Viêm gan B: Đừng để sự chủ quan trả giá bằng sức khoẻ cả gia đình

Chỉ đến khi xuất hiện xơ gan, suy gan, xuất huyết tiêu hóa hay ung thư gan, họ mới bàng hoàng nhận ra lá gan đã bị tàn phá nghiêm trọng. Điều đáng lo hơn, sự chủ quan của một người có thể khiến cả gia đình trở thành nạn nhân của căn bệnh này.

Hai mươi năm chủ quan và cái giá quá đắt

Ở tuổi 53, một người đàn ông tìm đến bệnh viện Bạch Mai trong tình trạng bụng trướng to do cổ trướng, cơ thể suy kiệt, ăn uống kém và phải lọc máu. Ít ai ngờ, ông từng phát hiện mắc viêm gan B từ khoảng 20 năm trước.

Sau một thời gian dùng thuốc kháng vi rút, thấy sức khỏe trở lại bình thường, ông tự cho rằng bệnh đã khỏi nên ngừng điều trị, không tái khám và cũng không theo dõi định kỳ. Trong suốt hai thập kỷ, vi rút vẫn âm thầm tồn tại, từng ngày gây tổn thương gan mà người bệnh hoàn toàn không hay biết.

Khi xuất hiện các triệu chứng rõ rệt, mọi việc đã quá muộn. Kết quả thăm khám cho thấy người bệnh bị xơ gan giai đoạn nặng, cổ trướng, giãn tĩnh mạch thực quản, nhiễm trùng dịch ổ bụng cùng nhiều biến chứng nguy hiểm khác.

Không chỉ bản thân người bệnh chịu hậu quả, suốt nhiều năm, vợ và các con ông cũng không được xét nghiệm hay tiêm phòng đầy đủ. Đến khi cả gia đình được tầm soát, nhiều thành viên phát hiện đã nhiễm vi rút viêm gan B.

Đó không phải trường hợp cá biệt mà là thực tế các bác sĩ chuyên khoa gan mật thường xuyên gặp trong quá trình điều trị.

Cùng nhiễm vi rút nhưng hai số phận khác nhau

Một gia đình tại Nam Định có hai anh em đều nhiễm viêm gan B từ mẹ. Tuy nhiên, cách ứng xử với căn bệnh đã tạo nên hai kết cục hoàn toàn trái ngược.

Người anh phát hiện bệnh từ một lần khám sức khỏe định kỳ. Anh kiên trì điều trị, tái khám đúng hẹn, đồng thời chủ động đưa vợ đi xét nghiệm, tiêm vắc xin khi chưa có miễn dịch và thực hiện đầy đủ các biện pháp phòng lây truyền cho con. Nhờ vậy, sức khỏe được kiểm soát ổn định, còn vợ và các con không bị lây nhiễm.

Ngược lại, người em không hề biết mình mang vi rút. Mãi đến năm 45 tuổi, khi xuất hiện mệt mỏi kéo dài, chán ăn và vàng da, anh mới đi khám. Không chỉ phát hiện bệnh ở giai đoạn muộn, kết quả tầm soát còn cho thấy cả vợ và con trai cũng đã nhiễm vi rút.

Sau điều trị, sức khỏe người bệnh dần cải thiện, song điều khiến anh day dứt nhất vẫn là việc không kịp bảo vệ những người thân yêu.

Hai câu chuyện cho thấy, cùng mang một loại vi rút nhưng kết cục có thể rất khác nhau. Sự khác biệt nằm ở việc phát hiện sớm, điều trị đúng và chủ động phòng ngừa cho cả gia đình.

Không vàng da không có nghĩa là gan khỏe

Theo TS.BS Đỗ Văn Thành, Phó Viện trưởng Viện Y học Nhiệt đới, Bệnh viện Bạch Mai, viêm gan B là bệnh diễn tiến âm thầm. Không ít người chỉ có biểu hiện mệt mỏi, ăn kém, ngủ không ngon hoặc hoàn toàn không có triệu chứng trong nhiều năm.

