Mới nhất Đọc nhiều

“Nam dược trị Nam nhân”

Đó là câu nói của Tuệ Tĩnh thiền sư, thể hiện quan điểm biện chứng đặc sắc về mối tương quan mật thiết giữa con người với môi trường sống xung quanh, quan điểm y học độc lập, tự chủ, sát với thực tế Việt Nam. Quan điểm ấy dẫn dắt ông lên ngôi vị cao nhất của nền y học cổ truyền nước ta - Ông Thánh thuốc Nam!

Theo các tài liệu thành văn và theo truyền thuyết ở quê hương thì Tuệ Tĩnh sinh năm 1225, dưới triều nhà Trần, tại làng Nghĩa Phú, Tổng Văn Thái, Phủ Thượng Hồng, huyện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương (nay là thôn Nghĩa Phú, xã Cẩm Vũ, huyện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương). Ông xuất thân từ một gia đình bần nông, lên sáu tuổi thì mồ côi cha mẹ, được các nhà sư chùa Hải Triều và chùa Giao Thuỷ (Nam Định) nuôi ăn học. Năm 22 tuổi, thi đậu Thái học sinh dưới triều Trần Dụ Tông, nhưng không ra làm quan mà ở chùa đi tu và làm việc thiện, bốc thuốc chữa bệnh giúp nhân dân.

Tuệ Tĩnh là một nhà Y dược học danh tiếng của nước ta, sự nghiệp và tác phẩm nghiên cứu ông để lại ảnh hưởng rất lớn đến nền Y dược học cổ tryền Việt Nam. Ông đã tổng hợp biên soạn Y dược học cổ truyền trong những tác phẩm lớn là “Nam dược thần hiệu” và “Hồng Nghĩa giác tư y thư”. Trong bộ “Nam dược thần hiệu”, Tuệ Tĩnh đã nêu lên nguyên nhân, bệnh lý và chứng trạng của nhiều bệnh trong điều kiện Việt Nam, xây dựng nghiệm phương và truyền phương để trị liệu. Đây là phương pháp trị liệu khoa học, đơn giản, đại chúng và rất dễ áp dụng và đặc biệt là trong các đơn thang đó hầu hết là thuốc Nam rất sẵn có ở mọi miền đất nước. “Nam dược thần hiệu” có 11 quyển, gồm 580 vị thuốc, 3873 bài thuốc để trị 182 chứng bệnh của 10 khoa. “Hồng Nghĩa giác tư y thư” tóm tắt công dụng của 630 vị thuốc, 13 phương gia giảm, có thiên dùng thuốc theo chứng, có các thiên bàn về y lí, chẩn đoán, mạch học. Ngoài ra, Tuệ Tĩnh còn dùng các phương pháp trị bệnh bằng thức ăn, vật lý trị liệu như cứu, châm, chích, chườm, bóp, xoa, ăn, uống, hơ, xông, v.v…

“Nam dược trị Nam nhân”

Tài nguyên Nam dược của nước ta vô cùng đa dạng và phong phú/https://suckhoeviet.org.vn

Thiền sư Tuệ Tĩnh được mệnh danh là ông tổ của nghề thuốc Nam. Những tác phẩm nổi tiếng của Tuệ Tĩnh, bên cạnh kiến thức y lý cổ truyền sâu sắc, những kinh nghiệm phong phú về sử dụng thuốc Nam, còn có ý nghĩa cực kỳ quan trọng, đó là xây dựng những quan điểm về y học dân tộc mà đến ngày nay vẫn còn nguyên giá trị thời sự của nó. Đó là xây dựng nền y dược học trên tinh thần tự cường dân tộc. Tuệ Tĩnh không câu nệ vào sách xưa mà biết kết hợp nhuần nhuyễn tinh thần dân tộc trong y học hài hoà giữa lý luận với kinh nghiệm bản thân, kinh nghiệm dân gian theo thực tiễn bệnh tật, khí hậu, thổ nhưỡng và con người Việt Nam. Ông sử dụng nguồn dược liệu phong phú và các phương pháp chữa bệnh của dân tộc với quan điểm phòng bệnh chủ động tích cực là tập luyện dưỡng sinh, bồi bổ tinh - khí - thần để sức khoẻ tốt hơn, tuổi thọ tăng hơn, sống vui và hạnh phúc hơn.

