Quế chi thang phương thuốc tiêu biểu trong nhóm tân ôn giải biểu của Y học cổ truyền

Tác dụng của cây quế chi là giãn mạch, cải thiện tuần hoàn máu, giúp ra mồ hôi, giải nhiệt và giảm các triệu chứng của sốt

Với cấu trúc phối ngũ chặt chẽ giữa các vị thuốc vừa phát tán vừa bổ dưỡng, Quế chi thang không chỉ giúp giải biểu mà còn hỗ trợ điều chỉnh chức năng bảo vệ của cơ thể, trở thành một trong những phương thuốc cơ bản, có giá trị ứng dụng cao trong lâm sàng y học cổ truyền.

Thành phần:

Cách dùng: Sắc uống làm 3 lần trong ngày, uống nóng, ăn cháo nóng, đắp chăn ấm cho mồ hôi ra râm rấp là tốt. Nếu uống một lần mà mồ hôi ra thì thôi không uống nữa, không nhất thiết phải uống hết thang thuốc. Nếu chưa ra mồ hôi thì tiếp tục uống đến khi ra mồ hôi thì ngừng. Có thể uống 2 – 3 thang.

Công dụng: Giải cơ phát biểu, điều hoà dinh vệ.

Chủ trị: Chữa cảm mạo phong hàn thể biểu hư: Phát sốt, đau đầu, ra mồ hôi, ho khan, sợ gió, ngạt mũi, chảy nước mũi trong, không khát, rêu lưỡi trắng, mạch phù hoãn, hoặc phù nhược.

Phân tích phương thuốc: Trong phương Quế chi ôn kinh tán hàn chỉ thống, giải cơ biểu, thông dương khí là quân. Trợ dược có Bạch thược liễm âm hoà dinh, làm cho Quế chi cay tán mà không thương tổn đến âm. Hai vị thuốc cùng sử dụng, một thu một tán, điều hoà dinh vệ, biểu tà được giải, lý khí để hoà. Đại táo ích khí bổ trung, giúp Bạch thược điều hoà dinh vệ là tá. Cam thảo điều hoà các vị thuốc là sứ. Các vị phối ngũ phát huy công dụng giải cơ, tán tà, điều hoà dinh vệ.

Gia giảm:

• Biểu hư mà có mồ hôi nhiều gia Hoàng kỳ, dương hư rất hàn gia Phụ tử.
• Nếu có suyễn, lại có ngoại cảm phong hàn thêm Hậu phác 8g, Hạnh nhân 8g để giáng khí, bình suyễn.
• Nếu cảm mạo phong hàn làm vai gáy cứng đau gia thêm vị Cát căn có tác dụng đưa tân dịch đi lên gọi là Quế chi gia cát căn thang.

Ứng dụng lâm sàng: Ngày nay dùng điều trị ho, hen suyễn, cảm cúm, phụ nữ có thai nôn nhiều, liệt mặt, viêm mũi dị ứng.

Với tác dụng phát tán phong hàn nhẹ nhàng kết hợp điều hòa dinh – vệ, bài thuốc không chỉ giúp giải biểu hiệu quả mà còn phục hồi sự cân bằng của cơ thể trong thể bệnh biểu hư. Giá trị của Quế chi thang không chỉ nằm ở hiệu quả điều trị mà còn thể hiện rõ nguyên lý biện chứng luận trị, góp phần khẳng định vai trò quan trọng của phương tễ này trong thực hành lâm sàng y học cổ truyền.