Nhiều người vẫn quan niệm phải vàng da, vàng mắt mới là mắc bệnh gan. Thực tế, khi xuất hiện các dấu hiệu như cổ trướng, xuất huyết tiêu hóa, vàng da hoặc suy kiệt, tổn thương gan thường đã ở giai đoạn nặng.

Vì vậy, cảm giác khỏe mạnh không thể thay thế cho việc theo dõi bệnh bằng các xét nghiệm chuyên sâu. Người nhiễm viêm gan B cần được đánh giá chức năng gan, tải lượng HBV DNA, mức độ xơ hóa gan cũng như nguy cơ ung thư gan để bác sĩ quyết định có cần điều trị hay không.

Một sai lầm khác khá phổ biến là tự ý ngừng thuốc khi thấy cơ thể khỏe hơn. Theo các chuyên gia, việc bỏ điều trị có thể khiến vi rút hoạt động trở lại, gan tiếp tục bị tổn thương, làm tăng nguy cơ xơ gan, ung thư gan, đồng thời tạo điều kiện cho vi rút đột biến kháng thuốc, khiến việc điều trị sau này khó khăn hơn rất nhiều.

Các bác sĩ cũng cảnh báo, hiện nay không ít người sau khi biết mình nhiễm viêm gan B lại không quay lại tái khám hoặc không thực hiện các xét nghiệm cần thiết để đánh giá mức độ tổn thương gan. Đây là khoảng trống rất lớn trong quản lý bệnh, khiến nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi đã xuất hiện biến chứng.

Chủ động tầm soát để bảo vệ cả gia đình

Viêm gan B lây truyền chủ yếu qua đường máu, quan hệ tình dục và từ mẹ sang con.

Trong đó, lây truyền từ mẹ sang con đặc biệt đáng lo ngại vì trẻ sơ sinh nhiễm vi rút có nguy cơ rất cao trở thành người mang vi rút mạn tính. Vi rút có thể tồn tại trong cơ thể hàng chục năm, âm thầm gây tổn thương gan và tiếp tục lây truyền sang thế hệ sau nếu không được phát hiện, quản lý đúng cách.

Tin vui là chuỗi lây truyền này hoàn toàn có thể ngăn chặn nếu được can thiệp kịp thời.

Phụ nữ mang thai cần được xét nghiệm viêm gan B, đánh giá tải lượng vi rút và điều trị dự phòng khi có chỉ định. Trẻ sinh từ mẹ nhiễm viêm gan B phải được tiêm vắc xin kết hợp huyết thanh kháng viêm gan B càng sớm càng tốt sau sinh để giảm nguy cơ lây truyền.

Đối với gia đình có người mắc bệnh, tất cả thành viên, đặc biệt là vợ, chồng và con cái, cần được xét nghiệm sàng lọc. Người chưa nhiễm và chưa có miễn dịch cần tiêm vắc xin đầy đủ, trong khi người đã nhiễm phải được theo dõi và điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa.

Đừng để sự chủ quan trả giá bằng sức khỏe cả gia đình

Viêm gan B không còn là căn bệnh vô phương kiểm soát. Điều đáng sợ nhất không phải là mang vi rút, mà là không biết mình mắc bệnh, biết nhưng không điều trị hoặc bỏ dở điều trị giữa chừng.

Đối với người cao tuổi, những người có tiền sử truyền máu, phẫu thuật, sống cùng người mắc viêm gan B hoặc có bệnh gan mạn tính, việc khám sức khỏe định kỳ và tầm soát viêm gan B càng có ý nghĩa quan trọng. Phát hiện sớm giúp kiểm soát bệnh hiệu quả, giảm nguy cơ xơ gan, suy gan và ung thư gan, đồng thời bảo vệ những người thân trong gia đình khỏi nguy cơ lây nhiễm.

Đừng đợi đến khi bụng đầy dịch, xuất huyết tiêu hóa hay ung thư gan mới đi khám. Một xét nghiệm đúng lúc, một mũi vắc xin kịp thời và sự tuân thủ điều trị không chỉ bảo vệ sức khỏe của một người mà còn góp phần cắt đứt nguồn lây cho cả gia đình và các thế hệ sau.