Năm 55 tuổi, Danh y Tuệ Tĩnh bị đưa đi cống cho triều đình nhà Minh. Sang Trung Quốc, ông vẫn làm thuốc, nổi tiếng và được vua nhà Minh phong là Đại y Thiền sư. Sau đó ông qua đời tại Giang Nam, Trung Quốc, không rõ năm nào (theo nhiều nguồn tài liệu Danh y Tuệ Tĩnh mất vào năm 1400).

“Nam dược trị Nam nhân”

Thiền sư Tuệ Tĩnh – Ông Thánh thuốc Nam/https://suckhoeviet.org.vn

Có thể nói, Danh y Tuệ Tĩnh là người mở đầu trong sự nghiệp nghiên cứu các bài thuốc Nam, xây dựng nền móng cho Y học cổ truyền dân tộc Việt Nam. Những bài thuốc, kinh nghiệm quý báu của ông đã cứu sống hàng trăm nghìn người, thoát khỏi nỗi sợ bệnh tật. Đặc biệt, với những tài liệu, sổ sách để lại tạo cơ hội cho thế hệ sau thừa kế và phát huy những tinh hoa, giá trị cũ, đưa nền y học Việt phát triển bền vững.

Đến nay đã gần 10 thế kỷ trôi qua nhưng những phương pháp, châm ngôn hành nghề y của Tuệ Tĩnh vẫn được lưu truyền, áp dụng thành công. Sau này, Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác, đại danh y có đóng góp lớn cho nền y học dân tộc, trong đó có thuốc Nam, đã kế thừa xuất sắc sự nghiệp "Nam dược trị Nam nhân" của Tuệ Tĩnh thiền sư.

“Nam dược trị Nam nhân” là dùng thuốc Nam trị bệnh cho người Nam. Thuốc Nam được các lương y người Việt ta nghiên cứu, chắt lọc và kết tinh trí tuệ từ thế hệ này sang thế hệ khác. Tuệ Tĩnh có biệt tài tìm ra các loại dược liệu, là cây cỏ xung quanh nơi nhân dân cư trú, làm thuốc chữa trị các bệnh cho người Việt, chứ không chuộng các vị thuốc Bắc, vừa đắt tiền vừa không hợp phong thổ, thời khí. Các loại thuốc được sử dụng chủ yếu là những nguyên liệu lấy từ thiên nhiên như thân cây, rễ cây, lá cây, quả, hoa… Do đó thường không có độc tính và tác dụng phụ đối với cơ thể người bệnh. Không những thế, quá trình chế biến thuốc cũng rất truyền thống và thủ công, dựa chủ yếu vào tự nhiên.

“Nam dược trị Nam nhân”

Nhiều cây cỏ hoa lá quen thuộc xung quanh chúng ta là những vị thuốc quý/https://suckhoeviet.org.vn

Những rau trái quen thuộc trong ngành ẩm thực như đậu xanh, rau sam, rau răm, kinh giới, tía tô, bạc hà, cải cúc, rau muống, rau má đều được dùng như một vị thuốc. Cây cỏ hoang dại như cỏ nhọ nồi, mần trầu, bách bộ, cam thảo đất, mộc hương…, đều có mặt trong một số bài thuốc. Một số loài hoa như thược dược, ngọc lan, nhài, hoa hồng, mào gà cũng được xem là vị thuốc để chữa bệnh. Đó là chưa kể những loài thảo mộc là cây thuốc Nam quý giá như cà gai leo, giảo cổ lam, nha đam, hà thủ ô, sâm cau, cây mật gấu, ráy gai, bồ công anh, địa hoàng v.v...

