Uống nhiều loại thuốc vẫn tăng huyết áp, cảnh giác bệnh lý tuyến thượng thận

(Ảnh minh họa được thiết kế bởi AI)

Theo các chuyên gia Bệnh viện Bạch Mai, cường aldosterone tiên phát là một trong những nguyên nhân gây tăng huyết áp khó kiểm soát, có thể điều trị hiệu quả, thậm chí chữa khỏi ở một số trường hợp nếu được phát hiện đúng nguyên nhân.

Tăng huyết áp kéo dài có thể do rối loạn nội tiết

Không ít người bệnh tăng huyết áp phải sử dụng nhiều loại thuốc mỗi ngày nhưng chỉ số huyết áp vẫn không đạt mục tiêu điều trị. Một số trường hợp còn xuất hiện tình trạng mệt mỏi, chuột rút, yếu cơ, thậm chí gặp khó khăn khi đi lại hoặc leo cầu thang.

Những biểu hiện này có thể liên quan đến cường aldosterone tiên phát, một bệnh lý nội tiết gây tăng huyết áp nhưng dễ bị bỏ sót nếu chỉ tập trung điều trị triệu chứng.

Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Quang Bảy, Giám đốc Trung tâm Nội tiết và Chuyển hóa, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, trong số những người đến khám vì tăng huyết áp khó kiểm soát, có những trường hợp mắc cường aldosterone tiên phát nhưng không được phát hiện trong nhiều năm.

Theo chuyên gia, tuyến thượng thận là hai tuyến nội tiết nhỏ nằm phía trên hai quả thận, đảm nhiệm chức năng sản xuất nhiều loại hormone quan trọng, trong đó có aldosterone.

Hormone aldosterone tham gia điều hòa lượng muối, nước và kali trong cơ thể, qua đó góp phần duy trì huyết áp ở mức ổn định.

Ở người mắc cường aldosterone tiên phát, tuyến thượng thận sản xuất quá nhiều hormone này, ngay cả khi cơ thể không có nhu cầu. Nguyên nhân có thể xuất phát từ khối u lành tính ở một bên tuyến thượng thận hoặc tình trạng tăng sản ở cả hai bên.

Khi lượng aldosterone tăng quá mức, thận sẽ giữ lại nhiều muối và nước hơn bình thường, đồng thời tăng đào thải kali qua nước tiểu. Tình trạng này khiến huyết áp tăng cao, trong khi nồng độ kali trong máu có thể giảm xuống.

Hạ kali máu có thể gây ra nhiều biểu hiện như mệt mỏi, yếu cơ, chuột rút, thậm chí rối loạn nhịp tim. Đáng chú ý, nếu tình trạng tăng aldosterone kéo dài mà không được phát hiện, người bệnh có nguy cơ gia tăng các tổn thương tim mạch.

Điều này lý giải vì sao một số người bệnh dù đã sử dụng nhiều loại thuốc hạ huyết áp vẫn khó kiểm soát chỉ số huyết áp nếu nguyên nhân nội tiết chưa được nhận diện và điều trị phù hợp.

Những trường hợp tăng huyết áp cần kiểm tra tuyến thượng thận

Theo Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Quang Bảy, không phải tất cả trường hợp tăng huyết áp đều xuất phát từ tuyến thượng thận. Tuy nhiên, có những dấu hiệu gợi ý người bệnh cần được thăm khám chuyên sâu để tìm nguyên nhân.

Trước hết là những người có huyết áp tăng cao, đặc biệt từ trên 160/100 mmHg, hoặc đã sử dụng phối hợp 3-4 loại thuốc hạ huyết áp nhưng chỉ số vẫn không được kiểm soát.

Đây là nhóm người bệnh cần được đánh giá khả năng tăng huyết áp do nguyên nhân thứ phát, trong đó có cường aldosterone tiên phát.

Bên cạnh đó, những người thường xuyên bị yếu cơ, chuột rút, mệt mỏi hoặc được phát hiện hạ kali máu không rõ nguyên nhân cũng cần lưu ý.

