Tìm hiểu về vị thuốc Ma Tử Nhân là gì?

Trong kho tàng y học cổ truyền phương Đông, rất nhiều loại dược liệu quý đã được ghi nhận, nghiên cứu và ứng dụng vào điều trị bệnh, trong đó Ma Tử Nhân là một vị thuốc rất đặc biệt, nổi bật với công năng nhuận tràng, thông tiện và dưỡng âm. Vậy Ma Tử Nhân là gì, có những công dụng cụ thể nào, cách dùng ra sao? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.
Tìm hiểu về vị thuốc Ma Tử Nhân là gì?
Ma Tử Nhân

Ma Tử Nhân (chữ Hán: 麻子仁) là tên gọi trong y học cổ truyền dành cho hạt của cây gai dầu (tên khoa học: Cannabis sativa), một loài thực vật thân thảo, mọc nhiều ở các nước châu Á như Trung Quốc, Việt Nam, Nhật Bản... Trong dân gian Việt Nam, cây gai dầu còn được gọi là cây cần sa (không nhầm với việc sử dụng cần sa làm chất gây nghiện, bởi phần sử dụng làm thuốc là hạt, đã chín già và không có hoạt chất gây ảo giác).

Hạt gai dầu được thu hái khi quả chín già, sau đó phơi khô, bảo quản để làm dược liệu. Ma Tử Nhân có hình dáng nhỏ, bầu dục, màu nâu xám hoặc nâu sẫm, bề mặt nhẵn bóng, bên trong chứa nhiều dầu.

Tính vị, quy kinh

Theo y học cổ truyền:

Tính vị: ngọt, bình.

Quy kinh: tỳ, vị, đại trường.

Tài liệu cổ như "Bản thảo cương mục" cũng ghi nhận Ma Tử Nhân có tính nhu nhuận, không táo khô, thích hợp cho những chứng bệnh do âm hư, táo kết gây ra.

2. Công dụng của Ma Tử Nhân

Ma Tử Nhân được coi là một trong những vị thuốc nhuận tràng tự nhiên nổi tiếng, bên cạnh đó còn mang nhiều công dụng khác:

a. Nhuận tràng, thông tiện

Đây là tác dụng nổi bật nhất của Ma Tử Nhân. Nhờ hàm lượng dầu béo cao (chiếm tới 30–35%), Ma Tử Nhân giúp làm mềm phân, kích thích nhu động ruột, hỗ trợ đi tiêu dễ dàng. Đặc biệt, Ma Tử Nhân thích hợp dùng trong các trường hợp:

Táo bón do âm hư.

Táo bón ở người cao tuổi, sản phụ sau sinh, bệnh nhân lâu ngày nằm liệt giường.

b. Dưỡng âm, bổ huyết

Ma Tử Nhân có khả năng dưỡng tân dịch (các dịch thể cơ thể), bổ âm, giúp cơ thể cân bằng lại nội môi trường khi bị mất nước, khô khát, nóng trong.

c. Hỗ trợ điều trị các bệnh lý khác

Ngoài tác dụng chính, Ma Tử Nhân còn được phối hợp với nhiều dược liệu khác để điều trị các chứng bệnh như:

Khó tiểu tiện, tiểu buốt.

Da khô nứt nẻ do âm hư.

Hỗ trợ hạ huyết áp nhờ tính bình, không sinh nhiệt.

Tìm hiểu về vị thuốc Ma Tử Nhân là gì?

3. Cách dùng Ma Tử Nhân

Tùy theo mục đích sử dụng, Ma Tử Nhân có thể được chế biến và dùng theo nhiều cách:

a. Dạng sắc uống

Liều lượng thường dùng: 10–15g/ngày.

Hạt Ma Tử Nhân cần giã dập trước khi sắc để tinh dầu tiết ra, tăng hiệu quả nhuận tràng.

b. Kết hợp trong bài thuốc

Ma Tử Nhân thường được dùng trong các bài thuốc nổi tiếng như:

Bài Ma Tử Nhân hoàn (麻子仁丸) — Một phương thuốc kinh điển trị táo bón:

Ma Tử Nhân: 120g

Hạnh nhân: 60g

Đại hoàng: 60g

Chỉ thực: 45g

Hậu phác: 45g

Bạch thược: 60g

Cách làm: Các vị nghiền bột mịn, luyện với mật ong thành viên, mỗi lần uống 6–9g với nước ấm.

