Vị thuốc từ cây Mạn kinh tử

Mạn kinh tử hay còn gọi là quả Quan âm biển (Fructus Viticis trifoliae) là quả của cây mạn kinh, còn gọi là màn kinh (vì cây mọc thấp.
Vị thuốc từ cây Mạn kinh tử

Tác dụng chữa bệnh của cây mạn kinh tử

Giới thiệu sơ lược về mạn kinh tử

Mạn kinh thuộc loại cây nhỏ hay nhỡ, có thể cao đến 3 m. Cành non có 4 cạnh, có lông mềm bao phủ màu xám nhạt, cành già tròn, nhẵn, màu nâu. Lá kép gồm 3 lá chét, lá ở gần ngọn hoa thường là lá đơn chỉ có 1 lá chét, cuống lá hơi tròn, có lông, dài thường 1 – 3 cm, lá chét không có cuống, lá chét hình mác hay trứng ngược, mép nguyên, mặt trên nhẵn, mặt dưới nhiều lông trắng, lá chét ở giữ thường lớn hơn, lá có mùi thơm. Hoa màu lơ nhạt hoặc tím nhạt, dài 13 – 14 mm, mọc thành chùy xim ở đầu cành, đôi khi có lá ở gốc, có lông dày.

Mạn kinh tử là quả chín đã phơi khô hay sấy khô của cây Mạn kinh. Quả hình cầu, đường kính 4 – 6 mm, mặt ngoài màu xám đen hoặc nâu đen, hơi phủ lớp phấn màu trắng tro, có 4 rãnh dọc nông, trên đỉnh có lỗ hơi lõm xuống, đáy có đài tồn tại màu xám nhạt và cuống quả ngắn. Lá đài bao bọc 1/3 đến 2/3 quả, có 5 răng, trong đó có 2 răng xẻ tương đối sâu, được phủ kín lông tơ mịn. Chất nhẹ và cứng, khó đập vỡ. Mặt cắt ngang quả trông như có dầu, màu trắng, có 4 ngăn, mỗi ngăn có một hạt, có mùi thơm đặc biệt.

Phân bố

Mạn kinh mọc hoang rất nhiều ở khắp nơi trong nước ta, từ các vùng núi thấp xuống đến vùng trung du và đôi khi gặp ở đồng bằng, độ cao phân bố thường dưới 1000 m, loại 1 lá chét rất phổ biến, ở dọc bờ biển các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh. Ngoài ra, Mạn kinh còn mọc ở các tỉnh ven biển Trung Quốc, Malaysia cũng tìm thấy Mạn kinh.

Thu hái, chế biến

Vào mùa thu từ tháng 9 đến tháng 11, Mạn kinh tử hái về phơi khô hay sấy khô, loại bỏ cuống và tạp chất, dùng sống hoặc sao qua.

Bộ phận sử dụng

Bộ phận sử dụng của Mạn kinh là quả chín phơi hay sấy khô (Mạn kinh tử).

Thành phần hoá học

Trong Mạn kinh tử có tinh dầu. Thành phần tinh dầu Mạn kinh tử bao gồm camphen, pinen (55%), diterpen ancola (2%) và terpenylacetat (10%).

Theo Wehmer trong Mạn kinh tử còn có alkaloid và vitamin A.

Theo y học cổ truyền: Mạn kinh tử có vị cay, đắng, tính hơi hàn, vào 3 kinh can, phế và bàng quang. Có tác dụng phong nhiệt, giảm thống. Dùng chữa nhức đầu, hoa mắt, mắt đau kèm chảy nhiều nước mắt, sưng đau răng lợi, phong thấp, cân mạch co rút.

Hơn nữa, Mạn kinh tử là vị thuốc được dùng chữa cảm mạo, sốt, nhức đầu, đau thái dương, đau nhức trong mắt, mặt mũi tối tăm, còn có tác dụng giảm đau.

Liều dùng & cách dùng

Ngày uống 6 – 12 g dưới dạng thuốc sắc hoặc với liều 2 – 3 g dưới dạng thuốc bột.

Bài thuốc kinh nghiệm

Chữa thiên đầu thống

Mạn kinh tử 10 g, cam cúc hoa 8 g, xuyên khung, cam thảo mỗi thứ 4 g, tế tân 3 g, bạch chỉ 3 g, thêm 600 ml vào, đem đi sắc còn 200 ml. Ngày uống 3 lần (Diệp Quyết Tuyền). Hoặc: Mạn kinh tử 80 g, ngâm với 1 lít rượu uống (30 – 40o) trong khoảng 10 ngày trở lên. Mỗi lần uống 10 – 15 ml, ngày uống 2 lần.

