Bộ Y tế hướng dẫn kiểm soát lây nhiễm lao trong cơ sở khám, chữa bệnh và cộng đồng

Tài liệu chuyên môn “Hướng dẫn kiểm soát lây nhiễm lao trong cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và cộng đồng” được áp dụng tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và cộng đồng. Tài liệu gồm 8 chương: đặt vấn đề; mục đích, đối tượng, phạm vi áp dụng; đại cương về lao; các biện pháp phòng ngừa lây truyền bệnh lao trong cơ sở khám bệnh, chữa bệnh; các biện pháp kiểm soát lao tại các khu vực có nguy cơ lây nhiễm cao trong cơ sở khám bệnh, chữa bệnh; kiểm soát lây nhiễm lao tại các khu vực đông người và gia đình người bệnh; kiểm tra, giám sát, đánh giá công tác phòng ngừa lây nhiễm lao tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh; tổ chức thực hiện.

Theo tài liệu, tác nhân lây truyền chính của bệnh lao là vi khuẩn lao Mycobacterium tuberculosis. Ngoài ra, cón một số vi khuẩn Mycobacteriaceae khác gây lao như M. bovis, M. africanum, M. microti, M. canetti (sau đây gọi chung là vi khuẩn lao). Vi khuẩn lao lây qua không khí qua các hạt khí dung sinh ra khi người mắc bệnh lao phổi hắt hơi, ho, cười hoặc nói. Sự lây truyền xảy ra khi người khác hít phải các hạt khi dung có kích thước nhỏ hơn 5µm (là những hạt có thể đi sâu xuống phế nang). Trong điều kiện bình thường các hạt khí dung này có thể lơ lửng trong không khí một khoảng thời gian dài và phân tán xa khỏi nguồn phát sinh. Nguồn lây bệnh lao chính là người mắc bệnh lao phổi hoạt động và chưa được đưa vào điều trị.

Xét nghiệm đờm là phương pháp hiệu quả để phát hiện bệnh lao. (Ảnh: internet) - https://suckhoeviet.org.vn/

Vi khuẩn lao được hít vào, tới và nhân lên trong phế nang, có thể xâm nhập vào máu, lan rộng khắp cơ thể. Sau một khoảng thời gian 2 tuần – 8 tuần, hệ thống miễn dịch tạo ra các đại thực bào và cô lập chúng trong các u hạt để kiểm soát sự phát triển của vi khuẩn, giai đoạn này được gọi là nhiễm lao tiềm ẩn. Tuy nhiên, rào cản miễn dịch này có thể không hoạt động ở người nhiễm HIV hoặc những người có hệ miễn dịch suy giảm khác (như trẻ nhỏ, người dùng thuốc ức chế miễn dịch…). Nếu hệ thống miễn dịch hoạt động không hiệu quả, vi khuẩn lao bắt đầu nhân lên nhanh chóng và gây ra các biểu hiện bệnh tại các cơ quan như phổi, thận, não… Chỉ có khoảng 5 – 10% những người nhiễm lao với hệ thống miễn dịch bình thường sẽ phát triển thành bệnh lao trong suốt cuộc đời của họ.

Người bị nhiễm lao có thể phát triển thành bệnh lao ở bất kỳ thời điểm nào. Nguy cơ phát triển thành bệnh lao cao ở vài năm đầu (cao nhất trong 2 năm đầu) sau khi nhiễm lao và giảm sau một thời gian dài. Nhiễm lao có thể tiến triển thành bệnh lao do nhiều yếu tố khác nhau nhưng vấn đề quan trọng nhất là suy giảm hệ thống miễn dịch, đặc biệt do nhiễm HIV.

Theo tài liệu, các nguyên tắc chủ đạo phòng ngừa lây truyền bệnh lao trong cơ sở khám bệnh, chữa bệnh là nhằm mang lại an toàn cho cả người bệnh, nhân viên y tế và cộng đồng. Cần có chương trình phòng chống lao trong cơ sở với sự tham gia của các phòng ban, bộ phận. Áp dụng gói tích hợp các biện pháp can thiệp dành riêng cho bệnh lao để phòng ngừa và kiểm soát lây nhiễm theo cấp độ các biện pháp và kiểm soát lây nhiễm lao: kiểm soát hành chính; kiểm soát môi trường và bảo vệ hô hấp.

Cần phải sàng lọc, phát hiện sớm, cách ly và điều trị sớm đối với mọi người bệnh đến khám nghi ngờ bệnh lao hay người bệnh đang điều trị nội trú.

Các cơ sở khám, chữa bệnh cần chuẩn hóa hệ thống tài liệu, hướng dẫn, các quy trình làm việc liên quan đến khám, sàng lọc, điều trị và phòng ngừa lây nhiễm lao. Cung cấp cơ sở vật chất, phương tiện phục vụ việc phòng ngừa và kiểm soát lây nhiễm lao phù hợp cho nhân viên y tế, người bệnh.