Lá “mùng 5” - vị lá đặc trưng của người Quảng Nam

Người dân đang phơi lá đúng ngọ của ngày mùng 5 tháng 5 (Tết Đoan Ngọ) - Ảnh: Nguyễn Tín

Tất cả loại lá được hái trong dịp này được phơi khô, bảo quản kỹ để sử dụng hằng ngày thay nước. Hái lá mùng 5 tháng 5 âm lịch là một nét văn hóa, truyền thống lâu đời của người dân xứ Quảng và cho đến nay, cứ đến dịp này có người trồng ở nhà rồi đem bán, nhưng nhiều nhất vẫn là hái trong tự nhiên.

Những ngày cuối tháng 4 âm lịch, người dân ở các vùng Quế Sơn, Thăng Bình, Tiên Phước… đã đi hái lá mùng 5. Bà Nguyễn Thị Hương người dân xã Tiên Phong, huyện Tiên Phước nói: “Trước đây, việc đi hái lá được thực hiện đúng giờ Ngọ ngày mùng 5 nhưng dần dần thói quen này đã thay đổi. Trước kia gia đình tôi chỉ hái lá để sử dụng trong gia đình, nhiều năm nay do nhu cầu của thị trường, nên gia đình tôi cùng nhiều người, cùng đi hái, thu gom về để bán tạo thêm thu nhập”.

Người dân thu hoạch lá mùng 5

Họ quan niệm rằng lá uống mùng 5 phải được tự tay đi hái vào giờ Ngọ thì mới linh nghiệm và có nhiều vị thuốc. Lá được hái, phơi vào ngày này sẽ rất thơm và mới có tác dụng chữa bệnh, nếu không cũng chỉ là một loại nước uống thông thường. Nhưng trên thực tế, người ta chỉ quen hái một số lá nhất định ở các vùng rừng núi hoặc trồng tại nhà, trong đó bao gồm các loại lá như: tía tô, bầu đường, rẻ quạt, ngải cứu, mã đề, đinh lăng, hóc hương, đại tướng quân, ngũ gia bì, dủ dẻ, dây chiều, lá bướm, sim, lá mơ, lá bạc thau, lá ổi, lá lốt, lá bạc hà…

Những bó lá đủ mọi hương vị được bày bán từ chợ cho đến khắp các ngả đường

Gọi là lá mùng 5 vì chính vào dịp này, từ chợ cho đến khắp các ngả đường, dễ dàng thấy những bó lá mọi hương vị được bày bán.

Thầy thuốc Trần Trừng - Chủ tịch Hội Đông Y tỉnh Quảng Nam cho biết: “Tất cả các loại lá này dùng chung rất tốt nhưng phân ra các nhóm, một số loại cây thuốc sẽ hỗ trợ điều trị cho từng loại bệnh thì tốt hơn. Rất tốt cho đường tiêu hóa, chống viêm trợ giúp cho đường hô hấp, đồng thời trợ giúp sát khuẩn trong cơ thể, an thần, đào thải xơ vữa trong hệ thống mạch máu...”.

Bà Nguyễn Thị Minh Châu, trú phường An Mỹ, thành phố Tam Kỳ cho biết: "Gia đình tôi sử dụng lá mùng 5 quanh năm thay nước. Hằng ngày tôi hãm chung với chè xanh để uống, tôi thấy uống rất tốt cho tiêu hóa và thải độc".

Lá mùng 5 là nguồn dược liệu cung cấp cho các cơ sở Đông y. Lá sau khi phơi khô, ngâm với nước chừng 3-4 phút sau đó rửa 2-3 nước nấu uống cả ngày như nước chè. Theo dân gian, nếu phơi lá đúng vào trưa nắng của dịp Tết Đoan Ngọ thì lá sẽ có mùi thơm và phát huy công dụng chữa bệnh nhất.

Theo nghiên cứu từ Đông y, lá mùng 5 là tổng hợp từ các loại cây dân dã có tác dụng chữa bệnh, rất tốt cho sức khỏe như:

Ngũ gia bì chữa chứng nhức mỏi, đau khớp, đau lưng...

Lá tía tô giải cảm.

Lá ngũ gia bì chữa đau khớp, đau lưng.

Lá từ bi chữa đau lưng, phù thận, khớp.

Lá bạc thau chữa sản hậu, phụ nữ sinh con uống tốt, ăn ngủ được.

Hà thủ ô trị rụng tóc, bạc tóc...

Nguyễn Tín

https://suckhoeviet.org.vn/