Phát triển Y học cổ truyền Việt Nam trong thế kỷ XXI

Tạp chí Sức khoẻ Việt trân trọng giới thiệu bài viết "Phát triển Y học cổ truyền Việt Nam trong thế kỷ XXI" của TTND. GS. TS Trương Việt Bình - Chủ tịch Hội Nam Y Việt Nam.
Phát triển Y học cổ truyền Việt Nam trong thế kỷ XXI

LỜI MỞ ĐẦU

Y dược học cổ truyền Việt Nam là kết tinh của trí tuệ dân tộc, được hình thành và phát triển qua hàng nghìn năm lịch sử. Từ kinh nghiệm chữa bệnh của nhân dân, từ tri thức y học của các bậc danh y, và từ sự hòa quyện giữa thiên nhiên, con người và văn hóa, nền y học cổ truyền đã trở thành một di sản quý báu của đất nước.

Những tư tưởng y học của các bậc tiền nhân như Tuệ Tĩnh với học thuyết “Nam dược trị Nam nhân”, và Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác với hệ thống lý luận đồ sộ trong Hải Thượng y tông tâm lĩnh, đã đặt nền móng vững chắc cho sự hình thành và phát triển của y học cổ truyền Việt Nam.

Bước sang thế kỷ XXI, trước những thách thức mới của sức khỏe cộng đồng và sự phát triển nhanh chóng của khoa học công nghệ, Y dược học cổ truyền Việt Nam cần được bảo tồn, phát triển và nâng tầm, trở thành một bộ phận quan trọng của nền y học hiện đại.

Vì vậy, Hội Nam Y Việt Nam - những người làm công tác y dược cổ truyền, các nhà khoa học, các tổ chức nghề nghiệp và những người tâm huyết với y học dân tộc trân trọng có ý kiến nhằm Phát triển Y dược học cổ truyền Việt Nam trong thế kỷ XXI.

I. KHẲNG ĐỊNH GIÁ TRỊ CỦA Y HỌC CỔ TRUYỀN VIỆT NAM

Y dược học cổ truyền Việt Nam là một nền y học nhân văn, lấy con người làm trung tâm, chú trọng sự hài hòa giữa cơ thể và môi trường tự nhiên.

Nền y học này coi trọng phòng bệnh hơn chữa bệnh, đề cao dưỡng sinh và cân bằng cơ thể, sử dụng nguồn dược liệu thiên nhiên phong phú của đất nước.

Y học cổ truyền không chỉ là phương pháp chữa bệnh, mà còn là một bộ phận của văn hóa dân tộc.

Phát triển Y học cổ truyền Việt Nam trong thế kỷ XXI

TTND. GS. TS Trương Việt Bình - Chủ tịch Hội Nam Y Việt Nam.

II. SỨ MỆNH CỦA Y HỌC CỔ TRUYỀN TRONG THẾ KỶ XXI

Trong thế kỷ XXI, Y dược học cổ truyền Việt Nam có sứ mệnh:

1. Góp phần chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân.

2. Bảo tồn tri thức y học dân gian của các dân tộc.

3. Phát triển nguồn dược liệu phong phú của đất nước.

4. Kết hợp hài hòa với y học hiện đại.

5. Đóng góp vào sự phát triển của y học thế giới.

III. NHỮNG NGUYÊN TẮC PHÁT TRIỂN

Chúng tôi khẳng định các nguyên tắc phát triển y học cổ truyền trong thế kỷ XXI:

1. Bảo tồn di sản y học dân tộc: Tri thức y học cổ truyền phải được bảo tồn, nghiên cứu, truyền dạy cho các thế hệ sau.

2. Kết hợp truyền thống và khoa học hiện đại: Phát triển YHCT phải gắn với nghiên cứu khoa học, chuẩn hóa phương pháp điều trị, ứng dụng công nghệ hiện đại.