Công dụng: Tư âm nhuận táo, thông trường giải nhiệt, chủ trị táo bón do tỳ vị hư yếu, âm huyết không đủ.

c. Dùng ngoài da

Tinh dầu ép từ Ma Tử Nhân có thể dùng bôi ngoài chữa da khô, nứt nẻ, chàm nhẹ.

4. Lưu ý khi sử dụng Ma Tử Nhân

Mặc dù Ma Tử Nhân là dược liệu quý, nhưng người sử dụng cũng cần lưu ý:

Không dùng quá liều: Nếu dùng nhiều quá có thể gây tiêu chảy.

Chống chỉ định: Người bị tiêu chảy, lỵ trực khuẩn, tỳ vị hư hàn không nên dùng.

Phụ nữ có thai: Cần tham khảo ý kiến thầy thuốc trước khi dùng, vì Ma Tử Nhân có tính hoạt trường.

Chế biến đúng cách: Hạt cần giã dập hoặc sao nhẹ để làm giảm tính lạnh, tăng hiệu quả dưỡng âm nhuận tràng.

5. Ma Tử Nhân trong đời sống hiện đại

Ngày nay, với xu hướng tìm về các sản phẩm tự nhiên, an toàn cho sức khỏe, Ma Tử Nhân đang dần được nhiều người quan tâm hơn, đặc biệt trong các liệu trình chăm sóc hệ tiêu hóa, chống táo bón cho người cao tuổi và dân văn phòng ngồi nhiều. Một số sản phẩm thực phẩm chức năng cũng bắt đầu ứng dụng dầu hạt gai dầu như một thành phần hỗ trợ sức khỏe tiêu hóa, dưỡng da, cân bằng nội tiết.

Ngoài ra, ở các nước phương Tây, dầu chiết xuất từ hạt gai dầu còn được dùng rộng rãi trong mỹ phẩm (dưỡng ẩm da, chống oxy hóa) và thực phẩm (bổ sung omega-3, omega-6 tự nhiên).

Đức Anh (T/h)

Cùng chuyên mục

Lá dong - Vị thuốc thanh nhiệt, giải độc tự nhiên

Lá dong - Vị thuốc thanh nhiệt, giải độc tự nhiên

Lá dong gắn liền với hình ảnh những chiếc bánh chưng, bánh tét trong dịp Tết cổ truyền. Không những vậy, lá dong còn là vị thuốc dân gian với nhiều lợi ích cho sức khỏe. Cùng tìm hiểu về tác dụng của lá dong theo y học cổ truyền cùng những bài thuốc hữu ích từ loại lá này.
Bác sĩ Vũ Hữu Tỉnh – Người kế thừa dòng chảy y học cổ truyền giữa lòng Thủ đô

Bác sĩ Vũ Hữu Tỉnh – Người kế thừa dòng chảy y học cổ truyền giữa lòng Thủ đô

(SKV) - Nhân kỷ niệm Ngày Thầy thuốc Việt Nam 27/2, câu chuyện về bác sĩ Vũ Hữu Tỉnh – Trưởng phòng khám chuyên khoa Y học cổ truyền Hưng Long Đường – là lát cắt chân thực về người thầy thuốc lặng lẽ gìn giữ y đức và tinh hoa y học cổ truyền. Gắn với nghề thuốc từ truyền thống gia đình nhiều thế hệ, bác sĩ Tỉnh đã kế thừa di sản Đông y, và nỗ lực đổi mới cách hành nghề, đặt người bệnh làm trung tâm trong từng quyết định chuyên môn, để y học cổ truyền tiếp tục đồng hành bền bỉ cùng đời sống hiện đại.
Bài thuốc chữa bệnh từ quả dừa

