Những lưu ý khi dùng cây tu hú làm thuốc

Cây Tu hú

Đặc điểm của cây tu hú

Cây tu hú là cây gỗ nhỏ, có thể cao tới 8m, phân nhiều cành. Thân màu nâu, phủ nhiều gai nhọn dài 5 – 15mm. Lá cây hình xoan ngược, đầu lá tù hoặc nhọn, mặt lá nhẵn nhưng có lớp lông mịn. Hoa tu hú có màu trắng hoặc vàng lục, hình chuông, thường nở rộ từ tháng 3 đến tháng 9 hằng năm. Quả mọng hình cầu hoặc trứng, to cỡ quả chanh, khi già chuyển vàng, bên trong chứa nhiều hạt đen.

Trong y học cổ truyền, cả lá, quả, rễ và vỏ cây đều có thể dùng làm thuốc. Quả thường thu hái vào mùa thu – đông, rễ có thể khai thác quanh năm, dùng tươi hoặc phơi khô. Dược liệu khô nên bảo quản nơi thoáng mát, đựng trong hộp kín để giữ chất lượng.

Những bài thuốc hay từ cây tu hú

Trị mụn nhọt, lở loét

Quả tu hú bổ đôi bỏ hạt, cho vôi vào, bọc đất sét rồi đốt. Sau khi bỏ lớp đất, tán nhỏ thành bột mịn, đắp lên vùng da bị mụn nhọt hoặc lở loét, ngày một lần. Cách này giúp tiêu viêm, giảm sưng nhanh chóng.

Giảm sưng đau, bầm tím

Lá tu hú rửa sạch, ngâm nước muối, giã nát rồi trộn với ít đường, đắp trực tiếp lên vết sưng, dùng gạc cố định 3 tiếng. Thực hiện 1 – 2 lần/ngày cho đến khi triệu chứng thuyên giảm.

Chữa sốt, ốm ở trẻ mọc răng

Quả tu hú phơi khô, tán bột mịn, bảo quản kín. Khi dùng, lấy 3 – 5g bột đắp vào lưỡi hoặc vòm khẩu cái của trẻ, mỗi ngày 1 – 2 lần, trong 3 ngày liên tục sẽ giúp giảm sốt và quấy khóc khi mọc răng.

Điều trị đau xương khi bị sốt

Vỏ quả 15g sắc với 400ml nước, cạn còn 100ml thì uống khi còn ấm. Ngoài ra có thể tán bột vỏ quả, pha thành hỗn hợp sệt, đắp lên chỗ đau nhức. Dùng 1 – 2 lần/ngày, hiệu quả rõ rệt sau vài ngày.

Giảm đau nhức xương khớp do thấp khớp

Vỏ quả phơi khô, tán bột, trộn với ít nước thành cao đặc, đắp trực tiếp lên chỗ đau. Băng gạc cố định trong 2 – 3 giờ, mỗi ngày 2 lần, kiên trì đến khi bệnh thuyên giảm.

Điều trị đau bụng

Lấy 15g vỏ quả sắc với 400ml nước, cô còn 100ml, uống khi ấm. Uống 1 thang/ngày trong 3 – 5 ngày sẽ thấy cơn đau bụng giảm.

Trị tiêu chảy, kiết lỵ

Dùng 20g vỏ rễ, phơi khô, sắc với 500ml nước cho đến khi còn 100ml. Chia 2 lần uống trong ngày, sử dụng 2 – 3 ngày liên tục để cải thiện tình trạng đi ngoài nhiều lần, phân lỏng.

Trị đòn ngã, phong thấp

Dùng 20g rễ và quả tu hú sắc với 600ml nước, còn lại 200ml thì uống. Ngoài ra, rễ và quả khô tán bột, trộn với nước đắp vào chỗ đau nhức hoặc bầm tím.

Chữa đái buốt, đái đỏ

Lá tu hú tươi 20 – 30g giã nát, vắt lấy nước uống, có tác dụng lợi tiểu, giảm đau rát đường tiết niệu.

Giải độc

Lá tu hú phối hợp với rễ cỏ lá tre, lá thường sơn và lá đơn răng cưa, giã nhuyễn, lọc lấy nước cốt uống để thanh lọc cơ thể, giải độc nhẹ.

Chữa bệnh ngoài da

Vỏ quả 50g sắc với 1 lít nước, đun sôi 15 phút. Dùng nước thuốc khi còn ấm để ngâm hoặc rửa vùng da tổn thương, mỗi ngày 1 lần, liên tục 3 – 5 ngày.

Chữa vết côn trùng cắn, rắn rết cắn

Lá tu hú tươi giã nát, chắt lấy nước cốt uống, phần bã đắp trực tiếp lên vết đốt để giảm sưng ngứa.

Rút gai đâm

Cành non, mầm tu hú giã nát, đắp vào vết thương có gai đâm. Sau vài giờ gai sẽ trồi lên, dễ dàng lấy ra. Có thể dùng dạng bột khô pha nước để đắp.

Điều kinh

Vỏ rễ và thân cây tu hú 15g hãm với 300ml nước sôi trong 20 phút, uống khi còn ấm. Dùng 1 – 2 lần/ngày giúp điều hòa kinh nguyệt.

Phục hồi sức khỏe sau sinh

Lá tu hú khô 20 – 30g sắc với 4 bát nước, còn 1 bát thì uống làm 2 lần sáng – tối. Sử dụng đều đặn giúp phụ nữ sau sinh hồi phục nhanh, giảm mệt mỏi.

Hoa tu hú

Lưu ý khi dùng cây tu hú

Mặc dù có nhiều công dụng, nhưng cây tu hú cũng tiềm ẩn độc tính nếu lạm dụng. Vì vậy:

Phải dùng đúng liều lượng, tùy bệnh lý.

Không dùng cho phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ.

Thuốc sắc nên uống trong ngày, hâm nóng trước khi dùng.

Thuốc đắp cần rửa sạch dược liệu, ngâm nước muối để tránh nhiễm trùng.

Không nên sử dụng liên tục dài ngày nếu chưa có chỉ định từ thầy thuốc.

Cây tu hú là vị thuốc dân gian quý, có mặt trong nhiều bài thuốc chữa bệnh từ ngoài da đến tiêu hóa, xương khớp. Với ưu điểm dễ kiếm, dễ dùng, loại cây này đã trở thành “người bạn” chăm sóc sức khỏe của nhiều gia đình. Tuy nhiên, người dùng cần thận trọng, tránh lạm dụng, và tốt nhất tham khảo ý kiến chuyên môn trước khi áp dụng để đạt hiệu quả an toàn.