Thuốc nhỏ mắt: Chạm đầu lọ vào mi có thể làm tăng nguy cơ nhiễm bẩn

Khi nhỏ thuốc, cần giữ đầu lọ ngay phía trên túi kết mạc, tránh để đầu nhỏ giọt chạm vào mắt, mí mắt hoặc lông mi. Ảnh minh hoạ

Không ít người có sẵn một lọ thuốc nhỏ mắt trong túi xách hoặc tủ thuốc gia đình. Khi thấy cộm, khô hoặc đỏ mắt, họ có thể dùng ngay mà không chú ý đã mở nắp từ bao giờ, ai từng sử dụng hoặc đầu lọ vừa chạm vào đâu. Những chi tiết này đáng được kiểm tra trước khi nghĩ đến việc nhỏ thêm vài giọt.

Cơ quan Quản lý thực phẩm và dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) lưu ý sản phẩm đưa trực tiếp vào mắt phải được vô khuẩn vì chúng vượt qua một số hàng rào bảo vệ tự nhiên của cơ thể. Rủi ro có thể đến từ chất lượng sản phẩm lẫn quá trình sử dụng không hợp vệ sinh; do đó không thể chỉ nhìn lọ thuốc trong suốt mà kết luận nó an toàn.

Đầu nhỏ giọt sạch quan trọng hơn nhiều người nghĩ

FDA khuyến cáo rửa tay bằng xà phòng và nước trước khi sử dụng thuốc nhỏ mắt, đồng thời tránh để đầu lọ chạm vào tay, mắt, quần áo hoặc bất kỳ bề mặt nào. Việc chạm đầu lọ vào lông mi hay mí mắt có thể đưa vi sinh vật vào đầu nhỏ giọt và tạo nguy cơ làm nhiễm bẩn phần thuốc còn lại trong chai.

Những lọ nhiều liều thường được thiết kế với cơ chế và thành phần bảo quản phù hợp từng sản phẩm, nhưng điều đó không đồng nghĩa có thể bỏ qua thao tác sạch. Không nên tự suy luận rằng thuốc có chất bảo quản thì không thể nhiễm bẩn; ngược lại, cũng không thể kết luận mọi loại không chất bảo quản đều chỉ được dùng một lần.

Nếu đầu lọ vô tình chạm vào mắt, tay hoặc một bề mặt không sạch, đừng tự chùi bằng khăn giấy rồi tiếp tục dùng như chưa có chuyện gì. Nên xem hướng dẫn của sản phẩm và hỏi dược sĩ, bác sĩ xem có cần thay lọ; đặc biệt thận trọng với thuốc dùng sau phẫu thuật mắt hoặc cho người đang điều trị bệnh mắt.

Vệ sinh tay trước khi sử dụng và đậy kín lọ thuốc nhỏ mắt sau khi dùng giúp giảm nguy cơ đưa chất bẩn vào đầu nhỏ giọt. Ảnh minh hoạ

Cách nhỏ đúng không đòi hỏi đầu lọ chạm vào mắt

Viện Mắt Quốc gia Hoa Kỳ (NEI) hướng dẫn người bệnh ngửa đầu, nhìn lên, nhẹ nhàng kéo mi dưới để tạo một “túi” nhỏ, rồi giữ đầu lọ ngay phía trên nhưng không chạm vào mắt hoặc mí. Chỉ nhỏ số giọt theo chỉ định hoặc hướng dẫn trên nhãn. Sau đó nhắm mắt nhẹ; với một số thuốc điều trị như thuốc glaucom, có thể ấn nhẹ vùng góc trong mắt gần sống mũi ít nhất một phút theo chỉ dẫn chuyên môn.

Không cần cố ép đầu lọ sát giác mạc để “nhỏ cho trúng”. Người khó thao tác có thể ngồi hoặc nằm ở vị trí thuận tiện, nhờ người nhà hỗ trợ sau khi rửa tay, hoặc hỏi bác sĩ về dụng cụ hỗ trợ nhỏ thuốc. Việc cố nhỏ liên tục nhiều giọt vì một giọt đầu có vẻ chảy ra ngoài có thể làm dùng sai liều được kê.

Nếu được chỉ định dùng hơn một loại thuốc nhỏ mắt, NEI khuyên chờ ít nhất năm phút giữa các loại để tránh thuốc sau cuốn trôi thuốc trước. Tuy nhiên, thời điểm, thứ tự và liều của từng thuốc phải theo toa, hướng dẫn trên nhãn hoặc dặn dò của nhân viên y tế. Không tự áp dụng một công thức cho mọi loại thuốc.

Không dùng chung lọ thuốc và không tự chữa mọi kiểu đỏ mắt

Đau mắt đỏ do virus hoặc vi khuẩn có thể lây giữa người với người. CDC khuyên người đang bị viêm kết mạc không dùng chung đồ cá nhân, trong đó có thuốc nhỏ mắt, và không dùng cùng một lọ cho mắt đang nhiễm bệnh và mắt chưa nhiễm. Đây là điểm dễ bị bỏ qua khi gia đình có thói quen để một lọ “ai cần thì dùng”.

Không phải mọi tình trạng đỏ, ngứa hoặc cộm đều có cùng nguyên nhân. Một loại thuốc phù hợp để làm dịu khô mắt không nhất thiết điều trị được nhiễm khuẩn, dị ứng hoặc bệnh lý cần khám chuyên khoa. Đặc biệt, không tự mua và dùng kéo dài thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh hoặc corticosteroid khi chưa được bác sĩ chỉ định.

Người dùng kính áp tròng cần đọc kỹ hướng dẫn của thuốc; một số loại yêu cầu tháo kính trước khi nhỏ. Khi nghi bị viêm kết mạc, CDC khuyên ngừng đeo kính áp tròng cho đến khi hết triệu chứng hoặc được bác sĩ mắt cho phép dùng lại, đồng thời vệ sinh và thay vật dụng liên quan theo hướng dẫn.

Ngày hết hạn và thời gian sau mở nắp là hai việc khác nhau

Hạn in trên bao bì thường áp dụng cho sản phẩm được bảo quản theo điều kiện nhà sản xuất quy định. Sau khi mở, thời gian dùng được có thể khác nhau theo công thức, loại bao bì và hướng dẫn cụ thể. Vì vậy, không có một con số “mọi lọ thuốc nhỏ mắt đều dùng được 30 ngày” để áp dụng cho tất cả sản phẩm.

Trước khi sử dụng, hãy kiểm tra tên thuốc, mục đích dùng, hạn sử dụng, tình trạng nắp và hướng dẫn bảo quản. Nếu là ống đơn liều, cần tuân thủ hướng dẫn bỏ phần còn lại sau khi sử dụng; nếu là lọ đa liều, đậy nắp ngay sau khi nhỏ và cất đúng điều kiện ghi trên nhãn. Không tự trộn thuốc hoặc rót sang một chai khác để “tiện mang theo”.

FDA khuyến cáo ngừng sử dụng và liên hệ nhân viên y tế nếu trong lúc dùng thuốc nhỏ mắt xuất hiện đau, tiết dịch, khó chịu bất thường hoặc thay đổi thị lực. Đau mắt dữ dội hoặc thị lực giảm đột ngột cần được đánh giá y tế khẩn cấp; không nên tiếp tục thử đổi hết loại thuốc này sang loại khác ở nhà.