Bài thuốc chữa bệnh từ quả dừa

Quả dừa mang lại nhiều lợi ích về sức khỏe. Theo y học cổ truyền, từ cùi dừa, nước dừa đến vỏ quả dừa đều có tác dụng chữa bệnh. Sử dụng dừa một cách hợp lý sẽ góp phần nâng cao và bảo vệ sức khỏe toàn diện.
[E-Magazine] Cây khế - Dược liệu quen thuộc trong vườn nhà

[E-Magazine] Cây khế - Dược liệu quen thuộc trong vườn nhà

Cây khế là loài cây ăn quả quen thuộc trong đời sống, gắn liền với làng quê và nhiều bài thuốc dân gian. Không chỉ cho quả giàu dưỡng chất, hầu hết các bộ phận của cây khế như lá, quả, hoa, rễ đều được y học cổ truyền sử dụng làm thuốc, góp phần chăm sóc sức khỏe từ bao đời nay.
Thực dưỡng ngày Tết theo y học cổ truyền

Thực dưỡng ngày Tết theo y học cổ truyền

Theo y học cổ truyền, Tết là thời điểm chuyển giao âm - dương, khí trời lạnh, cơ thể dễ tích hàn, sinh đàm, rối loạn tiêu hóa nếu ăn uống quá mức các món béo, ngọt, cay nóng. Vì vậy, lựa chọn món ăn ngày Tết không chỉ để ngon miệng, mà còn nhằm điều hòa khí huyết, kiện tỳ vị, phòng bệnh đầu xuân.
Gừng - nghệ - sả: "Bộ ba thảo mộc" phòng bệnh khi thời tiết giao mùa

Gừng - nghệ - sả: "Bộ ba thảo mộc" phòng bệnh khi thời tiết giao mùa

Khi thời tiết chuyển mùa, đặc biệt giai đoạn giao thoa giữa nóng - lạnh hoặc mưa - hanh khô, cơ thể con người thường khó thích nghi kịp thời. Đây cũng là thời điểm các bệnh lý về đường hô hấp, tiêu hóa, xương khớp và suy giảm miễn dịch có xu hướng gia tăng. Bên cạnh các biện pháp chăm sóc sức khỏe hiện đại, việc sử dụng thảo mộc tự nhiên được xem là giải pháp hỗ trợ hiệu quả, an toàn và tiết kiệm. Trong đó, gừng, nghệ và sả được ví như “bộ ba thảo mộc” giúp phòng bệnh khi thời tiết giao mùa.

Các tin khác

Sơn tra - Dược liệu dân dã hỗ trợ tiêu hóa và khí huyết

Sơn tra - Dược liệu dân dã hỗ trợ tiêu hóa và khí huyết

Sơn tra là một vị thuốc quý trong kho tàng y học cổ truyền, thường được biết đến không chỉ như một loại quả ăn được mà còn là dược liệu đem lại giá trị bồi bổ sức khỏe toàn diện. Từ lâu, nhân dân ta đã sử dụng sơn tra trong các bài thuốc điều trị rối loạn tiêu hóa, hỗ trợ tim mạch và nâng cao thể trạng.
Thuyền thoái (xác ve sầu) – Dược liệu tán phong nhiệt, tiêu viêm, hỗ trợ trị ho khàn tiếng và bệnh ngoài da

Thuyền thoái (xác ve sầu) – Dược liệu tán phong nhiệt, tiêu viêm, hỗ trợ trị ho khàn tiếng và bệnh ngoài da

Thuyền thoái là phần xác lột của ve sầu, được sử dụng khá phổ biến trong y học cổ truyền. Theo Đông y, vị thuốc này có tác dụng giải biểu nhiệt, tuyên phế, tán phong nhiệt, tiêu viêm, thường được dùng trong các chứng sốt cao co giật, đau đầu chóng mặt do phong nhiệt, khàn tiếng – mất tiếng, mày đay, mụn nhọt, ban chẩn và một số bệnh lý da liễu khác.
Huyết kiệt – dược liệu giúp hoạt huyết, cầm máu, giúp vết thương nhanh lên da non

Huyết kiệt – dược liệu giúp hoạt huyết, cầm máu, giúp vết thương nhanh lên da non

