Gầy lâu năm không phải chuyện cơ địa mà có thể là dấu hiệu cảnh báo sức khỏe

Gầy – khi không còn là “thân hình mơ ước”

Gầy không đồng nghĩa với đẹp, càng không có nghĩa là khỏe. Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), chỉ số BMI (Body Mass Index) dưới 18,5 được xếp vào nhóm thiếu cân, dễ gặp các vấn đề sau:

• Suy giảm hệ miễn dịch: dễ mắc cảm cúm, viêm nhiễm kéo dài
• Thiếu vi chất: như sắt, kẽm, vitamin D, B12, gây mệt mỏi, rụng tóc, đau nhức
• Nguy cơ loãng xương sớm: do thiếu mỡ – yếu tố giúp hấp thu vitamin D và chuyển hóa canxi
• Nguy cơ suy kiệt nếu mắc bệnh mạn tính hoặc phẫu thuật

Không ít người trẻ chủ quan cho rằng: “Tôi ăn hoài không béo, vậy chắc là do cơ địa”. Nhưng trên thực tế, “cơ địa” chỉ là một phần nhỏ trong hàng loạt yếu tố ảnh hưởng đến cân nặng.

7 nguyên nhân khiến bạn ăn mãi không béo

1. Tốc độ chuyển hóa cơ bản cao

Một số người sở hữu hệ trao đổi chất “siêu tốc” – tức cơ thể tiêu hao nhiều năng lượng ngay cả khi nghỉ ngơi. Đây là yếu tố di truyền hoặc gặp ở người hoạt động nhiều, ít ngồi yên, thường xuyên tập thể dục cường độ cao.

2. Hấp thu kém qua đường ruột

Bạn ăn vào nhưng không đồng nghĩa với cơ thể nhận được hết dinh dưỡng. Những người bị: Viêm loét dạ dày – tá tràng, nhiễm khuẩn HP; Rối loạn tiêu hóa, hội chứng ruột kích thích (IBS); Thiếu men tiêu hóa hoặc mắc bệnh celiac… thường có biểu hiện: ăn xong nhanh no, chướng bụng, tiêu chảy hoặc phân sống, từ đó không thể hấp thụ dưỡng chất để tăng cân.

3. Stress kéo dài, rối loạn tâm thần nhẹ

Căng thẳng, lo âu, mất ngủ – tác động mạnh đến trục não – ruột. Cortisol – hormone của stress – có thể gây ức chế tiêu hóa, giảm cảm giác thèm ăn và ảnh hưởng đến việc hấp thu protein, chất béo, vitamin.

Nhiều người gầy có biểu hiện mệt mỏi, cáu gắt, biếng ăn, nhưng không hề nhận ra mình đang bị stress mãn tính hoặc trầm cảm nhẹ.

4. Rối loạn nội tiết – chuyển hóa

Một số bệnh lý khiến người bệnh ăn nhiều nhưng vẫn sụt cân nhanh:

• Cường giáp: người nóng, tim đập nhanh, ra mồ hôi nhiều, sụt cân dù ăn khỏe
• Tiểu đường type 1, 2: cơ thể không sử dụng được đường → phá cơ để tạo năng lượng
• Suy tuyến yên, tuyến thượng thận: ảnh hưởng quá trình tổng hợp cơ – mỡ

5. Chế độ ăn sai cách

Nhiều người muốn tăng cân nhưng lại:

• Ăn quá nhiều tinh bột đơn giản (cơm trắng, bánh mì trắng) → nhanh đói
• Thiếu protein (thịt, trứng, đậu) và chất béo tốt → không đủ nguyên liệu tạo cơ
• Không bổ sung rau xanh, men tiêu hóa → gây rối loạn ruột, táo bón

6. Tập sai bài, sai thời điểm

Tập cardio quá nhiều (chạy bộ, HIIT) hoặc tập khi đói làm tiêu hao calo nhiều hơn mức nạp. Nếu không kiểm soát bài tập hợp lý, cơ thể sẽ mất cơ thay vì tăng cơ – tăng cân.

7. Bệnh lý mạn tính tiềm ẩn

Gầy lâu năm, sụt cân nhanh không rõ lý do có thể liên quan đến các bệnh như:

• Lao, HIV/AIDS, viêm gan B
• Ung thư giai đoạn sớm (dạ dày, đại tràng…)
• Viêm tụy, viêm ruột mạn
• Nhiễm ký sinh trùng, giun sán

Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Hãy đến cơ sở y tế nếu bạn:

• Sụt cân >5% cân nặng trong 1–3 tháng
• Mệt mỏi, ăn không ngon, tiêu hóa kém kéo dài
• Có các biểu hiện bất thường: ho dai dẳng, sốt nhẹ, đổ mồ hôi đêm, tiêu chảy kéo dài, thiếu máu
• Gầy gò nhưng bụng to, khó thở, đầy hơi thường xuyên

Bác sĩ sẽ chỉ định các xét nghiệm máu, chức năng tuyến giáp, nội soi tiêu hóa, siêu âm gan mật, kiểm tra ký sinh trùng… để tìm nguyên nhân thực sự.

Đừng để “cơ địa gầy” trở thành cái cớ khiến bạn bỏ qua những dấu hiệu cảnh báo sức khỏe. Sụt cân, chậm tăng cân hoặc ăn mãi không hấp thu có thể là biểu hiện của nhiều rối loạn tiềm ẩn. Đừng đợi đến khi mất sức, mất ngủ, mất niềm tin mới tìm cách thay đổi.