Ngoài những toa thuốc uống vào trong người, có loại dùng xoa đắp, bôi ngoài da hoặc xông hơi. Cách đo lường lượng thuốc so với thuốc Bắc cũng tương đối di dịch, thay vì cân đong thành từng chỉ, từng lạng thì đơn thuốc dùng muỗng, dùng chén.

“Nam dược trị Nam nhân”

Cách đo lường lượng thuốc Nam so với thuốc Bắc cũng tương đối khác biệt/https://suckhoeviet.org.vn

Tài nguyên dược liệu của Việt Nam vô cùng đa dạng và phong phú, với hàng nghìn bài thuốc dân gian của các dân tộc được nghiên cứu, gìn giữ và phát triển qua nhiều thế kỷ.

Theo Cục Y dược Cổ truyền, Bộ Y tế, Việt Nam là quốc gia đa dân tộc có nền y học cổ truyền lâu đời và phong phú. Y học cổ truyền Việt Nam bao gồm y học dân gian của các dân tộc và y học cổ truyền trong hệ hàn lâm. Việt Nam có một nguồn tài nguyên và hệ động thực vật phong phú đa dạng trải dài khắp cả nước. Việt Nam được là đánh giá là quốc gia giàu có về dược liệu của khu vực và thế giới khi sở hữu hơn 5000 loài thực vật và nấm, 408 loài động vật và 75 loại khoáng vật có công dụng làm thuốc trong đó có nhiều loài dược liệu quý hiếm đặc hữu như sâm Ngọc Linh, ba kích, lan thạch học, thông đỏ...

Từ năm 1954 tới nay, y dược cổ truyền đã có bước phát triển mạnh và là một bộ phận quan trọng trong hệ thống y tế chính thống của Việt Nam.

Đến nay Việt Nam đã xây dựng được mạng lưới y dược cổ truyền và từng bước hoàn thiện hệ thống từ trung ương xuống địa phương cả về dịch vụ đào tạo đến nghiên cứu khoa học.

Việt Nam có Học viện Y dược cổ truyền, hầu hết các trường đại học, cao đẳng trong cả nước đã thành lập khoa, bộ môn về y dược học cổ truyền, 22 trường cao đẳng y thuộc các tỉnh thành phố cũng thành lập bộ môn y dược cổ truyền.

“Nam dược trị Nam nhân”

Dùng Nam dược chữa bệnh cho người nước Nam/https://suckhoeviet.org.vn

Hệ thống bệnh viện y dược cổ truyền tuyến trung ương và tuyến tỉnh là 65 bệnh viện. Tỉ lệ bệnh viện đa khoa tuyến huyện có khoa, tổ y dược cổ truyền đạt 92,7%. Trạm y tế xã có hoạt động khám chữa bệnh bằng y dược cổ truyền đạt 84,8%. 89% trạm y tế xã có vườn thuốc Nam. Y dược cổ truyền Việt Nam đã tham gia vào hệ thống chăm sóc sức khỏe quốc gia và được bảo hiểm y tế chi trả các mức độ khác nhau ở các tuyến.

Để ghi nhớ công lao trời biển của Tuệ Tĩnh thiền sư, từ sau Đại hội Phật giáo Việt Nam kỳ 2 (1987) những cơ sở chữa bệnh đặt tại các chùa đều thống nhất mang tên Tuệ Tĩnh Đường.

Điều này xuất phát từ truyền thống lâu đời: Các nhà chùa làm thuốc để chữa bệnh cho dân nghèo. Ngọn cờ “Nam dược trị Nam nhân” mãi mãi tỏa sáng trong Y học và Y giới Việt Nam.