3. Phát triển dược liệu quốc gia: Nguồn dược liệu phong phú của Việt Nam cần được bảo tồn, quy hoạch, phát triển bền vững.

4. Lấy người bệnh làm trung tâm: Mục tiêu cao nhất của YHCT là chăm sóc sức khỏe và nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân.

5. Hội nhập quốc tế YHCT Việt Nam: Cần hợp tác quốc tế, tham gia nghiên cứu khoa học toàn cầu, quảng bá giá trị y học dân tộc.

IV. NHỮNG CAM KẾT HÀNH ĐỘNG

Để thực hiện mục tiêu phát triển YHCT trong thế kỷ XXI, Hội Nam Y Việt Nam cam kết:

1. Tư vấn, góp phần xây dựng hệ thống pháp luật hoàn chỉnh. Thúc đẩy việc ban hành Luật Y dược cổ truyền Việt Nam.

2. Tham mưu Bộ Y tế và Chính phủ nhằm Phát triển hệ thống khám chữa bệnh YHCT: củng cố bệnh viện YHCT, phát triển khoa YHCT trong bệnh viện đa khoa, mở rộng dịch vụ YHCT trong cộng đồng.

3. Tham mưu các ý kiến nhằm Bảo tồn tri thức y học dân gian: sưu tầm bài thuốc cổ truyền, bảo vệ tri thức của thầy thuốc dân gian, xây dựng ngân hàng dữ liệu YHCT.

4. Tham gia phát triển công nghiệp dược liệu, xây dựng vùng trồng dược liệu, phát triển sản xuất thuốc cổ truyền, hình thành chuỗi giá trị dược liệu quốc gia.

5. Tham gia đào tạo thế hệ thầy thuốc mới: Phát triển đội ngũ bác sĩ YHCT, nhà nghiên cứu dược liệu, chuyên gia y học tích hợp.

V. TẦM NHÌN TƯƠNG LAI

Chúng tôi tin tưởng rằng, với sự quan tâm của Nhà nước và sự chung tay của toàn xã hội, đến giữa thế kỷ XXI, Y dược học cổ truyền Việt Nam sẽ trở thành một trụ cột quan trọng của hệ thống y tế quốc gia. Ngành dược liệu sẽ trở thành một ngành kinh tế sinh học quan trọng. Tri thức y học dân tộc sẽ được tôn vinh và phát huy trên trường quốc tế.

LỜI KẾT

Những nguyện vọng này là lời khẳng định quyết tâm của những người làm công tác Y dược học cổ truyền trong việc bảo tồn di sản y học dân tộc, phát triển khoa học y học cổ truyền, phục vụ sức khỏe nhân dân.

Hội Nam Y Việt Nam kêu gọi các cơ quan nhà nước, các tổ chức khoa học, các thầy thuốc và toàn xã hội cùng chung tay xây dựng một nền Y dược học cổ truyền Việt Nam phát triển, hiện đại và bền vững trong thế kỷ XXI.

TTND. GS. TS Trương Việt Bình
suckhoeviet.org.vn

Tin liên quan

Phối hợp liên ngành trong vận chuyển mô tạng

Phối hợp liên ngành trong vận chuyển mô tạng

Trong khuôn khổ Lễ ra mắt “Liên minh Xanh - Phát triển bền vững”, Trung tâm Điều phối ghép tạng quốc gia, Vietnam Airlines và Cục Cảnh sát giao thông đã ký Quy chế phối hợp vận chuyển mô, tạng nhân đạo, một bước tiến quan trọng nhằm tối ưu hóa quy trình cứu chữa người bệnh.

