Nam y trong chăm sóc sức khỏe cộng đồng: Vai trò ngày càng rõ ở tuyến y tế cơ sở

Nam y - một trụ cột trong hệ thống y tế

Trong chiến lược phát triển ngành y tế, Bộ Y tế Việt Nam xác định mục tiêu kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại nhằm phát huy thế mạnh của cả hai nền y học.

Theo số liệu của Bộ Y tế, hiện nay 100% tỉnh, thành phố trong cả nước đã có bệnh viện hoặc khoa y học cổ truyền, đồng thời phần lớn bệnh viện đa khoa tuyến tỉnh và tuyến huyện đều triển khai mô hình điều trị kết hợp Đông – Tây y. Điều này cho thấy y học cổ truyền đã trở thành một bộ phận quan trọng trong hệ thống chăm sóc sức khỏe tại Việt Nam.

Ở tuyến y tế cơ sở, nhiều trạm y tế xã, phường cũng triển khai các dịch vụ châm cứu, xoa bóp bấm huyệt hoặc sử dụng thuốc thảo dược trong điều trị bệnh thông thường. Nhờ đó, người dân – đặc biệt tại khu vực nông thôn – có thêm lựa chọn điều trị phù hợp với điều kiện kinh tế và tập quán sinh hoạt.

Theo các chuyên gia, việc đưa y học cổ truyền vào hệ thống y tế cơ sở không chỉ giúp mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ y tế mà còn góp phần tận dụng nguồn dược liệu bản địa và tri thức y học truyền thống của dân tộc.

Phát huy giá trị Nam y trong chăm sóc sức khỏe cộng đồng

TTND.GS.TS Trương Việt Bình, Chủ tịch Hội Nam Y Việt Nam, nguyên Giám đốc Học viện Y Dược học cổ truyền Việt Nam, từng cho rằng y học cổ truyền có vai trò đặc biệt trong chăm sóc sức khỏe cộng đồng nếu được tổ chức và phát huy đúng hướng.

Theo ông, mạng lưới lương y và các cơ sở khám chữa bệnh y học cổ truyền chính là “cánh tay nối dài” của hệ thống y tế trong việc chăm sóc sức khỏe nhân dân, đặc biệt ở những vùng nông thôn hoặc khu vực còn hạn chế về điều kiện tiếp cận dịch vụ y tế.

Ông cũng nhấn mạnh rằng việc củng cố tổ chức và nâng cao chất lượng hoạt động của các chi hội, cơ sở hành nghề y học cổ truyền là yêu cầu cần thiết để đảm bảo uy tín và sự phát triển bền vững của ngành trong bối cảnh hội nhập hiện nay.

Từ góc nhìn chuyên môn, nhiều nhà khoa học cho rằng lợi thế của Nam y nằm ở khả năng tận dụng nguồn dược liệu tự nhiên, chi phí điều trị thấp và phù hợp với điều kiện sinh hoạt của người dân.

Trong điều trị các bệnh mạn tính như đau xương khớp, thoái hóa cột sống, mất ngủ hoặc rối loạn tiêu hóa, việc kết hợp thuốc thảo dược với các phương pháp châm cứu, xoa bóp bấm huyệt đã cho thấy nhiều kết quả tích cực.

Theo TS.BSCKII Nguyễn Hồng Siêm, nguyên Chủ tịch Hội Đông y Hà Nội, y học hiện đại dù phát triển mạnh mẽ nhưng không thể tách rời y học cổ truyền.

Ông cho rằng y học cổ truyền cần được nghiên cứu và ứng dụng một cách khoa học, đồng thời phát huy vai trò xã hội hóa để phát triển mạnh mẽ hơn trong thời gian tới.

Trong thực tiễn điều trị, nhiều bệnh viện hiện nay đã áp dụng mô hình kết hợp Đông – Tây y. Theo bác sĩ Nguyễn Hồng Siêm, mỗi nền y học có những thế mạnh riêng: y học hiện đại mạnh về chẩn đoán và xử lý cấp cứu, trong khi y học cổ truyền lại có ưu thế trong điều trị bệnh mạn tính, phục hồi chức năng và chăm sóc sức khỏe lâu dài.

Thực tế cho thấy, nhiều phương pháp trị liệu của y học cổ truyền như châm cứu, bấm huyệt hoặc dùng thuốc thảo dược đã được áp dụng song song với các phác đồ điều trị hiện đại nhằm nâng cao hiệu quả chữa bệnh.

Trong suốt quá trình công tác, bác sĩ Nguyễn Hồng Siêm cũng đã trực tiếp kết hợp các phương pháp của Đông y với y học hiện đại để điều trị cho nhiều bệnh nhân, qua đó cho thấy hiệu quả của mô hình điều trị tích hợp.

Những thách thức trong phát triển Nam y

Dù có nhiều lợi thế, việc phát triển y học cổ truyền tại Việt Nam vẫn đối mặt với một số thách thức.

Trước hết là vấn đề dược liệu. Một số loại dược liệu trên thị trường chưa được kiểm soát đồng bộ về chất lượng, trong khi nguồn dược liệu trong nước chưa được khai thác và phát triển một cách bài bản.

Bên cạnh đó, đội ngũ thầy thuốc y học cổ truyền tại tuyến cơ sở ở một số địa phương vẫn còn thiếu, trong khi nhu cầu khám chữa bệnh của người dân ngày càng tăng.

Theo các chuyên gia, để phát triển bền vững ngành Nam y, cần tập trung vào ba yếu tố then chốt: bảo tồn nguồn gen cây thuốc, phát triển vùng trồng dược liệu đạt chuẩn và tăng cường nghiên cứu khoa học về các bài thuốc cổ truyền.

Trong xu hướng phát triển của ngành y tế hiện nay, việc kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại được xem là một hướng đi phù hợp nhằm xây dựng hệ thống chăm sóc sức khỏe toàn diện.

Y học cổ truyền không chỉ giúp hỗ trợ điều trị bệnh mà còn góp phần phòng bệnh và nâng cao sức khỏe cộng đồng thông qua các phương pháp dưỡng sinh, điều chỉnh lối sống và sử dụng thảo dược.

Theo nhiều chuyên gia, nếu được nghiên cứu, chuẩn hóa và ứng dụng đúng cách, Nam y hoàn toàn có thể trở thành một nguồn lực quan trọng trong hệ thống y tế quốc gia.

Trong dòng chảy phát triển của nền y học hiện đại, Nam y vẫn giữ vị trí riêng với những giá trị đặc sắc của mình. Từ những bài thuốc dân gian đến các phương pháp trị liệu truyền thống, y học cổ truyền đang tiếp tục đồng hành cùng y học hiện đại trong hành trình chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân.

Phát huy đúng tiềm năng của Nam y không chỉ giúp bảo tồn di sản y học dân tộc mà còn góp phần xây dựng một nền y học bền vững, nhân văn và phù hợp với điều kiện của Việt Nam.