Làm đen và dài tóc

Mạn kinh tử và hùng chi (mỡ gấu) trộn với lượng bằng nhau với danh thanh để bôi vào tóc (theo sách cổ Thánh huệ phương ghi lại trong Bản thảo cương mục).

Chữa sưng vú (lúc mới bị)

Mạn kinh tử sao giòn, đem đi tán nhỏ, lấy 4 g hòa với rượu, gạn lấy rượu uống còn bã đắp lên vú (theo Đặc huệ phương ghi lại trong Bản thảo cương mục).

Chữa đau mắt sưng đỏ, có màng che, quáng mắt

Mạn kinh tử, hạt đuôi mang, hạt ích mẫu, hạt muồng (sao dòn), hạt mã đề, lấy với lượng bằng nhau, đem đi tán thành bột làm thành viên uống với nước chè. Hoặc cách chế biến khác, mỗi vị 12 g đem sắc nước uống (Nam dược thần hiệu).

Chữa viêm tai giữa:

Mạn kinh tử, hoàng liên ô rô mỗi vị 15 g, thương nhĩ tử 9 g. Sắc nước uống trong ngày.

Một số lưu ý khi dùng Mạn kinh tử: Những người đau mắt đỏ, người huyết hư có hỏa không phải phong tà không nên dùng.

Lưu Quân

Tin liên quan

Bài thuốc xông giải cảm cúm từ thảo dược thiên nhiên

Bài thuốc xông giải cảm cúm từ thảo dược thiên nhiên

Xông hơi là một trong những phương pháp chữa bệnh truyền thống trong Đông y, đặc biệt hiệu quả trong việc giảm triệu chứng cảm cúm, đau đầu, ngạt mũi, đau họng. Tuy nhiên, cần thực hiện đúng cách để đạt được hiệu quả tốt nhất mà không gây hại cho cơ thể.
Tổng quan hiệu quả điều trị đau thần kinh tọa bằng các phương pháp y học cổ truyền

Tổng quan hiệu quả điều trị đau thần kinh tọa bằng các phương pháp y học cổ truyền

Tóm tắt: Nghiên cứu này nhằm tổng hợp, phân tích hiệu quả điều trị đau thần kinh tọa (TKT) bằng các phương pháp Y học cổ truyền (YHCT) công bố gần đây nhất, từ đó hệ thống hóa dữ liệu, cập nhật các thông tin để có căn cứ khoa học cụ thể trong nghiên cứu, học tập và ứng dụng vào điều trị cho bệnh nhân (BN). Kết quả chỉ ra rằng, điều trị đau TKT: (1) Thủy châm kết hợp điện châm và bài thuốc Độc hoạt tang ký sinh hiệu quả hơn so với không kết hợp thủy châm; (2) Tác động cột sống kết hợp với điện châm hiệu quả hơn xoa bóp bấm huyệt (XBBH) kết hợp với điện châm; (3) Nắn chỉnh cột sống kết hợp điện châm, hồng ngoại hiệu quả hơn XBBH kết hợp điện châm, hồng ngoại; (4) Điện châm huyệt giáp tích L1-L5 kết hợp với các huyệt theo công thức cùng bài thuốc khớp, điện xung hiệu quả hơn so với không kết hợp điện châm giáp tích L1-L5; (5) Sử dụng cấy chỉ POD vào huyệt điều trị đau thần kinh tọa là một phương pháp điều trị có kết quả tốt, an toàn. (6) Điện châm và XBBH kết hợp viên hoàn cứng Tam tý có hiệu quả điều trị đau TKT do thoái hóa cột sống thắt lưng (CSTL); (7) Bài thuốc Thân thống trục ứ thang kết hợp với thủy châm có hiệu quả điều trị đau TKT do thoát vị đĩa đệm (TVĐĐ); (8) Điện châm, XBBH kết hợp bài thuốc Tứ vật đào hồng có hiệu quả điều trị đau TKT thể huyết ứ; (9) Sóng ngắn kết hợp XBBH, điện châm và kéo giãn cột sống có hiệu quả với BN TVĐĐ CSTL; (10) Siêu âm trị liệu kết hợp thuốc thấp khớp hoàn P/H và châm cứu có hiệu quả với BN đau TKT do thoái hóa CSTL. Từ khóa: Điều trị; điện châm; thủy châm; bài thuốc.
Công dụng và bài thuốc điều trị đau nhức xương khớp từ cây móng quỷ

Công dụng và bài thuốc điều trị đau nhức xương khớp từ cây móng quỷ

Cây móng quỷ, còn được biết đến với các tên gọi khác như cây vuốt quỷ, cây mỏ neo, nhện gỗ, là một loại thảo dược quý giá từ thiên nhiên. Với những đặc điểm độc đáo và nhiều công dụng hữu ích, cây móng quỷ đã trở thành một lựa chọn tiềm năng trong việc hỗ trợ chăm sóc sức khỏe, đặc biệt là xương khớp.