Cùng chuyên mục

Những thực phẩm người cao tuổi nên tránh để bảo vệ sức khỏe

Những thực phẩm người cao tuổi nên tránh để bảo vệ sức khỏe

Đối với người cao tuổi, chế độ ăn uống không chỉ đơn thuần là cung cấp năng lượng mà còn là yếu tố can thiệp trực tiếp đến diễn tiến của các bệnh lý mạn tính...
Tắm - xông - Ngâm thuốc đúng cách giúp cơ thể thải độc và tái sinh tế bào

Tắm - xông - Ngâm thuốc đúng cách giúp cơ thể thải độc và tái sinh tế bào

Có những bí quyết trường thọ ở ngay trong đời sống hằng ngày, trong nếp sinh hoạt tưởng như bình thường đến mức nhiều người không còn để ý. Tắm, xông, ngâm chân là cách giúp thân thể “thở”, giúp khí huyết lưu thông, giúp độc tố có đường đi ra ngoài, và giúp sự sống trong mỗi tế bào được làm mới mỗi ngày...
Dưỡng sinh Tâm - Thân - Ý

Dưỡng sinh Tâm - Thân - Ý

Dưỡng sinh vốn không phải chuyện tập vài động tác hay uống thêm vài vị thuốc. Đó là nghệ thuật nuôi dưỡng toàn bộ sự sống từ tế bào, hơi thở đến tâm ý bên trong. Khi thân - tâm - ý vận hành hài hòa, trường năng lượng sống được kích hoạt, con người không chỉ khỏe mạnh hơn mà còn trẻ lâu, minh mẫn và an định trước biến động đời sống...
Bị bỏng có nên bôi nghệ?

Bị bỏng có nên bôi nghệ?

Tôi vừa bị bỏng nước sôi ở tay nhìn rất sợ. Có người khuyên giã nghệ tươi và bôi ngay khi lên da non, có người lại bảo không nên. Vậy tôi phải làm thế nào bây giờ? Mong chuyên mục tư vấn giúp.
Ăn nhiều trứng muối dễ bị nhiễm độc chì

Ăn nhiều trứng muối dễ bị nhiễm độc chì

Con trai tôi 16 tuổi, rất thích món cháo trắng ăn cùng trứng muối. Gần như mỗi tuần cháu phải ăn đến 3-4 lần. Mong chuyên mục cho biết, cháu ăn như vậy có nhiều không? Mỗi tuần cháu nên ăn mấy quả?
Các phương thuốc tân lương giải biểu tiêu biểu trong y học cổ truyền và ứng dụng thực tiễn

Các phương thuốc tân lương giải biểu tiêu biểu trong y học cổ truyền và ứng dụng thực tiễn

(SKV) - Các phương thuốc tân lương giải biểu gồm các vị thuốc vị cay, tính mát như Tang diệp, Cát căn, Bạc hà… dùng để phát tán phong nhiệt. Các phương thuốc tân lương giải biểu có tác dụng phát tán phong nhiệt dùng để chữa các chứng bệnh gây ra do ngoại cảm phong nhiệt: Phát sốt, ra mồ hôi, đau đầu, đau người, sợ gió, sợ lạnh, miệng khát, họng đau, ho, rêu lưỡi trắng hoặc hơi vàng, mạch phù sác.

Các tin khác

Quế chi thang phương thuốc tiêu biểu trong nhóm tân ôn giải biểu của Y học cổ truyền

Quế chi thang phương thuốc tiêu biểu trong nhóm tân ôn giải biểu của Y học cổ truyền

(SKV) - Bài thuốc có tác dụng chủ yếu là phát tán phong hàn ở phần biểu, đồng thời điều hòa dinh – vệ, giúp cơ thể phục hồi trạng thái cân bằng. Khác với những phương thuốc phát hãn mạnh, Quế chi thang có tính phát hãn nhẹ, điều hòa, thường được sử dụng trong các trường hợp ngoại cảm phong hàn thể biểu hư – khi cơ thể đã suy yếu, xuất hiện triệu chứng sốt nhẹ, sợ gió, ra mồ hôi tự nhiên, đau đầu và mạch phù hoãn.
Đại Thanh Long Thang và những ứng dụng trong điều trị chứng ngoại cảm phong hàn

