Việt Nam cam kết đồng hành cùng WHO về kiểm soát thuốc lá

Đây là sự kiện quốc tế với sự tham gia của các quốc gia thành viên Tổ chức Y tế thế giới (WHO), trong đó có Việt Nam. Dự kiến, tại COP10, đoàn Việt Nam sẽ cùng chia sẻ quan điểm về vấn đề liên quan đến thuốc lá điếu và thuốc lá thế hệ mới - dòng sản phẩm nhận được nhiều sự quan tâm của Chính phủ, Bộ, ngành, xã hội trong thời gian gần đây. Qua đó, Việt Nam kỳ vọng sẽ sớm đạt được hiệu quả trong các mục tiêu đề ra, đặc biệt trong bối cảnh tỷ lệ tử vong do hút thuốc lá không giảm, cũng như chưa có giải pháp nào đạt được kỳ vọng.

Ảnh minh họa

Sự tham gia liên Bộ giúp kết hợp hài hòa các giải pháp kiểm soát thuốc lá

Kể từ Hội nghị COP6 năm 2014, Bộ Y tế đã được Chính phủ chỉ đạo làm Trưởng đoàn tham gia vào các kỳ COP. Trong đó, Vụ Pháp chế đóng vai trò trọng yếu trong phái đoàn, có nhiệm vụ ghi nhận những chuyển biến quan trọng về mặt pháp lý, chính sách kiểm soát thuốc lá trên toàn cầu, khuyến nghị từ WHO và các tổ chức y tế quốc tế khác, kinh nghiệm quản lý thực tiễn từ các quốc gia. Bên cạnh đó, đoàn còn có sự tham gia liên Bộ (Bộ Công Thương, Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn…) với mục đích phản ánh đầy đủ mọi khía cạnh liên quan đến thuốc lá, xây dựng tiếng nói thống nhất, toàn diện của quốc gia, giúp Chính phủ có căn cứ quản lý dựa trên sự cân bằng, hài hòa, đem lại lợi ích cho quốc gia và các chủ thể liên quan.

Trong những năm gần đây, Việt Nam bắt đầu chứng kiến sự mất cân đối giữa thuốc lá mới và thuốc lá điếu trên thị trường. Trong khi thuốc lá điếu chịu sự kiểm soát của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá 2012 thì thuốc mới vẫn trôi nổi tại thị trường chợ đen. Mặc dù các Bộ ngành liên quan đã không ngừng đề xuất giải pháp kiểm soát mặt hàng này nhưng đến nay vẫn chờ thống nhất quan điểm chung. Thông qua hàng chục cuộc hội thảo lấy ý kiến các Bộ, ngành về vấn đề thuốc lá mới, các đại biểu đều có chung một kết luận: Kiểm soát thuốc lá mới đòi hỏi sự hợp tác liên ngành của các cấp quản lý từ Trung ương tới địa phương.

Mục tiêu giảm tỷ lệ tử vong do hút thuốc lá điếu cần được ưu tiên cao nhất

Trưởng đại diện WHO tại Việt Nam Angela Pratt cảnh báo, mỗi năm, tại Việt Nam có ít nhất 40.000 người tử vong vì thuốc lá. Do đó, cần sớm hành động để tối thiểu hóa con số này, bằng cách đặt mục tiêu giảm 30% tỷ lệ hút thuốc vào năm 2030.

Trước thực trạng này, các chuyên gia y tế kiến nghị các cơ quan chức năng cân nhắc đến những giải pháp giảm tác hại, được ghi nhận là có tiềm năng giúp giảm tiêu thụ thuốc lá điếu. Điển hình, Nhật Bản đã bắt đầu quản lý các sản phẩm thuốc lá mới, như thuốc lá làm nóng (TLLN) từ năm 2014. Sau đó 5 năm, doanh số bán thuốc lá điếu truyền thống tại Nhật giảm đến 34%, lượng thuốc lá tiêu thụ nói chung giảm đến 44%, vượt chỉ tiêu 14% so với mục tiêu 30% mà WHO đề ra. Tại Thụy Điển, số liệu từ Cơ quan Y tế công cộng nước này cho biết, tỷ lệ người hút thuốc lá điếu giảm sâu đến mức 5,8% vào năm 2022, dự kiến sẽ còn tiếp tục giảm còn 5% trước 2030, biến Thụy Điển trở thành quốc gia không khói thuốc đầu tiên trong lịch sử nhân loại. Thành công này là nhờ Chính phủ đã sớm dùng luật hiện hành để hợp pháp hóa thuốc lá ngậm snus từ nhiều thập kỷ. Đây là một sản phẩm thuốc lá mới có hàm lượng chất gây hại thấp hơn, được Thụy Điển cung cấp cho riêng người hút thuốc trưởng thành.

Việt Nam có thể xem xét đến nhiều hướng tiếp cận khác nhau, tương tự như các quốc gia đi trước, nhằm giảm tiêu thụ thuốc lá điếu cũng như tỷ lệ tử vong do hút thuốc lá. Tuy không có giải pháp nào là tốt nhất, nhưng cần có thêm giải pháp giảm tác hại cho những người chưa cai được thuốc để tiến dần đến cai thuốc.