Cùng chuyên mục

[Infographic] Cách phòng ngừa đột quỵ khi trời lạnh

[Infographic] Cách phòng ngừa đột quỵ khi trời lạnh

Khi trời lạnh, nguy cơ đột quỵ có xu hướng gia tăng do thời tiết làm co mạch, tăng huyết áp và dễ hình thành cục máu đông. Để chủ động phòng ngừa, đặc biệt với người cao tuổi và người có bệnh nền tim mạch, cần lưu ý các biện pháp sau.
Công dụng chữa bệnh của 4 loài hoa mùa Xuân

Công dụng chữa bệnh của 4 loài hoa mùa Xuân

Mùa Xuân không chỉ mang đến sắc màu tươi mới của đất trời mà còn là thời điểm nhiều loài hoa khoe nở, ẩn chứa những công dụng chữa bệnh quý giá trong y học dân gian. Bốn loài hoa quen thuộc dưới đây không chỉ đẹp mà còn là những vị thuốc hữu ích, hỗ trợ chăm sóc sức khỏe hiệu quả.
Bài 3: Những lưu ý khi sử dụng các bài thuốc dân gian trị cảm cúm

Bài 3: Những lưu ý khi sử dụng các bài thuốc dân gian trị cảm cúm

Trong dân gian, nhiều loại thảo dược quen thuộc như chanh, mật ong, bưởi, ngải cứu, kinh giới, tía tô… được sử dụng rộng rãi để hỗ trợ điều trị cảm cúm. Những phương pháp này có ưu điểm là dễ làm, nguyên liệu sẵn có và mang lại hiệu quả nhất định khi được áp dụng đúng cách. Tuy nhiên, việc sử dụng thảo dược cũng có những điều cần đặc biệt lưu ý nhằm đảm bảo an toàn và tránh những tác dụng không mong muốn.
[Infographic] 5 cách chữa viêm thanh quản bằng gừng

[Infographic] 5 cách chữa viêm thanh quản bằng gừng

Gừng là loại gia vị được sử dụng phổ biến. Bên cạnh đó, nguyên liệu này còn là một vị thuốc trong y học cổ truyền, giúp cải thiện nhiều vấn đề về sức khỏe một cách tự nhiên. Cùng tham khảo 5 bài thuốc chữa viêm thanh quản từ gừng.
Bài 2: Những bài thuốc điều trị cảm cúm từ cây lá vườn nhà

Bài 2: Những bài thuốc điều trị cảm cúm từ cây lá vườn nhà

Trong bài 1 chúng tôi có giới thiệu những bài thuốc điều trị cảm cúm từ cây lá vườn nhà như: Tía tô, cúc tần, gừng… Bài 2 cùng Sức khỏe Việt tiếp tục mời quý độc giả khám phá thêm về Chanh và mật ong, ngải cứu, bưởi, tía tô, kinh giới...
Bài 1: Những bài thuốc điều trị cảm cúm từ cây lá vườn nhà

Bài 1: Những bài thuốc điều trị cảm cúm từ cây lá vườn nhà

Cảm cúm là một bệnh lý do siêu vi trùng gây ra. Cảm cúm gây ra các triệu chứng nhiễm trùng đường hô hấp thông thường nhưng có thể kéo dài và biến chứng nguy hiểm, đặc biệt nghiêm trọng ở trẻ nhỏ, người già và người có hệ miễn dịch suy giảm. Để phòng và trị cúm an toàn, hiệu quả, mời bạn tham khảo ngay những bài thuốc điều trị cảm cúm từ cây lá vườn nhà sau đây.