Đại Thanh Long Thang và những ứng dụng trong điều trị chứng ngoại cảm phong hàn

(SKV) - Đại thanh long thang là phương thuốc tiêu biểu thuộc nhóm tân ôn giải biểu trong Y học cổ truyền, được sử dụng để điều trị chứng ngoại cảm phong hàn kèm nội nhiệt. Bài viết nhằm phân tích thành phần, cơ chế tác dụng theo lý luận Đông y và đánh giá ứng dụng lâm sàng hiện nay. Kết quả cho thấy bài thuốc có tác dụng phát hãn giải biểu, thanh nhiệt, trừ phiền, phù hợp với các trường hợp cảm mạo phong hàn có biểu hiện không ra mồ hôi, sốt, phiền táo. Ngoài ra, bài thuốc còn được ứng dụng trong một số bệnh lý hiện đại như viêm cầu thận cấp và phù do dị ứng lạnh.
Ma Hoàng Thang: Phương tễ kinh điển và giá trị trong điều trị cảm mạo phong hàn

Ma Hoàng Thang: Phương tễ kinh điển và giá trị trong điều trị cảm mạo phong hàn

(SKV) - Trong hệ thống phương tễ của Y học cổ truyền, Ma hoàng thang là một trong những bài thuốc tiêu biểu, xuất hiện từ Thương hàn luận và được sử dụng rộng rãi qua nhiều thế kỷ. Không chỉ mang giá trị lịch sử, bài thuốc còn thể hiện rõ tư duy biện chứng luận trị, nguyên tắc cốt lõi của Y học phương Đông khi điều trị không dựa trên tên bệnh mà dựa vào bản chất cơ chế bệnh sinh.
Phương tễ trong Y học cổ truyền: Cấu trúc lý luận, nguyên tắc vận dụng và giá trị trong thực hành lâm sàng hiện đại

Phương tễ trong Y học cổ truyền: Cấu trúc lý luận, nguyên tắc vận dụng và giá trị trong thực hành lâm sàng hiện đại

(SKV) - Trong hệ thống Y học cổ truyền (YHCT), phương tễ không chỉ là tập hợp các bài thuốc mà còn là biểu hiện tập trung của tư duy biện chứng luận trị, nền tảng cốt lõi chi phối toàn bộ hoạt động chẩn đoán và điều trị. Việc nghiên cứu phương tễ, do đó, không thể tách rời khỏi hệ thống lý luận “lý – pháp – phương – dược”, trong đó phương tễ đóng vai trò cầu nối giữa nhận thức bệnh lý và can thiệp điều trị cụ thể.
Tiểu thanh long thang: Phương thuốc tân ôn giải biểu tiêu biểu trong điều trị ho đờm do phong hàn

Tiểu thanh long thang: Phương thuốc tân ôn giải biểu tiêu biểu trong điều trị ho đờm do phong hàn

(SKV) - Tiểu thanh long thang là một phương thuốc kinh điển thuộc nhóm tân ôn giải biểu, có nguồn gốc từ y học cổ truyền phương Đông. Bài thuốc được sử dụng trong các trường hợp ngoại cảm phong hàn kèm theo nội ẩm, khi tà khí xâm nhập vào phần biểu nhưng đồng thời ảnh hưởng đến chức năng tuyên phát và túc giáng của phế.
Phương thuốc Tân ôn giải biểu “Cát căn thang” và ứng dụng

Phương thuốc Tân ôn giải biểu “Cát căn thang” và ứng dụng

(SKV) - Cát căn thang là một phương thuốc cổ phương tiêu biểu thuộc nhóm tân ôn giải biểu trong y học cổ truyền. Bài thuốc có nguồn gốc từ tác phẩm kinh điển Thương hàn luận, được sử dụng trong các trường hợp ngoại cảm phong hàn khi tà khí còn ở phần biểu nhưng đã ảnh hưởng đến cân cơ và kinh lạc.
Chăm sóc chủ động – Chìa khóa cho một đời sống cân bằng