Trong kho dược liệu Đông y, Huyết kiệt được nhận diện rất đặc trưng: một loại nhựa khô màu đỏ như máu, giòn, dễ vỡ, thường được dùng với mục đích hoạt huyết – tán ứ, sinh tân, giảm đau và hỗ trợ hồi phục da. Từ những vết bầm tím do chấn thương, tụ máu sưng đau, đến các tình trạng xuất huyết ngoài da, mụn nhọt lở loét… Huyết kiệt xuất hiện trong nhiều bài thuốc dân gian và y học cổ truyền như một “vị thuốc cầm máu – liền da” quen thuộc.
Gai dầu (cần sa) trong y học cổ truyền: Ranh giới mong manh giữa vị thuốc và hiểm họa

Gai dầu (cần sa) trong y học cổ truyền: Ranh giới mong manh giữa vị thuốc và hiểm họa

Gai dầu – còn gọi là cần sa – được nhắc đến trong y học cổ truyền thông qua hạt Hỏa ma nhân với công dụng nhuận tràng, hỗ trợ tiêu hóa. Tuy nhiên, đây cũng là dược liệu tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu sử dụng sai cách. Việc hiểu đúng bản chất, công dụng và giới hạn an toàn của gai dầu là điều cần thiết để tránh những hệ lụy khó lường cho sức khỏe.
Giá trị của cây bình vôi trong kho tàng y học cổ truyền

Giá trị của cây bình vôi trong kho tàng y học cổ truyền

Trong kho tàng dược liệu truyền thống của người Việt, cây bình vôi là một vị thuốc quen thuộc. Bình vôi được y học cổ truyền ghi nhận với nhiều công dụng quý, đặc biệt trong hỗ trợ an thần, cải thiện giấc ngủ và điều hòa khí huyết.
Bất ngờ với lợi ích sức khỏe của lá ớt

Bất ngờ với lợi ích sức khỏe của lá ớt

Trong đời sống, cây ớt không chỉ được biết đến với quả cay nồng mà lá ớt cũng là một vị thuốc quen thuộc, gắn liền với nhiều bài thuốc dân gian. Theo y học cổ truyền, lá ớt mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe nếu được sử dụng đúng cách và hợp lý.
Hồi đầu thảo – dược liệu cổ truyền hỗ trợ điều hòa kinh nguyệt, giảm đau dạ dày

Hồi đầu thảo – dược liệu cổ truyền hỗ trợ điều hòa kinh nguyệt, giảm đau dạ dày

Hồi đầu thảo là một dược liệu quen thuộc trong y học cổ truyền, có tính bình, vị đắng, thường được sử dụng trong các bài thuốc hỗ trợ điều hòa kinh nguyệt, giảm đau dạ dày, trị mụn nhọt, viêm gan mạn tính và một số chứng bệnh do khí huyết ứ trệ. Việc sử dụng hồi đầu thảo đúng cách, đúng liều lượng được cho là mang lại hiệu quả tích cực, đặc biệt với phụ nữ.
Ban hành phác đồ điều trị 16 bệnh phổ biến: Kết hợp tinh hoa y học cổ truyền và hiện đại

Ban hành phác đồ điều trị 16 bệnh phổ biến: Kết hợp tinh hoa y học cổ truyền và hiện đại

Bộ Y tế vừa ban hành 16 bài hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh theo y học cổ truyền, kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại. Đây là căn cứ để các cơ sở y tế trên toàn quốc xây dựng hướng dẫn chẩn đoán bệnh y học cổ truyền, kết hợp y học cổ truyền và hiện đại tại đơn vị.
Dế – “vị thuốc” dân gian trong Đông y: Công dụng, cách dùng và những lưu ý an toàn

Dế – “vị thuốc” dân gian trong Đông y: Công dụng, cách dùng và những lưu ý an toàn

Tóm tắt: Không chỉ là loài côn trùng quen thuộc ở đồng ruộng, dế (dế mèn, dế dũi…) từ lâu còn được ghi nhận trong y học cổ truyền như một dược liệu có tính hàn, vị mặn, thường được dân gian ứng dụng để hỗ trợ bí tiểu, sỏi đường tiết niệu, táo bón và một số trường hợp sinh khó.
Xịt xoang Triệu Minh – Bài thuốc từ tình thương và trí tuệ