Ngân Hà
https://suckhoeviet.org.vn

Tin liên quan

Bộ Y tế sửa đổi, bổ sung một số thủ tục hành chính thuộc lĩnh vực y, dược cổ truyền

Bộ Y tế sửa đổi, bổ sung một số thủ tục hành chính thuộc lĩnh vực y, dược cổ truyền

Theo Quyết định số 1463/QĐ-BYT ngày 29/5/2024, Bộ Y tế sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Quyết định số 642/QĐ-BYT ngày 16/3/2024 về việc công bố thủ tục hành chính thuộc lĩnh vực y, dược cổ truyền được quy định tại Thông tư số 02/2024/TT-BYT ngày 12/3/2024 của Bộ Y tế.
Đổi mới để nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực y học cổ truyền

Đổi mới để nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực y học cổ truyền

Ngày 24/5, tại Hà Nội, Học viện Y dược học cổ truyền Việt Nam tổ chức Hội thảo góp ý dự thảo danh mục đào tạo chuyên khoa ngành y học cổ truyền.
Đề xuất tiêu chuẩn xét tặng giải thưởng Hải Thượng Lãn Ông

Đề xuất tiêu chuẩn xét tặng giải thưởng Hải Thượng Lãn Ông

Bộ Y tế đang dự thảo Thông tư ban hành tiêu chuẩn và hướng dẫn xét tặng giải thưởng Hải Thượng Lãn Ông về công tác y dược cổ truyền.

Cùng chuyên mục

[E-Magazine] Mướp đắng - “Thần dược xanh” ngăn ngừa ung thư

[E-Magazine] Mướp đắng - “Thần dược xanh” ngăn ngừa ung thư

Mướp đắng (hay còn gọi là khổ qua), là loài cây leo rất dễ trồng và hợp với khí hậu Việt Nam. Quả mướp đắng có rất nhiều lợi ích với sức khỏe như làm giảm glucose máu, tăng cường chức năng miễn dịch, ngăn ngừa ung thư.
Việt Nam có loại cây mọc dại nhưng lại là "thần dược"

Việt Nam có loại cây mọc dại nhưng lại là "thần dược"

Rau má là loại cây mọc dại nhưng lại có rất nhiều lợi ích với sức khỏe và tác dụng chữa bệnh. Rau má được coi là "rau trường thọ" hay "thuốc bổ não" tự nhiên, lành tính.
Các loại thảo dược giúp "quét sạch" mỡ máu

Các loại thảo dược giúp "quét sạch" mỡ máu

Từ xa xưa, việc sử dụng các loại thảo dược có sẵn trong tự nhiên đã được áp dụng trong điều trị giảm mỡ máu, mỡ gan. Các nghiên cứu khoa học đã chứng minh rằng, nhiều loại thảo dược có tác dụng hỗ trợ điều trị tăng lipid máu hiệu quả.
[E-Magazine] Kỷ tử - “Kim cương đỏ” trong Đông y

[E-Magazine] Kỷ tử - “Kim cương đỏ” trong Đông y

Kỷ tử là một dược liệu quen thuộc trong Đông y. Kỷ tử là vị thuốc bổ nguồn gốc thiên nhiên, giúp chống lão hóa, tăng cường sinh lý.
Diệp hạ châu - Vị thuốc chữa viêm gan, tốt cho bệnh nhân tiểu đường

Diệp hạ châu - Vị thuốc chữa viêm gan, tốt cho bệnh nhân tiểu đường

Diệp hạ châu là một thảo dược có nhiều công dụng chữa bệnh hiệu quả.
Trinh nữ hoàng cung có tác dụng gì?

Trinh nữ hoàng cung có tác dụng gì?

Trinh nữ hoàng cung là một loại dược liệu thường được sử dụng trong các bài thuốc y học cổ truyền với tác dụng ức chế sự phát triển của các khối u. Cùng tìm hiểu về loại thảo dược quý này.