Đặc biệt, nếu tình trạng hạ kali máu xuất hiện cùng với tăng huyết áp, người bệnh nên được kiểm tra để loại trừ khả năng rối loạn sản xuất aldosterone.

Một nhóm khác là những người tình cờ phát hiện khối u tuyến thượng thận khi siêu âm hoặc chụp cắt lớp vi tính. Nếu đồng thời mắc tăng huyết áp, người bệnh cần được đánh giá chức năng nội tiết của tuyến thượng thận.

Ngoài ra, người bị tăng huyết áp khi còn trẻ, đặc biệt dưới 40 tuổi; người mắc rung nhĩ không rõ nguyên nhân hoặc có tiền sử gia đình bị đột quỵ khi còn trẻ cũng là những trường hợp cần được chú ý.

Việc xác định nguyên nhân tăng huyết áp có ý nghĩa quan trọng đối với lựa chọn phương pháp điều trị.

Nếu chỉ tiếp tục tăng liều hoặc phối hợp thêm thuốc hạ huyết áp mà không phát hiện tình trạng cường aldosterone tiên phát, người bệnh có thể phải điều trị kéo dài trong khi nguyên nhân gây bệnh vẫn tồn tại.

Đáng chú ý, không phải tất cả người mắc cường aldosterone tiên phát đều có biểu hiện hạ kali máu. Vì vậy, người bệnh không nên chỉ dựa vào triệu chứng yếu cơ hoặc chuột rút để đánh giá nguy cơ mắc bệnh.

Phát hiện đúng nguyên nhân, người bệnh có cơ hội điều trị khỏi

Điểm đáng chú ý của cường aldosterone tiên phát là bệnh có thể được điều trị hiệu quả, thậm chí chữa khỏi trong một số trường hợp nếu xác định được chính xác nguyên nhân.

Theo chuyên gia của Bệnh viện Bạch Mai, khi các xét nghiệm và thăm dò chuyên sâu xác định tình trạng tăng tiết aldosterone xuất phát từ một bên tuyến thượng thận, người bệnh có thể được xem xét chỉ định phẫu thuật nội soi cắt bỏ tuyến thượng thận bên gây bệnh.

Sau phẫu thuật, tình trạng tăng tiết aldosterone có thể được khắc phục, nồng độ kali máu và huyết áp được cải thiện.

Theo thông tin từ Bệnh viện Bạch Mai, khoảng một nửa số bệnh nhân có thể đạt được kết quả kiểm soát huyết áp tốt sau phẫu thuật, trong đó một số trường hợp không còn cần sử dụng thuốc hạ huyết áp.

Tuy nhiên, khả năng huyết áp trở về bình thường còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như thời gian mắc bệnh, mức độ tổn thương mạch máu và các bệnh lý đi kèm.

Đối với những trường hợp tăng sản hoặc tăng tiết aldosterone ở cả hai bên tuyến thượng thận, hay người bệnh không phù hợp với phẫu thuật, bác sĩ có thể chỉ định điều trị nội khoa.

Các thuốc đối kháng thụ thể mineralocorticoid được sử dụng nhằm hạn chế tác động của aldosterone lên cơ thể, giúp kiểm soát huyết áp và cải thiện tình trạng hạ kali máu.

Người bệnh cần tuân thủ phác đồ điều trị, tái khám định kỳ và theo dõi huyết áp, chức năng thận cũng như nồng độ kali máu theo hướng dẫn của bác sĩ.

Các chuyên gia khuyến cáo, người mắc tăng huyết áp khó kiểm soát, đặc biệt khi phải sử dụng nhiều loại thuốc hoặc có biểu hiện yếu cơ, chuột rút kéo dài, nên đến cơ sở y tế có chuyên khoa nội tiết để được đánh giá nguyên nhân.

Việc phát hiện sớm cường aldosterone tiên phát không chỉ giúp lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp mà còn góp phần giảm nguy cơ biến chứng tim mạch, tránh tình trạng người bệnh phải sử dụng nhiều loại thuốc hạ huyết áp kéo dài mà vẫn không đạt hiệu quả mong muốn.