại trạm y tế là an toàn nhất."

Nhờ sự đầu tư đúng hướng, 99% phụ nữ mang thai tại vùng khó khăn đã được bổ sung đa vi chất dinh dưỡng từ khi phát hiện thai đến khi sinh; 98,5% phụ nữ sinh con tại cơ sở y tế hoặc có cán bộ y tế hỗ trợ.

Trung tâm Y tế Bạch Thông tổ chức hoạt động Thực hành dinh dưỡng cho phụ nữ mang thai và bà mẹ có con dưới 2 tuổi.

Giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng ở trẻ em dân tộc thiểu số

Một trong những mục tiêu trọng tâm của Dự án 7 là giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi và nhẹ cân ở trẻ em 1.000 ngày đầu đời. Các gói hỗ trợ thiết thực như cung cấp thực phẩm bổ sung giàu dinh dưỡng, hướng dẫn nuôi con bằng sữa mẹ, tổ chức cân đo định kỳ và lập hồ sơ theo dõi tăng trưởng đã được triển khai đồng bộ.

Đến nay tỷ lệ trẻ suy dinh dưỡng thể nhẹ cân ở vùng DTTS giảm từ 15,1% năm 2022 xuống còn 9,9%. Toàn tỉnh đã xây dựng được 48 mô hình chăm sóc dinh dưỡng 1.000 ngày đầu đời tại các xã vùng đồng bào DTTS.

Điển hình ở xã Nam Mẫu nơi địa hình phức tạp, đường sá hiểm trở mạng lưới y tế thôn bản vẫn được duy trì đủ 9/9 xóm. Nhờ sự bền bỉ ấy, tỷ lệ trẻ dưới 1 tuổi tiêm chủng đầy đủ đạt trên 99%, tỷ lệ suy dinh dưỡng thể cân nặng giảm còn 10,6%, thấp còi còn 17,9%.

Trạm Y tế Bộc Bố, xã Bằng Thành tổ chức cho trẻ dưới 60 tháng tuổi uống vitamin A

Thay đổi hành vi bền vững trong cộng đồng

Một điểm sáng lớn của Dự án 7 chính là tạo ra sự thay đổi hành vi bền vững trong cộng đồng dân tộc thiểu số. Trước đây, nhiều phụ huynh tại vùng cao thường có thói quen cho trẻ ăn cơm sớm, không cho bú mẹ hoàn toàn hoặc kiêng khem quá mức khi mang thai. Những thói quen này đã dần thay đổi nhờ các buổi truyền thông bằng tiếng dân tộc như Tày, Mùng, Dao, Mông ... Sự tham gia của già làng, trưởng bản cũng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao nhận thức của người dân.

Ngày càng nhiều gia đình đưa trẻ đi khám định kỳ, theo dõi bảng biểu tăng trưởng tại trạm y tế và bổ sung đa dạng thực phẩm cho bữa ăn hàng ngày. Những thay đổi nhỏ nhưng thiết thực này đang góp phần xây dựng một thế hệ trẻ em vùng cao khỏe mạnh hơn.

Cán bộ Trạm Y tế Bộc Bố, xã Bằng Thành đo chiều cao cho trẻ.

Dự án 7 tập trung đúng đối tượng và nhu cầu: phụ nữ mang thai, bà mẹ nuôi con nhỏ và trẻ em 1.000 ngày đầu đời. Nhiều hộ nghèo và hộ đặc biệt khó khăn được hỗ trợ trực tiếp bằng hiện vật như thực phẩm bổ sung dinh dưỡng. Điều này không chỉ giảm gánh nặng chi phí sinh hoạt mà còn khuyến khích người dân tiếp cận các dịch vụ y tế.

Nhờ đó, tỷ lệ trẻ em đến khám bệnh, tiêm chủng và theo dõi sức khỏe tăng mạnh. Đặc biệt, việc phát hiện sớm nguy cơ bệnh tật đã giúp hạn chế đáng kể tình trạng tử vong ở trẻ em vùng cao.

Dự án 7 đang góp phần tạo nên những bước chuyển mình tích cực trong công tác chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em tại Thái Nguyên. Với những kết quả khả quan đạt được, dự án được kỳ vọng sẽ tiếp tục giúp thế hệ trẻ em vùng cao phát triển toàn diện hơn, đủ thể lực và trí lực để vươn lên trong tương lai. Những nỗ lực này không chỉ mang lại lợi ích trước mắt mà còn đặt nền móng vững chắc cho sự phát triển bền vững của cộng đồng dân tộc thiểu số tại Thái Nguyên./.