Các tin khác

Bạn có biết tác dụng chữa bệnh tuyệt vời của rau mồng tơi?

Bạn có biết tác dụng chữa bệnh tuyệt vời của rau mồng tơi?

Mồng tơi là loại rau quen thuộc trong bữa ăn của các gia đình. Bên cạnh công dụng giải nhiệt, rau mồng tơi còn có rất nhiều lợi ích đối với sức khỏe.
Một số cây thuốc nam giúp điều trị thiếu máu cơ tim thể nhẹ

Một số cây thuốc nam giúp điều trị thiếu máu cơ tim thể nhẹ

Một số cây thuốc nam có tác dụng trị thiếu máu cơ tim hiệu quả. Ưu điểm của những loại dược liệu này là dễ tìm, an toàn, lành tính, ít tác dụng phụ và tiết kiệm chi phí, phù hợp với những tình trạng bệnh nhẹ.
Bài thuốc dân gian từ lá húng chanh

Bài thuốc dân gian từ lá húng chanh

Húng chanh được biết đến với công dụng trị ho. Ngoài ra, húng chanh còn có nhiều tác dụng khác. Cùng tham khảo một số bài thuốc chữa bệnh từ húng chanh.
Công dụng chữa bệnh của hoàng liên ô rô

Công dụng chữa bệnh của hoàng liên ô rô

Hoàng liên ô rô thuộc danh mục loài, chủng loại dược liệu quý, hiếm và đặc hữu phải kiểm soát theo Thông tư số 16/2022/TT-BYT ngày 30/12/2022 của Bộ Y tế. Đây là một loại thuốc quý với nhiều công dụng chữa bệnh hiệu quả trong Đông y.
Bồ công anh: Dược liệu có nhiều công dụng đối với sức khỏe

Bồ công anh: Dược liệu có nhiều công dụng đối với sức khỏe

Bồ công anh là dược liệu có nhiều công dụng đối với sức khỏe con người. Theo Y học cổ truyền bồ công anh là dược liệu có vị đắng, tính mát, quy vào các kinh can, thận, tâm và có công dụng thanh nhiệt, giải độc, tiêu viêm và hóa thấp. Y học cổ truyền sử dụng cây bồ anh để chữa chứng chán ăn, khó chịu dạ dày, đầy hơi, sỏi mật, đau khớp, đau nhức cơ bắp, bệnh chàm, mẩn ngứa, bầm tím, viêm vú, thông tắc tia sữa...
Mật mông hoa - Dược liệu có tác dụng nhuận gan, sáng mắt

Mật mông hoa - Dược liệu có tác dụng nhuận gan, sáng mắt

Mật mông hoa còn có những tên gọi khác như lão mông hoa, tiểu cẩm hoa, kê cốt đầu hoa... Theo Y học cổ truyền mật mông hoa có vị ngọt nhạt, tính bình hơi hàn, có hiệu quả kháng viêm, hỗ trợ điều trị các bệnh mạch máu, viêm kết mạc, đau đầu, đột quỵ hoặc tăng cường chức năng gan...
Điểm danh các loại thảo dược hỗ trợ điều trị bệnh xương khớp

Điểm danh các loại thảo dược hỗ trợ điều trị bệnh xương khớp

Các loại cây chữa bệnh xương khớp theo Đông y là phương pháp được nhiều người lựa chọn. Ưu điểm của phương pháp trị bệnh này là nguyên liệu thiên nhiên lành tính, rẻ tiền, dễ tìm kiếm, có thể thực hiện ngay tại nhà mà vẫn mang đến hiệu quả tốt.
Thành phố Hà Nội ban hành Kế hoạch phát triển cây dược liệu năm 2024 – 2025

Thành phố Hà Nội ban hành Kế hoạch phát triển cây dược liệu năm 2024 – 2025

UBND thành phố Hà Nội vừa có công văn số 170/KH-UBND ngày 4/6/2024 ban hành Kế hoạch phát triển cây dược liệu trên địa bàn thành phố Hà Nội năm 2024 – 2025.
Kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại trong khám, chữa bệnh

Kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại trong khám, chữa bệnh

Bệnh viện Y dược cổ truyền tỉnh Vĩnh Phúc đã bước đầu áp dụng thành công các kỹ thuật hiện đại đi đôi với kiến thức y dược học cổ truyền trong khám, chữa bệnh.
[E-Magazine] Đinh lăng - "Nhân sâm của người nghèo"

[E-Magazine] Đinh lăng - "Nhân sâm của người nghèo"

Cây đinh lăng là loại cây có từ lâu đời và phổ biến để làm cảnh và làm thuốc. Cây đinh lăng không chỉ được sử dụng làm rau sống mà còn là vị thuốc có tác dụng bồi bổ sức khỏe, chữa được nhiều chứng bệnh…
Xem thêm
Ban Thường vụ Hội Nam Y Việt Nam tổ chức Hội nghị lần thứ 5: Bàn và thông qua nhiều nội dung quan trọng

Ban Thường vụ Hội Nam Y Việt Nam tổ chức Hội nghị lần thứ 5: Bàn và thông qua nhiều nội dung quan trọng

Ngày 20/5, tại Hà Nội, Ban Thường vụ Hội Nam y Việt Nam, nhiệm kỳ 2022-2027 tổ chức Hội nghị lần thứ 5 để kiểm điểm đánh giá việc thực hiện chương trình hoạt động của Hội...
Chi hội Nam y An Giang tặng nước uống miễn phí cho bà con tỉnh Bến Tre

Chi hội Nam y An Giang tặng nước uống miễn phí cho bà con tỉnh Bến Tre

SKV - Ngày 18/5, Chi hội Nam y An Giang đã phối hợp với UBND xã Quới Điền (huyện Thạnh Phú, tỉnh Bến Tre) cùng các mạnh thường quân tặng nước uống miễn phí cho các hộ nghèo, hộ khó khăn trên địa bàn xã Quới Điền.
Hà Nội: Ra mắt Trung tâm Nghiên cứu Văn hóa cội nguồn và Tôn vinh Hùng Vương

Hà Nội: Ra mắt Trung tâm Nghiên cứu Văn hóa cội nguồn và Tôn vinh Hùng Vương

Chiều 15/5/2024, tại Đền thờ Quốc tổ Lạc Long Quân ( Thuộc Đền Nội Bình Đà, xã Bình Minh, huyện Thanh Oai, TP Hà Nội). Dự án: “Đường vào Vương quốc Vua trên không gian thực tế ảo “ đã tổ chức Lễ ra mắt “Trung tâm Nghiên cứu Văn hoá cội nguồn và Tôn vinh Hùng Vương
Chi hội Nam y An Giang cấp phát nước miễn phí cho người dân tại Bến Tre

Chi hội Nam y An Giang cấp phát nước miễn phí cho người dân tại Bến Tre

Đoàn công tác của Chi hội Nam y An Giang (thuộc Hội Nam y Việt Nam) mới đây đã tổ chức cấp phát nước miễn phí cho người dân đang thiếu nước sinh hoạt và nước uống tại xã Thới Thạnh, huyện Thạnh Phú, tỉnh Bến Tre.
Hải Dương: Khai Hội Đền Bia, dâng hương tưởng nhớ Đại danh y - Thiền sư Tuệ Tĩnh

Hải Dương: Khai Hội Đền Bia, dâng hương tưởng nhớ Đại danh y - Thiền sư Tuệ Tĩnh

Sáng 8/5/2024, huyện Cẩm Giàng tỉnh Hải Dương đã tổ chức Lễ hội truyền thống đền Bia và Dâng hương tưởng niệm Đại danh y - Thiền sư Tuệ Tĩnh.
Phiên bản di động