Ngủ trước 23h có giúp trẻ tăng chiều cao?

"Muốn con cao phải cho trẻ đi ngủ trước 23h" đang được nhiều phụ huynh truyền tai nhau. Quan niệm này có một phần cơ sở khoa học nhưng dễ bị hiểu sai. Giấc ngủ thực sự có vai trò quan trọng đối với tăng trưởng của trẻ, nhưng không có bằng chứng cho thấy 23h là một "giờ vàng" mà nếu trẻ ngủ sau thời điểm này thì sẽ mất cơ hội phát triển chiều cao.

1. Giấc ngủ liên quan thế nào đến chiều cao?

Hormone tăng trưởng (GH) được tiết theo từng đợt trong ngày và có liên quan chặt chẽ với giấc ngủ sâu, đặc biệt là giai đoạn ngủ sóng chậm (slow-wave sleep). Một lượng đáng kể GH được tiết sau khi trẻ bắt đầu ngủ và bước vào giấc ngủ sâu. GH cùng với hệ thống IGF-1 ((Insulin-like Growth Factor-1 – yếu tố tăng trưởng giống insulin-1 - là một hormone tăng trưởng rất quan trọng trong quá trình phát triển chiều cao, xương và cơ của trẻ em.

IGF-1 được sản xuất chủ yếu ở gan) có vai trò quan trọng trong phát triển xương, cơ và các mô của cơ thể. Chính vì vậy, trẻ ngủ không đủ hoặc giấc ngủ bị gián đoạn kéo dài có thể ảnh hưởng bất lợi đến sức khỏe thể chất và quá trình phát triển. Tuy nhiên, không thể đơn giản suy luận rằng cứ ngủ trước 23h thì trẻ sẽ cao hơn. Các nghiên cứu về mối liên hệ trực tiếp giữa thời lượng ngủ và tốc độ tăng chiều cao vẫn còn hạn chế và không hoàn toàn nhất quán.

Điều quan trọng hơn thời điểm 23h là trẻ có ngủ đủ, ngủ đều đặn và có giấc ngủ chất lượng hay không. Ảnh M.H

2. 23h không phải là "mốc quyết định chiều cao"

Điều quan trọng hơn thời điểm 23h là trẻ có ngủ đủ, ngủ đều đặn và có giấc ngủ chất lượng hay không. Ví dụ, một trẻ ngủ từ 22h đến 6h chỉ có 8 giờ ngủ; trong khi một trẻ khác ngủ từ 23h đến 8h có 9 giờ. Không thể nói trẻ thứ nhất chắc chắn có lợi thế về tăng trưởng chỉ vì đi ngủ trước 23h. Hơn nữa, tiết GH không hoạt động theo một chiếc đồng hồ cố định "23h". Đỉnh tiết GH có liên quan nhiều đến thời điểm trẻ bắt đầu ngủ và cấu trúc giấc ngủ, đặc biệt là giấc ngủ sâu. Một số nghiên cứu còn cho thấy thời điểm đạt đỉnh GH thay đổi giữa các trẻ và không phải lúc nào đỉnh GH cũng xuất hiện ngay trong những giờ đầu của đêm.Vì vậy, thông điệp "phải ngủ trước 23h mới tăng chiều cao" là quá đơn giản hóa sinh lý tăng trưởng.

3. Trẻ cần ngủ bao nhiêu là đủ?

Nhu cầu ngủ thay đổi theo tuổi. Theo khuyến cáo của Hội Nhi khoa Ho Kỳ:

• Trẻ 3–5 tuổi: 10–13 giờ/ngày, kể cả ngủ ngày.

• Trẻ 6–12 tuổi: 9–12 giờ/ngày.

• Trẻ 13–18 tuổi: 8–10 giờ/ngày.

Như vậy, thay vì chỉ đặt mục tiêu "ngủ trước 23h", cha mẹ nên xây dựng giờ đi ngủ phù hợp với tuổi và giờ thức dậy của trẻ, bảo đảm tổng thời gian ngủ đáp ứng nhu cầu.

4. Muốn trẻ cao, đừng chỉ chăm chăm vào giấc ngủ

Chiều cao là kết quả của sự tương tác giữa di truyền, dinh dưỡng, hormone, vận động, giấc ngủ và sức khỏe tổng thể. Giấc ngủ tốt là một mắt xích quan trọng nhưng không thể thay thế những yếu tố còn lại. Trẻ cần chế độ ăn đủ năng lượng và protein, bảo đảm canxi, vitamin D và các vi chất cần thiết; duy trì vận động thể lực phù hợp; kiểm soát cân nặng; hạn chế màn hình trước giờ ngủ và duy trì lịch ngủ ổn định.

Đặc biệt, nếu trẻ thấp hơn rõ rệt so với tuổi, tốc độ tăng chiều cao chậm hoặc đường tăng trưởng chiều cao liên tục đi xuống, không nên chỉ tìm cách cho trẻ ngủ sớm hơn mà cần được bác sĩ đánh giá nguyên nhân. Những trường hợp này có thể liên quan đến dinh dưỡng, bệnh mạn tính, bệnh nội tiết, thiếu hormone tăng trưởng hoặc các nguyên nhân khác.