Các tin khác

Cây ô đầu – Vị thuốc hay từ dân gian

Cây ô đầu – Vị thuốc hay từ dân gian

Cây ô đầu, còn có nhiều tên gọi như củ ấu tàu, củ gấu tàu, xuyên ô, thiên hùng, trắc tử, ô uế, cố y, ú tàu (Tày), co u tàu (Thái)… Đây là vị thuốc có vị cay, đắng, tính nóng và độc tính mạnh. Từ lâu, ô đầu được xem là dược liệu quý có nhiều ứng dụng trong chăm sóc sức khỏe nhưng cũng là loại thảo dược cực độc, nếu sử dụng sai cách có thể gây nguy hiểm đến tính mạng. Dưới đây là một số bài thuốc dân gian có sử dụng cây ô đầu để tham khảo.
[Infographic] 10 loại thực phẩm không tốt cho não bộ

[Infographic] 10 loại thực phẩm không tốt cho não bộ

Có những thực phẩm nếu nạp thường xuyên sẽ âm thầm gây hại tới não, làm tăng nguy cơ rối loạn trí nhớ, giảm khả năng tư duy, đặc biệt khi tuổi tác tăng lên. Vì vậy, nên tránh ăn các loại thực phẩm này để bảo vệ sức khỏe của não bộ.
Chữa bong gân bằng cây lá náng

Chữa bong gân bằng cây lá náng

Cây lá náng (lá náng hoa trắng) là một loại cây mọc hoang quen thuộc trong đời sống hoặc có khi được trồng làm cảnh. Điểm đáng chú ý ở loại cây này là được tận dụng làm thuốc chữa bệnh xương khớp và nhiều chứng bệnh khác rất hiệu quả.
Những loại cây chữa đau nhức xương khớp

Những loại cây chữa đau nhức xương khớp

Một số loại cây thuốc nam chữa đau nhức xương khớp như: Cây xấu hổ, cây dây đau xương, cây ngải cứu....
Bài thuốc dân gian từ cốt khí củ

Bài thuốc dân gian từ cốt khí củ

Cây cốt khí hay còn gọi là hổ trượng căn, điền thất, hoạt huyết đan, ban trượng căn…có vị đắng, tính ấm. Cây cốt khí thường mọc hoang ở các vùng đồi núi nước ta, rễ củ của loại cây này có khả năng kháng khuẩn, kháng virus, chống u xơ, chống huyết khối. Thường được dùng để chữa phong thấp, chấn thương, huyết áp, viêm gan, điều hoà kinh nguyệt,… Dưới đây là những bài thuốc dân gian từ cốt khí củ để bà con tham khảo.
[Infographic] 5 loại hạt tốt cho sức khỏe

[Infographic] 5 loại hạt tốt cho sức khỏe

Các loại hạt không chỉ là món ăn vặt ngon miệng mà còn là "siêu thực phẩm" giàu dinh dưỡng, giúp bảo vệ tim mạch, ổn định đường huyết, hỗ trợ sức khỏe não bộ. Dưới đây là 5 loại hạt tốt nhất cho sức khỏe dựa trên giá trị dinh dưỡng.
Kỳ 3: Công dụng và các bài thuốc từ cây cúc tần

Kỳ 3: Công dụng và các bài thuốc từ cây cúc tần

Trong y học cổ truyền, cúc tần được xem là một trong những vị thuốc có giá trị bởi đặc tính mát, vị đắng nhẹ, quy kinh vào phế và thận. Với khả năng thanh nhiệt, tiêu viêm, lợi tiểu, hoạt huyết và giảm đau, loài cây này xuất hiện trong nhiều bài thuốc dân gian dùng để chữa cảm sốt, đau nhức xương khớp, viêm phế quản hay các chứng bệnh do phong hàn gây nên. Y học hiện đại cũng đã có những nghiên cứu bước đầu chứng minh một số tác dụng sinh học của tinh dầu cúc tần, củng cố thêm giá trị của loài cây này trong điều trị hỗ trợ.
Kỳ 2 – Thành phần hóa học và cách thức khai thác dược liệu cây cúc tần

Kỳ 2 – Thành phần hóa học và cách thức khai thác dược liệu cây cúc tần

Cúc tần không chỉ là loài cây quen thuộc trong đời sống dân gian mà còn là một trong những dược liệu được sử dụng phổ biến trong Đông y nhờ thành phần hoạt chất phong phú. Chính sự đa dạng này đã tạo nên giá trị y học của cúc tần và khiến loài cây này trở thành nguồn dược liệu dễ khai thác, đáp ứng nhiều mục đích chăm sóc sức khỏe.
Kỳ 1: Đặc điểm sinh học của cây cúc tần