Chăm sóc chủ động – Chìa khóa cho một đời sống cân bằng

(SKV) - Có một sự thật giản dị nhưng không phải ai cũng kịp nhận ra: cơ thể luôn thì thầm trước khi buộc phải “lên tiếng” bằng bệnh tật. Đó có thể là những cơn mệt mỏi thoáng qua, vài đêm ngủ chập chờn, cảm giác căng thẳng kéo dài hay những rối loạn nhẹ trong sinh hoạt thường ngày. Mỗi tín hiệu ấy là một lời nhắc nhở rằng chúng ta đã sống quá nhanh, quá vội mà quên lắng nghe chính mình.
Chủ động bảo vệ sức khỏe cộng đồng và người lao động trong mùa lạnh

Chủ động bảo vệ sức khỏe cộng đồng và người lao động trong mùa lạnh

Khi các đợt không khí lạnh tăng cường, thời tiết chuyển sang rét đậm, rét hại, sức khỏe của người dân và người lao động lại đứng trước nhiều nguy cơ bị đe dọa. Nhiệt độ xuống thấp, gió lạnh kéo dài, độ ẩm cao và tình trạng thiếu ánh nắng mặt trời không chỉ gây ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho nhiều loại bệnh phát sinh, đặc biệt là các bệnh đường hô hấp và bệnh mạn tính.
Thuốc lý khí trong y học cổ truyền: Cơ sở lý luận, phân loại và giá trị ứng dụng lâm sàng

Thuốc lý khí trong y học cổ truyền: Cơ sở lý luận, phân loại và giá trị ứng dụng lâm sàng

(SKV) - Trong Y học cổ truyền, khí là nền tảng của mọi hoạt động sinh lý và bệnh lý của cơ thể. Sự vận hành bình thường của khí bảo đảm cho tạng phủ hoạt động hài hòa, khí huyết lưu thông thông suốt. Ngược lại, rối loạn khí – đặc biệt là khí trệ – là nguyên nhân phổ biến gây nên các bệnh lý ở hệ tiêu hóa, hô hấp, phụ khoa và rối loạn cảm xúc. Thuốc lý khí, mà trọng tâm là nhóm thuốc hành khí, được sử dụng nhằm điều hòa khí cơ, giải uất, giáng nghịch và giảm đau. Bài viết hệ thống hóa cơ sở lý luận về khí, phân loại thuốc lý khí, phân tích cơ chế tác dụng theo Y học cổ truyền và Y học hiện đại, đồng thời làm rõ đặc điểm dược tính và ứng dụng lâm sàng của một số vị thuốc hành khí thường dùng.
Thuốc lý huyết trong y học cổ truyền

Thuốc lý huyết trong y học cổ truyền

(SKV) - Trong Y học cổ truyền, huyết là một dạng vật chất cơ bản của cơ thể, có nguồn gốc từ sự vận hóa của các tạng phủ. Cụ thể, Tỳ có chức năng vận hóa tinh vi của thức ăn, tạo thành nguồn sinh huyết; dinh khí lưu hành trong mạch, kết hợp và hóa sinh thành huyết; đồng thời Tinh được tàng trữ ở Thận, sinh tủy và tham gia vào quá trình hóa sinh huyết. Nhờ đó, huyết được sinh ra và nuôi dưỡng toàn thân, đảm bảo các hoạt động sinh lý bình thường của cơ thể.
Xem thêm
Hội nghị Ban Thường vụ Hội Nam Y Việt Nam lần thứ 14: Kiến tạo nền móng cho nhiệm kỳ mới và nâng tầm vị thế y học dân tộc

Hội nghị Ban Thường vụ Hội Nam Y Việt Nam lần thứ 14: Kiến tạo nền móng cho nhiệm kỳ mới và nâng tầm vị thế y học dân tộc