Xịt xoang Triệu Minh – Bài thuốc từ tình thương và trí tuệ

Trong dòng chảy hiện đại hóa ngày càng mạnh mẽ, giữa bộn bề của cuộc sống đô thị nơi con người ngày càng xa rời với thiên nhiên và cội nguồn vẫn còn đó những con người lặng thầm bền bỉ gìn giữ những giá trị cổ truyền dân tộc – không chỉ bằng tri thức mà bằng cả tâm nguyện và lòng từ bi. Một trong những hình ảnh đáng kính ấy là sư thầy Thích Đàm Thái – một nữ tu người dân tộc Dao, hiện đang trụ trì tại chùa Quang Phúc (Phường Thanh Liệt, Thành phố Hà Nội), tác giả bài thuốc gia truyền “Xịt xoang Triệu Minh”.
Xem thêm
Hội Nam Y Việt Nam và Công ty CP Tập đoàn Ao Vua trao tặng 300 suất quà tết tại Cẩm Thủy- Thanh Hóa

Hội Nam Y Việt Nam và Công ty CP Tập đoàn Ao Vua trao tặng 300 suất quà tết tại Cẩm Thủy- Thanh Hóa

Sáng ngày 3/2/2026, tại trụ sở UBND xã Cẩm Thủy, tỉnh Thanh Hóa, Hội Nam Y Việt Nam phối hợp cùng Công ty CP Tập đoàn Ao Vua đã tổ chức chương trình trao tặng quà Tết cho các hộ gia đình có hoàn cảnh khó khăn và gia đình chính sách trên địa bàn.
Gala Chào xuân 2026 - “Tinh hoa Thương hiệu Việt” lần thứ II: Diễn đàn kết nối tri thức và tôn vinh thương hiệu Việt

Gala Chào xuân 2026 - “Tinh hoa Thương hiệu Việt” lần thứ II: Diễn đàn kết nối tri thức và tôn vinh thương hiệu Việt

Tại Trường Đại học Nam Cần Thơ, Gala Chào xuân 2026 – “Tinh hoa Thương hiệu Việt” lần thứ II quy tụ đại diện Hội Nam Y Việt Nam, giới chuyên gia, doanh nghiệp và các đơn vị đồng hành trong không khí trang trọng, ấm áp.
Chi hội Nam y tỉnh An Giang khám bệnh, phát thuốc miễn phí cho 200 người dân xã Thường Phước

Chi hội Nam y tỉnh An Giang khám bệnh, phát thuốc miễn phí cho 200 người dân xã Thường Phước

Ngày 14/01/2026, thực hiện kế hoạch hoạt động Quý I/2026, Chi hội Nam y tỉnh An Giang phối hợp Hội Chữ thập đỏ xã Thường Phước (tỉnh Đồng Tháp) tổ chức chương trình khám bệnh, tư vấn sức khỏe và cấp phát thuốc miễn phí cho 200 người dân địa phương.
Chi hội Nam y tỉnh An Giang tổng kết hoạt động năm 2025, đề ra mục tiêu phát triển vững mạnh trong năm 2026

Chi hội Nam y tỉnh An Giang tổng kết hoạt động năm 2025, đề ra mục tiêu phát triển vững mạnh trong năm 2026

Thực hiện chương trình công tác năm 2025, Chi hội Nam y tỉnh An Giang đã tổ chức Hội nghị tổng kết hoạt động vào ngày 03/01/2025 tại phường Tân Châu, tỉnh An Giang.
Hội Nam y Việt Nam: Dấu ấn hoạt động năm 2025 và mục tiêu trọng tâm năm 2026

Hội Nam y Việt Nam: Dấu ấn hoạt động năm 2025 và mục tiêu trọng tâm năm 2026

Năm 2025 ghi dấu một giai đoạn hoạt động sôi động, nhiều điểm nhấn của Hội Nam y Việt Nam trong bối cảnh phong trào bảo tồn, phát triển y học cổ truyền và Nam y tiếp tục nhận được sự quan tâm của xã hội.
Phiên bản di động