Cây ô đầu – Vị thuốc hay từ dân gian

Cây ô đầu là một loại dược liệu quý hiếm có nhiều ứng dụng trong việc chăm sóc sức khỏe con người, tuy nhiên, đây cũng là loại thảo dược cực độc nếu không sử dụng đúng cách, gây nguy hiểm đến tính mạng

Đặc điểm tự nhiên

Cây ô đầu thuộc loại thân thảo, cao trung bình từ 60 – 100 cm. Thân cây mọc thẳng, phần rễ phát triển thành chuỗi hình củ nón. Lá non có dạng hình tim tròn, mép răng cưa lớn; khi già lá xẻ thành ba thùy không đều, mặt lá có lớp lông ngắn.

Hoa ô đầu mọc thành chùm dày ở ngọn thân, hình dáng không đều và thường có màu xanh lam đặc trưng. Ở Việt Nam, cây phân bố rải rác, mọc hoang ở một số tỉnh vùng cao như Lào Cai, Hà Giang. Thời điểm thu hoạch thích hợp nhất là vào tháng 9 – 10 hằng năm; đến tháng 1 – 2 cây bắt đầu mọc lại. Trong y học cổ truyền, phần được sử dụng chủ yếu là rễ và củ ô đầu.

Một số bài thuốc từ cây ô đầu

Chữa thấp khớp:

Dùng các vị: tế tân 5g, đương quy 12g, xích thược 12g, uy linh tiên 10g, thổ phục 16g, tỳ giải 12g, ý dĩ 20g, mộc thông 10g, quế chi 4 – 6g. Lấy riêng 5g ô đầu sắc trước, sau đó cho các vị thuốc còn lại vào sắc chung.

Chữa chân tay đau nhức, khớp xương sưng đau:

Ô đầu, quế chi, cam thảo mỗi vị 1g; thược dược 2g; táo đỏ 4g. Ngâm tất cả trong 100 ml rượu ba ngày rồi lọc bã. Mỗi ngày uống khoảng 60 ml, chia nhiều lần.

Chữa đau nhức xương khớp:

Ô đầu, nhân hạt gấc, nhân hạt gốc, mật trăn, mật gấu, huyết linh đem ngâm rượu. Dùng hỗn hợp để xoa bóp hai lần mỗi ngày, không uống.

Chữa viêm khớp do phong hàn thấp:

Ô đầu 15g, ớt cay 5g, độc hoạt 10g, sinh nam tinh 5g, nhân hạt thầu dầu 5g. Tán mịn thành bột, khi dùng trộn với rượu và giấm theo tỷ lệ 1 : 3 thành dạng hồ, phết lên miếng vải cao su rồi dán vào vị trí đau.

Chữa đau xương, sai khớp:

Ô đầu, nghệ rừng, nhân hạt gấc, mật gấu, mật trăn, huyết linh ngâm rượu để xoa bóp ngày hai lần.

Thận khí hoàn:

Can địa hoàng 16 – 32g; sơn thù, sơn dược mỗi vị 8 – 16g; bạch linh, trạch tả, đơn bì mỗi vị 8 – 12g; phụ tử chế 4g; quế chi 2 – 4g. Tất cả tán thành bột mịn, trộn mật làm hoàn. Mỗi lần uống 8 – 12g, ngày 1 – 2 lần, pha với nước sôi nóng hoặc chút muối. Có thể làm dạng thuốc thang sắc uống.

Chữa đau nhức xương khớp (dùng ngoài):

Ngâm củ rễ ô đầu với rượu và xoa bóp vùng đau hai lần mỗi ngày.

Trị viêm khớp do phong hàn thấp:

Dùng 15g ô đầu, 5g ớt cay, 5g sinh nam tinh, 5g nhân hạt thầu dầu; tán mịn, pha rượu và giấm theo tỷ lệ 1 : 3 thành dạng sệt, đắp lên chỗ viêm đau.

Hồi dương cứu nghịch:

Dùng 4 – 12g ô đầu kết hợp 12g thục phụ tử, 10g can khương, 4g chích thảo; sắc uống.

Lưu ý khi sử dụng

Không dùng ô đầu cho người có hội chứng thận âm bất túc như đau lưng mỏi gối, người nóng, ra mồ hôi trộm, mạch tế sác. Các vị ô đầu, phụ tử đều rất độc, cần dùng thận trọng, không dùng cho phụ nữ có thai và trẻ nhỏ. Thảo dược này có thể tương tác với thuốc điều trị hoặc ảnh hưởng tới tình trạng sức khỏe hiện có; cần tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc thầy thuốc trước khi sử dụng. Những thông tin trên chỉ mang tính tham khảo, không tự ý bốc thuốc theo thang. Khi cần thiết, hãy liên hệ bác sĩ để được hướng dẫn cụ thể.