Tự ý bỏ điều trị bệnh nội tiết khi mang thai: Mẹ và thai nhi có thể gặp nguy hiểm

Mới đây, Trung tâm Nội tiết và Chuyển hóa, Bệnh viện Bạch Mai tiếp nhận 2 sản phụ trong tình trạng nặng do gián đoạn điều trị bệnh nội tiết gây gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của mẹ và thai nhi, thậm chí có trường hợp thai lưu.

Trường hợp thứ nhất là sản phụ 31 tuổi, được phát hiện đái tháo đường thai kỳ từ tuần 25, phải tiêm insulin 4 mũi/ngày và theo dõi đường huyết bằng thiết bị theo dõi glucose liên tục (CGM). Khi thiết bị hết hạn, không còn theo dõi được đường huyết, đã tự ý ngừng tiêm insulin. Khoảng 2 ngày sau, khi thai được 29 tuần, sản phụ mệt nhiều và được người nhà đưa đến Trung tâm Nội tiết và Chuyển hóa, Bệnh viện Bạch Mai. Kết quả thăm khám cho thấy đường huyết tăng 27,4 mmol/L, pH máu 6,99, huyết áp tụt. Các bác sĩ xác định sản phụ bị nhiễm toan ceton do đái tháo đường – một biến chứng nguy hiểm, có thể diễn biến nhanh và đe dọa tính mạng cả mẹ lẫn thai nhi. Đáng tiếc, thai nhi đã bị lưu.

Trường hợp thứ hai là sản phụ 42 tuổi, từng cắt toàn bộ tuyến giáp do ung thư năm 2013. Sau 2 năm điều trị suy giáp, đã tự ngừng thuốc và không tái khám. Đến tuần 26 của thai kỳ, sản phụ mệt nhiều, được phát hiện suy giáp nặng, tràn dịch màng tim, thiếu máu nặng; thai nhi bị não úng thủy.... và được chuyển đến Bệnh viện Bạch Mai điều trị, nhưng thai kỳ đứng trước nguy cơ phải chấm dứt.

Phụ nữ mang thai có bệnh nội tiết cần trao đổi với bác sĩ để được tư vấn cách dùng thuốc phù hợp. Ảnh: AI.

2. Vì sao bệnh nội tiết trong thai kỳ cần được kiểm soát chặt chẽ?

Hai trường hợp trên cho thấy điều trị bệnh của mẹ trong thai kỳ là một phần quan trọng trong việc bảo vệ thai nhi.

- Với đái tháo đường thai kỳ, kiểm soát đường huyết giúp hạn chế các biến chứng cho mẹ và thai. Khi cần điều trị bằng thuốc, insulin là lựa chọn được ưu tiên. Người bệnh cần sử dụng insulin đúng liều, đúng thời điểm và theo dõi đường huyết theo hướng dẫn của bác sĩ.

Đặc biệt, nhiễm toan ceton có thể diễn biến nhanh ở phụ nữ mang thai và đôi khi xảy ra ở mức đường huyết thấp hơn so với người không mang thai. Vì vậy, việc không có thiết bị theo dõi đường huyết không phải là lý do để tự ý ngừng insulin. Nếu máy đo hoặc CGM hết hạn, hỏng hoặc không hoạt động, người bệnh cần liên hệ ngay với cơ sở điều trị để được hướng dẫn phương án theo dõi thay thế.

- Với suy giáp, hormone tuyến giáp có vai trò quan trọng đối với sức khỏe của người mẹ và sự phát triển của thai nhi. Suy giáp không được kiểm soát có thể làm tăng nguy cơ biến chứng trong thai kỳ. Cần lưu ý, phụ nữ đã cắt toàn bộ tuyến giáp và phải điều trị hormone thay thế cần được theo dõi chức năng tuyến giáp trong thai kỳ. Nhu cầu hormone tuyến giáp có thể thay đổi khi mang thai, do đó liều levothyroxine cần được bác sĩ đánh giá và điều chỉnh dựa trên kết quả xét nghiệm.

3. Mối nguy khi tự bỏ thuốc ​​​​​​

Một lý do khiến phụ nữ mang thai tự ý bỏ thuốc là lo ngại thuốc ảnh hưởng đến thai nhi. Đây là tâm lý dễ hiểu, nhưng tự ngừng điều trị có thể khiến bệnh của mẹ mất kiểm soát và gây nguy hiểm cho cả hai mẹ con.

Không phải thuốc nào cũng an toàn trong thai kỳ, nhưng cũng không phải mọi thuốc điều trị bệnh nội tiết đều gây hại cho thai. Chẳng hạn, levothyroxine được sử dụng để thay thế hormone tuyến giáp bị thiếu và có vai trò quan trọng trong điều trị suy giáp ở phụ nữ mang thai.

Tương tự, điều trị đái tháo đường trong thai kỳ cần được bác sĩ lựa chọn và điều chỉnh theo từng trường hợp. Người bệnh không nên tự ý ngừng insulin hoặc chuyển sang một thuốc khác. Điều quan trọng là cân bằng giữa lợi ích điều trị và nguy cơ của thuốc. Khi mang thai, mọi thay đổi về thuốc cần được trao đổi với bác sĩ thay vì tự quyết định.

4. Lời khuyên của thầy thuốc

Phụ nữ mang thai đang điều trị bệnh nội tiết cần chủ động liên hệ với bác sĩ khi hết thuốc, thiết bị theo dõi bị hỏng hoặc hết hạn, không thể thực hiện đúng đơn thuốc hoặc xuất hiện triệu chứng bất thường.

Người mắc đái tháo đường cần được hướng dẫn cách theo dõi đường huyết và nhận biết các dấu hiệu cảnh báo nhiễm toan ceton. Người điều trị suy giáp cần kiểm tra chức năng tuyến giáp theo lịch hẹn để bác sĩ kịp thời điều chỉnh liều hormone.

Nếu lo ngại thuốc gây ảnh hưởng đến thai nhi, người bệnh cần trao đổi với bác sĩ để được đánh giá cụ thể về lợi ích và nguy cơ. Không tự ý ngừng insulin, hormone tuyến giáp hoặc bất kỳ thuốc điều trị bệnh mạn tính nào trong thai kỳ.

Hai trường hợp trên là lời cảnh báo rằng bỏ điều trị không khiến thai kỳ an toàn hơn. Ngược lại, khi bệnh của người mẹ được kiểm soát tốt, thai nhi mới có cơ hội được bảo vệ tốt hơn.

TS.BS. Nguyễn Quang Bảy

Trung tâm Nội tiết và chuyển hóa, Bệnh viện Bạch Mai