Hà Nội, ngày 11/4/2026 Hội Nam Y Việt Nam đã tổ chức thành công Hội nghị Ban Thường vụ lần thứ 14. Đây là kỳ họp quan trọng nhằm đánh giá toàn diện các hoạt động trong quý 1 năm 2026, đồng thời hoạch định chiến lược trọng tâm cho năm 2026, hướng tới Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Nam Y Việt Nam nhiệm kỳ 3 (2027–2032)
Hành Trình "Về Nguồn": Lãnh Đạo Hội Nam Y Việt Nam Dâng Hương Tại Cụm Di Tích Y Thánh Tuệ Tĩnh

Hành Trình "Về Nguồn": Lãnh Đạo Hội Nam Y Việt Nam Dâng Hương Tại Cụm Di Tích Y Thánh Tuệ Tĩnh

HẢI PHÒNG – Trong không khí trang nghiêm của những ngày lễ hội, đoàn đại biểu Hội Nam Y Việt Nam do Thầy thuốc Nhân dân. Giáo sư. Tiến sĩ Trương Việt Bình – Chủ tịch Hội làm trưởng đoàn, đã có chuyến hành trình đầy ý nghĩa về với vùng đất địa linh nhân kiệt Cẩm Văn – Cẩm Vũ (Cẩm Giang, Hải Phòng). Đây là hoạt động thiết thực nhằm tri ân các bậc tiền nhân, đặc biệt là Đại danh y Thiền sư Tuệ Tĩnh – vị Thánh thuốc Nam của dân tộc.
Chi hội Nam Y tỉnh Thái Nguyên: Tổng kết công tác năm 2025 và triển khai nhiệm vụ trọng tâm năm 2026

Chi hội Nam Y tỉnh Thái Nguyên: Tổng kết công tác năm 2025 và triển khai nhiệm vụ trọng tâm năm 2026

(Sức khỏe Việt) – Sáng ngày 26/03/2026, trong không khí phấn khởi của những ngày đầu xuân Bính Ngọ, Chi hội Nam y tỉnh Thái Nguyên đã trang trọng tổ chức Hội nghị Tổng kết công tác Hội năm 2025 và triển khai phương hướng, nhiệm vụ năm 2026. Hội nghị đánh dấu bước phát triển vượt bậc của Chi hội với những thành tích xuất sắc trong công tác chăm sóc sức khỏe cộng đồng và bảo tồn giá trị y học cổ truyền.
Thiền Năng lượng sinh học: Hành trình lan tỏa sức mạnh chữa lành từ tâm

Thiền Năng lượng sinh học: Hành trình lan tỏa sức mạnh chữa lành từ tâm

Trong không khí ấm áp của những ngày đầu xuân, Chi hội Câu lạc bộ (CLB) Healing In Balance đã tổ chức buổi gặp mặt đầy ý nghĩa, tổng kết công tác hoạt động năm 2025, đánh dấu bước phát triển mới trong việc đưa bộ môn Thiền năng lượng sinh học đến gần hơn với cộng đồng Việt Nam.
Hội Nam Y Việt Nam Tổng kết Hoạt động năm 2025 và Phát động phong trào Thi đua năm 2026: Khát vọng vươn tầm Y học Dân tộc

Hội Nam Y Việt Nam Tổng kết Hoạt động năm 2025 và Phát động phong trào Thi đua năm 2026: Khát vọng vươn tầm Y học Dân tộc

Ngày 21 tháng 3 năm 2026, tại Hà Nội, Hội Nam Y Việt Nam đã long trọng tổ chức Hội nghị Tổng kết hoạt động năm 2025 và Phát động phong trào thi đua năm 2026. Sự kiện là dịp nhìn lại những thành tựu trong việc gìn giữ tinh hoa y học dân tộc, đồng thời kích hoạt hành trình mới vì sức khỏe cộng đồng.
Phiên bản di động