Kỳ 1: Đặc điểm sinh học của cây cúc tần

Cây cúc tần, còn được gọi bằng nhiều tên khác nhau như đại ngải, băng phiến ngải, đại bi, từ bi hay lức ấn, là một loài cây thuộc họ Cúc (Asteraceae). Từ lâu, cúc tần đã quen thuộc với người dân ở nhiều vùng quê Việt Nam nhờ đặc tính dễ trồng, mọc khỏe và có mùi thơm dịu từ tinh dầu. Xét về nguồn gốc, loài cây này được cho là xuất phát từ khu vực Malaysia và Ấn Độ, sau đó lan rộng sang nhiều quốc gia châu Á, trong đó có Việt Nam.
Bài 3: Những lưu ý khi dùng dây gắm chữa bệnh

Bài 3: Những lưu ý khi dùng dây gắm chữa bệnh

Dây gắm là một trong những dược liệu quen thuộc trong y học cổ truyền, thường được sử dụng để hỗ trợ điều trị các bệnh về xương khớp, phong tê thấp, đau nhức mạn tính… Nhờ đặc tính thanh nhiệt, giải độc, tiêu viêm, dây gắm được nhiều người tin dùng như một giải pháp tự nhiên, lành tính. Tuy nhiên, để đạt hiệu quả điều trị tốt và đảm bảo an toàn cho sức khỏe, người bệnh cần nắm rõ những lưu ý quan trọng khi sử dụng loại thảo dược này.
Xem thêm
Chi hội Nam y tỉnh An Giang khám bệnh, phát thuốc miễn phí cho 200 người dân xã Thường Phước

Chi hội Nam y tỉnh An Giang khám bệnh, phát thuốc miễn phí cho 200 người dân xã Thường Phước

Ngày 14/01/2026, thực hiện kế hoạch hoạt động Quý I/2026, Chi hội Nam y tỉnh An Giang phối hợp Hội Chữ thập đỏ xã Thường Phước (tỉnh Đồng Tháp) tổ chức chương trình khám bệnh, tư vấn sức khỏe và cấp phát thuốc miễn phí cho 200 người dân địa phương.
Chi hội Nam y tỉnh An Giang tổng kết hoạt động năm 2025, đề ra mục tiêu phát triển vững mạnh trong năm 2026

Chi hội Nam y tỉnh An Giang tổng kết hoạt động năm 2025, đề ra mục tiêu phát triển vững mạnh trong năm 2026

Thực hiện chương trình công tác năm 2025, Chi hội Nam y tỉnh An Giang đã tổ chức Hội nghị tổng kết hoạt động vào ngày 03/01/2025 tại phường Tân Châu, tỉnh An Giang.
Hội Nam y Việt Nam: Dấu ấn hoạt động năm 2025 và mục tiêu trọng tâm năm 2026

Hội Nam y Việt Nam: Dấu ấn hoạt động năm 2025 và mục tiêu trọng tâm năm 2026

Năm 2025 ghi dấu một giai đoạn hoạt động sôi động, nhiều điểm nhấn của Hội Nam y Việt Nam trong bối cảnh phong trào bảo tồn, phát triển y học cổ truyền và Nam y tiếp tục nhận được sự quan tâm của xã hội.
Viện Nghiên cứu Y Dược học Tuệ Tĩnh: Trang trọng Lễ kỷ niệm 5 năm thành lập và Hội thảo khoa học Kế thừa di sản Đại Danh y Tuệ Tĩnh

Viện Nghiên cứu Y Dược học Tuệ Tĩnh: Trang trọng Lễ kỷ niệm 5 năm thành lập và Hội thảo khoa học Kế thừa di sản Đại Danh y Tuệ Tĩnh

(SKV) - Trong không khí trang trọng và phấn khởi, sáng ngày 21/12 Viện Nghiên cứu Y Dược học Tuệ Tĩnh đã long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 5 năm thành lập gắn với Hội thảo khoa học “Kế thừa, phát huy di sản Đại danh y – Thiền sư Tuệ Tĩnh trong nghiên cứu và phát triển Y Dược học cổ truyền”. Sự kiện là dấu mốc quan trọng, nhìn lại chặng đường hình thành – phát triển của Viện, đồng thời mở ra những định hướng mới cho y dược học cổ truyền Việt Nam trong giai đoạn hội nhập và đổi mới.
Lan tỏa phong trào thi đua khi trí thức, nhà khoa học và doanh nghiệp cùng đồng hành

Lan tỏa phong trào thi đua khi trí thức, nhà khoa học và doanh nghiệp cùng đồng hành

Hội nghị Khối thi đua số 7 của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam diễn ra ngày 20/12 tại Hà Nội.
Phiên bản di động